Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος- 90 χρόνια ζωής και μαρτυρίας

Η μνημειώδης επετειακή έκδοση έγινε επί τη συμπληρώσει 90 ετών από ιδρύσεως του επιτελικού εκκλησιαστικού οργανισμού της Αποστολικής Διακονίας (1936), την οποία ο αείμνηστος Ακαδημαϊκός Παν. Μπρατσιώτης χαρακτήρισε ως «πνευματικόν Επιτελείον της διοικούσης την Εκκλησίαν της Ελλάδος Ιεράς Συνόδου». Πρόκειται για μία έκδοση η οποία συνιστά, όπως αναφέρεται και στον υπότιτλό της, «Μνημόσυνον   αιώνιον των αοιδίμων Αρχιεπισκόπων, Ιεραρχών, Γεν. Διευθυντών, Ιερέων και Ακαδημαϊκών Διδασκάλων, Δωρητών και Ευεργετών που εκοπίασαν υπέρ της πατρώας ευσέβειας, του Λαού και του Γένους μας και αγκάλιασαν το όραμα της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος». Στην πολυτελή και καλαίσθητη έκδοση, η οποία κοσμείται από πλούσιο αρχειακό και φωτογραφικό υλικό, ο αναγνώστης θα βρει πολύτιμες πληροφορίες για τους Γενικούς Διευθυντές και τα διετελέσαντα επιτελικά στελέχη του Οργανισμού, καθώς και μία ευσύνοπτη παρουσίαση των τομέων δράσεως της Αποστολικής Διακονίας, ήτοι το Θεολογικό φοιτητικό Οικοτροφείο, τον Τομέα Κατηχήσεως, την Ιεραποστολή και τον Οικουμενικό Ελληνισμό, τους τομείς Εκδόσεων και Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, καθώς και το ιστορικό του Ιερού Προσκυνήματος της Αγίας Βαρβάρας. Την έκδοση προλογίζουν η Α. Θ. Π., ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος και ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος, ενώ τα κείμενα συνέταξε και επιμελήθηκε ο Πανιερ. Μητροπολίτης Φαναρίου και Γενικός Διευθυντής της Αποστολικής Διακονίας κ. Αγαθάγγελος.

Σχ. 25Χ29, Σελ. 544, Τιμ. 40€.

Συναξάρια και Βίοι Αγίων κατά την εκκλησιαστική παράδοση των Μηναίων
Εισαγωγή, απόδοση, σχόλια
Γεώργιος Γ. Παπαδημητρόπουλος

Η νέα τρίτομη επιμελημένη επανέκδοση των Συναξαρίων και των Βίων των Αγίων του κλασικού δωδεκάτομου έργου του αειμνήστου θεολόγου και φιλολόγου Γεωργίου Παπαδημητρόπουλου σε γλαφυρή νεοελληνική απόδοση αναδεικνύει την διαχρονική αξία των Αγίων στην εκκλησιαστική συνείδηση, ο βίος των οποίων συνιστά πρότυπο κάθε πιστού. Τα πρόσωπα των Αγίων παραμένουν διαχρονικοί οδηγοί, συμπαραστάτες και μεσίτες στο ταξίδι μας προς την Βασιλεία του Θεού.

Τόμ. Α΄, Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος, Σχ. 17Χ24, Σελ. 736, Τιμ. 20€.	Τόμ. Β΄, Ιανουάριος- Απρίλιος Σχ. 17Χ24, Σελ. 544, Τιμ. 20€.	Τόμ. Γ΄, Μάϊος- Αύγουστος Σχ. 17Χ24, Σελ. 592, Τιμ. 20€.

Βίβλος Εγκαινίων και συναφείς Ακολουθίαι

Η Αποστολική Διακονία μεριμνώντας διαχρονικά για την κυκλοφορία των κατά το δυνατόν αρτιότερων λειτουργικών εκδόσεων προέβη στην νέα έκδοση της παλαιότερης «Ακολουθίας εγκανίων ναού», η οποία πρωτοεκδόθηκε το 1971 και συνέχισε να επανεκδίδεται μέχρι το 2019 (Ζ΄ έκδοση). Την νέα και πληρέστερη έκδοση επιμελήθηκε ο Σεβ. Μητροπολίτης Γλυφάδας, Ελληνικού, Βουλιαγμένης και Βάρης κ. Αντώνιος. Η  Βίβλος Εγκαινίων διαρθρώνεται σε τρία μέρη: α) Ακολουθίαι προ εγκαινίων (θεμελιώσεως και θυρανοιξίων του ιερού Ναού), β) Εγκαίνια Ιερού Ναού (Τυπική Διάταξις, ακολουθία εγκαινίων, Θεία Λειτουργία επί καθιερώσει αντιμηνσίων) και γ) Ακολουθίαι μετά τα εγκαίνια (Ακολουθία καθιδρύσεως Αγίας Τραπέζης και ιερών Λειψάνων).

Σχ. 14Χ21, Σελ. 176, Τιμ. 12€.

Ακολουθία του Μικρού Αγιασμού

Κυκλοφορείται η νέα επιμελημένη επανέκδοση του λειτουργικού κειμένου του Μικρού Αγιασμού, ο οποίος παραμένει όχι μόνον μία ιερά τελετουργία, αλλά και βιωματική πρόσκληση για μετουσίωση του καθημερινού βίου δια της παρουσίας του Αγίου Πνεύματος.

Σχ. 12Χ17, Σελ. 48, Τιμ. 8 €.

Μικρόν Ιερατικόν

Η Αποστολική Διακονία ανταποκρινόμενη στην ανάγκη ενός εύχρηστου και μικρού σχήματος Μικρού Ιερατικού αποφάσισε την παρούσα έκδοση του Α΄ Τόμου Ιερατικού, συμπληρωμένη και επαυξημένη, περιλαμβάνοντος τον Εσπερινό, τον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία Ιωάννου του Χρυσοστόμου, καθώς και τις Απολύσεις, τα Εισοδικά των Δεσποτικών Εορτών, τα Αναστάσιμα Απολυτίκια και τα Κοντάκια των Δεσποτικών, Θεομητορικών και άλλων εορτών. Ο Β΄ Τόμος περιλαμβάνει τη Θεία Λειτουργία του Μ. Βασιλείου και ο Γ΄ Τόμος την Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων.

Τόμ . Α΄, Η Θεία Λειτουργία του Ιωάννου Χρυσοστόμου, Σχ. 14Χ21, Σελ. 224, Τιμ. 16 €.

Τόμ . Β΄, Η Θεία Λειτουργία Βασιλείου του Μεγάλου, Σχ. 14Χ21, Σελ. 216, Τιμ. 16 €.

Τόμ . Γ΄, Η Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων, Σχ. 14Χ21, Σελ. 112, Τιμ. 16 €.

Τόμ. Α΄, Η Θεία Λειτουργία του Ιωάννου Χρυσοστόμου, Σχ. 14Χ21, Σελ. 224, Τιμ. 16 €.	Τόμ . Β΄, Η Θεία Λειτουργία Βασιλείου του Μεγάλου, Σχ. 14Χ21, Σελ. 216, Τιμ. 16 €.	Τόμ . Γ΄, Η Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων, Σχ. 14Χ21, Σελ. 112, Τιμ. 16 €.

Θεού σκηνώματα
Εκκλησιαστικά μνημεία της Εύβοιας (Ιστορία-Τέχνη-Ζωή)
Μητροπολίτου Φαναρίου Αγαθαγγέλου

Στην εμβριθή μελέτη του για τα χριστιανικά μνημεία της Εύβοιας, ο Πανιερ. Μητροπολίτης Φαναρίου παρουσιάζει την μοναδική χριστιανική κληρονομιά της μεγαλονήσου της Εύβοιας, όπως αυτή αποτυπώνεται διαχρονικά στα Παλαιοχριστιανικά, Βυζαντινά, Υστεροβυζαντινά και Νεώτερα μνημεία της Ι. Μητροπόλεως Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων. Πρόκειται, όπως τονίζει ο συγγραφεύς, για « έναν οδηγό σωτηρίας» για τους επιθυμούντες να θαυμάσουν τον μοναδικό πλούτο των χριστιανικών μνημείων και των ωραιοτάτων και μοναδικής τέχνης τοιχογραφιών και να αναχθούν στο υπερβατικό μέσα από το κάλλος και την ομορφιά». Η πολυτελής αυτή έκδοση, στην οποία συμμετείχε και η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, κοσμείται από σπανίου κάλλους φωτογραφίες που αποτυπώνουν όλες τις εκφάνσεις της ευσέβειας και της λατρείας προς τον Τριαδικό Θεό και τους προστάτες Αγίους σε περικαλλείς ναούς, αριστουργηματικές τοιχογραφίες και αγιογραφήσεις, μοναδικά παλαιοχριστιανικά γλυπτά και μαρμαροθετήματα με φόντο την μοναδική ομορφιά της Ευβοϊκής φύσης. Την υπό τις ευλογίες της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου και του Σεβ. Μητροπολίτου Χαλκίδος κ. Χρυσοστόμου παρούσα έκδοση, προλογίζει ο Γεν. Γραμματεύς Θρησκευμάτων του ΥΠΠΘ κ. Γεώργιος Καλαντζής.

Το έργο διαιρείται σε πέντε Κεφάλαια-Ενότητες. Στο Α΄ κεφάλαιο περιλαμβάνεται μία ιστορική επισκόπηση της ιστορίας της Εύβοιας από την αρχαιότητα μέχρι τις ημέρες μας, στο Β΄ παρουσιάζονται Ναοί από όλες τις εκκλησιαστικές περιφέρειες της Ι. Μητροπόλεως (Χαλκίδος, Ληλαντίων & Ν. Αρτάκης, Ψαχνών, Διρφύων, Μαντουδίου & Αγ. ΄Αννης, Λίμνης, Λουτρών Αιδηψού, Ιστιαίας & Ωρεών και Βορείων Σποράδων), στο Γ΄ οι Ιερές Μονές, στο Δ΄ τα Ιερά Προσκυνήματα, ενώ το Ε΄ Κεφάλαιο είναι αφιερωμένο αποκλειστικά στον εικονογραφικό διάκοσμο. Το έργο αφιερώνει ο συγγραφεύς του στους Ευβοείς αγωνιστές και τους πεσόντες μαρτυρικώς υπέρ Πίστεως και Πατρίδος κατά την ΄Αλωση της Χαλκίδος υπό των Οθωμανών την 12η Ιουλίου 1470.

Σχ. 25Χ 28, Σελ. 622, Τιμ. 40€. 

Ο παπακαλόγερος Νικόλαος Πλανάς 
Δημητρίου Φερούση

Ο βίος του εκ Νάξου αγίου Νικολάου Πλανά, η ατμόσφαιρα που επικρατούσε στην Αθήνα στα τέλη του 19ου - αρχές του 20ου αι. και η ορθόδοξη πνευματικότητα του αγίου και ορισμένων φωτισμένων Ελλήνων, οι οποίοι δημιούργησαν από κοινού τον πυρήνα μιας πνευματικής και λειτουργικής αναγέννησης στην πολύπαθη πρωτεύουσα της εποχής εκείνης.

Σχ. 14Χ21, Σελ. 288, Τιμ. 8 €.

Μικρή Φιλοκαλία-Πατερικά φιλοκαλικά κείμενα
Αρχιμ. Ευσεβίου Βίττη (†)

Επανέκδοση  με νέα στοιχειοθεσία της κλασικής πλέον συλλογής πατερικών φιλοκαλικών κειμένων των Αντωνίου του Μεγάλου, Ησαΐου του Αναχωρητή, Κασσιανού του Ρωμαίου, Ησυχίου του Πρεσβυτέρου και Νείλου του Ασκητή σε μετάφραση στην νεοελληνική.

Σχ. 21 X 14, Σελ. 336, Τιμ. 8€.

Το ταξίδι του ψηφιδωτού στους τόπους και τους χρόνους -
Τα ανά την Οικουμένη εντοίχια χριστιανικά ψηφιδωτά
Χριστόφορος Δ. Σωφρονίου, Άρχων Υπομνηματογράφος Μ.τ.Χ.Ε.
Επιμέλεια Δημήτριος Μαυρόπουλος

Ένα μνημειώδες έργο στο οποίο παρουσιάζονται τα ανά την οικουμένη διεσπαρμένα εντοίχια χριστιανικά ψηφιδωτά από τα μέσα του 3ου αιώνα μέχρι την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως (1453). Τις ψηφιδωτές παραστάσεις ο συγγραφέας τις περιγράφει ενταγμένες στο κτίσμα το οποίο κοσμούν (εκκλησία, παρεκκλήσιο, βαπτιστήριο, μαυσωλείο ή και κατακόμβη). Η επιστημονική παρουσίαση των ψηφιδωτών, η οποία γίνεται με γεωγραφικά κριτήρια (Κωνσταντινούπολη, Ρώμη, Θεσσαλονίκη, Ιταλία, Ραβένα, Κύπρος, Ελλάδα, Σικελία, Βενετία κ.α.) διανθίζεται από την παράθεση ιστορικών μύθων και βιογραφιών. Το έργο προλογίζει ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, ενώ πέρα από το πλήθος καλαίσθητων τετράχρωμων φωτογραφιών των ψηφιδωτών, περιέχει πλούσια διεθνή βιβλιογραφία για τον ερευνητή και γλωσσάρι αρχιτεκτονικών όρων.

Σχ. 24Χ29, Σελ. 720, Τιμ. 40 €.

Η λειτουργία των εικόνων - Πολιτισμός Αναστάσεως σε τοιχογραφίες - προσευχές του 21ου αιώνα, Παρεκκλήσι Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στα Λεύκτρα Θηβών
Κώστα Λουδοβίκου

Το εικονογραφικό έργο του καθιερωμένου διεθνώς εικαστικού Κώστα Λουδοβίκου στο Παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στα Λεύκτρα Θηβών, με ερμηνευτικά σχόλια του ίδιου για την συμβολική των εικόνων και τις θεολογικές τους προεκτάσεις. Η έκδοση διανθίζεται με τετράχρωμες εικόνες υψηλής ανάλυσης και αποτελεί ένα έργο απαραίτητο για όσους ασχολούνται με τις σύγχρονες τάσεις της αγιογραφίας. Το έργο προλογίζει ο Ομοτ. Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης και ακαδημαϊκός κ. Χρύσανθος Χρήστου.

Σχ. 18Χ23, Σελ. 224.
Τιμή : 20 €.

Ιστορία ενός μικρού αγγέλου
Αθηνάς Ντάσιου - Γιάννου

Ένας μικρός άγγελος κάνει το πρώτο του ταξίδι προς τη γη. Εκεί συναντά ανθρώπους - μικρούς και μεγάλους. Σπέρνει αγαθές σκέψεις, αποτρέπει ατυχήματα, γαληνεύει τους θυμούς και γλυκαίνει τον πόνο των ανθρώπων (ρωσική έκδοση).

Σχ. 22Χ28, Σελ. 28, Τιμ. 6 €.

Η πύλη του χρόνου και η αποστολή των πέντε- Ένα ταξίδι στο Μεσολόγγι της ελευθερίας
Πηνελόπης Μωραΐτου - εἰκονογράφηση: Πέγκυ Φούρκα

Ένα μοναδικό οδοιπορικό - κατηχητικό βιβλίο για τους μικρούς μας φίλους αφιερωμένο στην ιερά και μαρτυρική πόλη του Μεσολογγίου κατά την διάρκεια της πολύμηνης πολιορκίας της από τα οθωμανικά στρατεύματα και την αυτοθυσία των κατοίκων της, ανδρών γυναικών και παιδιών, οι οποίοι αντλούσαν δύναμη και θάρρος στον υπέρ πάντων αγώνα τους από την πίστη στο Θεό και το όραμα για μία ελεύθερη πατρίδα. Ένα βιβλίο- ύμνος στις αξίες επί των οποίων στηρίχθηκε η θυσιαστική προσφορά όλων των αγωνιστών για την απελευθέρωση της πατρίδος μας από τον οθωμανό δυνάστη στις πιο συγκινητικές στιγμές του αγώνα των «ελεύθερων –πολιορκημένων». Το συνοδευτικό υλικό προς χρήση του κατηχητή για τη διδασκαλία του παρόντος βιβλίου έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Αποστολικής Διακονίας στον τομέα Κατηχήσεως και πρόκειται να εκδοθεί σε έντυπη μορφή στο προσεχές διάστημα.

Σχ. 21Χ29, Σελ. 208, Τιμ. 12€.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ : «Αθωνικά Αποτυπώματα »

Μια μυσταγωγική εικαστική εμπειρία στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο

Σε μια ατμόσφαιρα όπου η ιερότητα της παράδοσης συνομίλησε με τη δύναμη της τέχνης , το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο άνοιξε τις πύλες του την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2026 για να φιλοξενήσει την παρουσίαση του λευκώματος του   Θεόφιλου (Φίλη) Κένταρχου, με τίτλο   «Αθωνικά Αποτυπώματα – Μια εικαστική έκφραση».

Το λεύκωμα αποτελεί μια εικαστική καταγραφή της αθωνικής εμπειρίας του καλλιτέχνη μέσα από υδατογραφίες, μεταφέροντας όχι απλώς εικόνες μοναστηριών και μορφών, αλλά το βίωμα της παρουσίας στο Άγιον Όρος, έναν τόπο που, όπως τονίστηκε, υπερβαίνει τη γεωγραφία και λειτουργεί ως ζωντανό μνημείο πνευματικότητας και ιστορίας.

Την εκδήλωση, που συνδιοργανώθηκε με την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, χαιρέτισε η   Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Μουσείου δρ. Καλλιόπη Φαίδρα Καλαφάτη, η οποία υποδέχθηκε το κοινό υπογραμμίζοντας « τη σημασία του διαλόγου ανάμεσα στην ιστορική κληρονομιά και τη ζωντανή εικαστική ματιά του Κερκυραίου ζωγράφου Θεόφιλου (Φίλη) Κένταρχου».

Στον χαιρετισμό του, ο   Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντίνος Παπαθανασίου  εξήγησε ότι για τον εκδοτικό οίκο της Αποστολικής Διακονίας η συγκεκριμένη έκδοση «δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία έκδοση, αλλά πράξη τιμής απέναντι σε έναν εξαιρετικό καλλιτέχνη και σε έναν τόπο μοναδικό στον κόσμο: το Άγιον Όρος».

Οι σελίδες του λευκώματος, όπως ανέφερε, «δεν επιχειρούν να “ερμηνεύσουν” το Άγιον Όρος, επιχειρούν να το αφουγκραστούν. Και ίσως αυτή να είναι η πιο σεμνή και ουσιαστική στάση απέναντι σε έναν τόπο που υπερβαίνει κάθε απόπειρα πλήρους απόδοσης. Η υδατογραφία, με τη διαφάνειά της, με τη ρευστότητα και την ευθραυστότητά της, μοιάζει να συνομιλεί ιδανικά με το αγιορείτικο τοπίο. Το φως που λούζει τις μονές, οι σκιές που αγκαλιάζουν τους πέτρινους όγκους, η ομίχλη που διαλύει τα περιγράμματα, η θάλασσα που καθρεφτίζει τον ουρανό, όλα αποδίδονται όχι με επιβολή, αλλά με υπαινιγμό. Και εδώ έγκειται η καλλιτεχνική σημασία του έργου: δεν αναπαράγει μνημεία, αλλά αποτυπώνει ατμόσφαιρα. Δεν καταγράφει αρχιτεκτονικά δεδομένα, αλλά μεταφέρει το βίωμα της παρουσίας. Ο καλλιτέχνης δεν στέκεται ως παρατηρητής· στέκεται ως προσκυνητής της μορφής και του φωτός».

Το λεύκωμα «Αθωνικά Αποτυπώματα. Μια εικαστική έκφραση», όπως επισήμανε η Ομότιμη Καθηγήτρια Χριστιανικής Αρχαιολογίας και Τέχνης, της Θεολογικής Σχολής, του ΕΚΠΑ Ιωάννα Στουφή-Πουλημένου, αποτελεί μια ουσιαστική εικαστική και πνευματική καταγραφή της σχέσης του Θεόφιλου (Φίλη) Κένταρχου με τη θρησκευτική ζωγραφική και τον αθωνικό κόσμο. Μέσα από υδατογραφίες, σχέδια και κείμενα αποτυπώνεται η προσωπική του εμπειρία, η πνευματικότητα του Άθωνα και η σύνδεση πίστης, τέχνης και βιωμένου ελληνικού τοπίου, αναδεικνύοντας παράλληλα την εσωτερική αναζήτηση και τη βιωματική σχέση του καλλιτέχνη με τον μοναχισμό και την ορθόδοξη παράδοση.

Από την πλευρά του, ο Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης, στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, της Φιλοσοφικής Σχολής, του ΕΚΠΑ Δημήτρης Παυλόπουλος ανέφερε:

«Με μακρά, ευδόκιμη καλλιτεχνική και εκπαιδευτική δραστηριότητα, ο Κερκυραίος ζωγράφος Θεόφιλος Κένταρχος βρέθηκε στο Άγιον Όρος κατά τη δεκαετία του 1980. Βίωσε και αποτύπωσε τα αθωνικά μοναστήρια και τις ασκητικές μορφές των μοναχών με σινική μελάνη, υδροχρώματα και ελαιοχρώματα. Κυρίως στις υδατογραφίες του αποδεικνύεται κληρονόμος της κερκυραϊκής παράδοσης, διαμορφώνοντας προσωπικό ύφος και αποδίδοντας πτυχές του εσώτερου κόσμου μοναχών και προσκυνητών».

Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε η παρουσία της κόρης του, Ειρήνης Κένταρχου, στο βήμα, μεταφέροντας σκέψεις και λόγια του πατέρα της που παρακολουθούσε με συγκίνηση, σε μια βραδιά που λειτούργησε ως γιορτή ζωής, τέχνης και μνήμης, καθώς ο δημιουργός συμπλήρωσε 92 χρόνια ζωής.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με μουσικό πρόγραμμα από τη Διευθύντρια του Ωδείου “Νικόλαος Μάντζαρος” Γιούλη Βεντούρα στο τσέμπαλο και τον τενόρο Στέλιο Ιωάννου, προσφέροντας μια μυσταγωγική καλλιτεχνική εμπειρία που συνέδεσε τη ζωγραφική με τη μουσική έκφραση.

Την εκδήλωση συντόνισε η δημοσιογράφος Νικόλ Καζαντζίδου

Η πορεία και το αποτύπωμα του δημιουργού

Ο Θεόφιλος Κένταρχος γεννήθηκε το 1934 στην Άνω Κορακιάνα Κέρκυρας. Σπούδασε στην Καλλιτεχνική Σχολή Κέρκυρας, με καθηγητή τον Άγγελο Κόντη, στη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία Ιωαννίνων και συνέχισε εικαστικές σπουδές στην Αθήνα, στο εργαστήριο ζωγραφικής του Θεόδωρου Δρόσου, στο Παρίσι και στην Ιταλία.

Δίδαξε επί 27 χρόνια στη δημόσια εκπαίδευση και τιμήθηκε από την UNESCO και το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού για την προσφορά του στην τέχνη και τον πολιτισμό.

Θεωρείται εκφραστής του επτανησιακού χρώματος και του ελληνικού φωτός.

Στο Άγιον Όρος, που επισκέφτηκε πολλές φορές, γνώρισε τη μυσταγωγία και τα μυστικά της Βυζαντινής Τέχνης. Ξεκίνησε σαν τοπιογράφος, για να καταλήξει «ερμηνευτής της ανθρώπινης ψυχής».

Από το 2014 ανέλαβε τη διεύθυνση της ιστορικής Καλλιτεχνικής Σχολής Κέρκυρας.

O Aιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπ. π. Κωνσταντίνος Παπαθανασίου, ο Θεόφιλος Κένταρχος, η Ομότιμη Καθηγήτρια Χριστιανικής Αρχαιολογίας και Τέχνης, της Θεολογικής Σχολής, του ΕΚΠΑ Ιωάννα Στουφή-Πουλημένου και ο Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης, στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, της Φιλοσοφικής Σχολής, του ΕΚΠΑ Δημήτρης Παυλόπουλος	Η Ομότιμη Καθηγήτρια Χριστιανικής Αρχαιολογίας και Τέχνης, της Θεολογικής Σχολής, του ΕΚΠΑ Ιωάννα Στουφή-Πουλημένου και ο Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης, στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, της Φιλοσοφικής Σχολής, του ΕΚΠΑ Δημήτρης Παυλόπουλος
	Το μέρος της εκδήλωσης από τη Διευθύντρια του Ωδείου “Νικόλαος Μάντζαρος” Γιούλη Βεντούρα στο τσέμπαλο και τον τενόρο Στέλιο Ιωάννου

Αθωνικά αποτυπώματα- Μία εικαστική έκφραση
Θεοφίλου Κεντάρχου

Σχ. 22Χ28, Σελ. 194, Τιμ. 20 €.

23 Φεβρουαρίου

† Μνήμη   τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Πολυκάρπου, ἐπισκόπου Σμύρνης

Μητροπολίτου Φαναρίου Αγαθαγγέλου,
Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Φεβρουάριος,
Αθήνα 2005, σελ. 225-227

῾Ο ῞Αγιος ῾Ιερομάρτυς Πολύκαρπος ἐγεννήθηκε περί τό 80 μ.Χ. ἀπό εὐσεβεῖς καί φιλόθεους γονεῖς, τόν Παγκράτιο καί τή Θεοδώρα, πού εἶχαν ἐγκλεισθεῖ στή φυλακή γιά τήν πίστη τοῦ Χριστοῦ, καί ἐβαπτίσθηκε Χριστιανός σέ νεαρή λικία. ῾Υπῆρξε μαζί μέ τόν ῞Αγιο ᾿Ιγνάτιο τόν Θεοφόρο μαθητής τοῦ Εὐαγγελιστοῦ ᾿Ιωάννου. Λίγο πρίν ἀναχωρήσει ἀπό τόν πρόσκαιρο αὐτό βίο ὁ ῞Αγιος Βουκόλος, ᾿Επίσκοπος Σμύρνης (†6 Φεβρουαρίου), ἐχειροτόνησε μετά τῶν ῾Αγίων ᾿Αποστόλων, ὡς διάδοχό του, τόν ῞Αγιο Πολύκαρπο καί μετά ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη.

῾Ο ῞Αγιος παρακολούθησε μέ ἀγωνία καί προσευχή τή σύλληψη τοῦ ῾Αγίου ᾿Ιγνατίου τοῦ Θεοφόρου, ᾿Επισκόπου ᾿Αντιοχείας καί τά μαρτύρια αὐτοῦ. ῾Η ἀγάπη του πρός τόν θεοφόρο Πατέρα μαρτυρεῖται καί ἀπό τήν ᾿Επιστολή τήν ὁποία ἔγραψε πρός τούς Φιλιππησίους. Σέ αὐτή τήν ἐπιστολή τούς συγχαίρει γιά τή φιλοξενία, τήν ὁποία παρεῖχαν στόν ῎Αγιο ᾿Ιγνάτιο, ὅταν αὐτός διῆλθε ἀπό τήν πόλη τους. Τό κείμενο αὐτό τοῦ ῾Αγίου Πολυκάρπου διακρίνεται γιά τόν ἀποστολικό, θεολογικό καί ποιμαντικό χαρακτήρα του.

῾Ο ῞Αγιος Πολύκαρπος, διακρινόταν γιά τή σωφροσύνη, τή θεολογική κατάρτιση καί τήν ἀφοσίωση στή διδασκαλία τοῦ Εὐαγγελίου, καθώς ὁμιλοῦσε πάντα σύμφωνα μέ τίς Γραφές. ῏Ηταν ὁ γνησιότατος ἐκπρόσωπος τῆς ἀποστολικῆς διδασκαλίας σέ ὅλες τίς ᾿Εκκλησίες τῆς ᾿Ασίας. ῾Ο ῞Αγιος Εἰρηναῖος παρέχει τήν πληροφορία ὅτι ὁ ῞Αγιος Πολύκαρπος μετέστρεψε πολλούς ἀπό τίς αἱρέσεις τοῦ Βαλεντίνου καί τοῦ Μαρκίωνος στήν ᾿Εκκλησία τοῦ Θεοῦ. Διηγεῖται μάλιστα καί ἕνα ἐπεισόδιο ἀναφερόμενο στή στάση τοῦ ῾Αγίου Πολυκάρπου ἔναντι τοῦ Μαρκίωνος. ῞Οταν ὁ αἱρεσιάρχης αὐτός τόν ἐπλησίασε κάποτε καί τοῦ ἀπηύθυνε τήν παράκληση· « ἐπεγίνωσκε   μᾶς», δηλαδή ἀναγνώρισέ μας, ὁ ῞Αγιος ἀπάντησε· « ἐπιγινώσκω , ἐπιγινώσκω σε τόν πρωτότοκον τοῦ Σατανᾶ».

῞Ενα ἄλλο ἐπεισόδιο ἀνάγεται στή γεροντική ἡλικία τοῦ ῾Αγίου Πολυκάρπου. ῞Οπως εἶναι γνωστό, οἱ ᾿Εκκλησίες τῆς Μικρᾶς ᾿Ασίας ἑόρταζαν τό Πάσχα στίς 14 τοῦ μηνός Νισσάν, σέ ὁποιαδήποτε μέρα καί ἄν ἐτύχαινε αὐτό. ᾿Αντίθετα οἱ ἄλλες ᾿Εκκλησίες δέν ἑόρταζαν καθόλου τό Πάσχα, ἀλλά ἀρκοῦνταν στόν ἑβδομαδιαῖο κατά Κυριακή ἑορτασμό τῆς ᾿Αναστάσεως, τονίζοντας ἀσφαλῶς περισσότερο τόν ἑορτασμό τῆς πρώτης Κυριακῆς μετά τήν πανσέληνο τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας. ᾿Επειδή λόγῳ τῆς διαφορᾶς αὐτῆς ἡ ᾿Εκκλησία τῆς Ρώμης ἐτηροῦσε αὐστηρή στάση ἔναντι τῶν Μικρασιατῶν, ὁ ῞Αγιος Πολύκαρπος ἀναγκάσθηκε νά μεταβεῖ στή Ρώμη, γιά νά διευθετήσει τό ζήτημα καί ἄλλα δευτερεύοντα θέματα, μέ τόν ᾿Επίσκοπο Ρώμης ᾿Ανίκητο.

Μετά τήν ἐπιστροφή του ἀπό τή Ρώμη, ὑπέργηρος πλέον, συνέχισε τήν ἀποστολική δράση του μέ τόση ἐπιτυχία, ὥστε προκάλεσε τήν ὀργή τῶν εἰδωλολατρῶν. Αὐτή ἡ προδιάθεση ἦταν φυσικό νά προκαλέσει τό μαρτύριό του, πού ἀκολούθησε τήν ἑξῆς πορεία. ῾Ο Κόϊντος, ζηλωτής Χριστιανός, ὁ ὁποῖος ἦλθε στή Σμύρνη ἀπό τή Φρυγία, παρεκίνησε ὁμάδα Φιλαδελφέων Χριστιανῶν νά προσέλθουν στόν ἀνθύπατο Στάτιο Κοδράτο, γιά νά δηλώσουν σέ αὐτόν τήν ἰδιότητά τους καί τήν πίστη τους στόν Χριστό, πράγμα τό ὁποῖο φυσικά προοιώνιζε θάνατο. Τελικά ἐμαρτύρησαν ὅλοι, ἐκτός ἀπό τόν Κόϊντο, ὁ ὁποῖος δειλιάσας τήν τελευταία στιγμή ἐθυσίασε στά εἴδωλα. ῾Ο ὄχλος, ἄν καί ἐθαύμασε τή γενναιότητα τῶν Μαρτύρων, ἀπαιτοῦσε νά ἐκτελεσθοῦν οἱ « ἄθεοι» καί νά ἀναζητηθεῖ ὁ ῞Αγιος Πολύκαρπος, ὁ ὁποῖος πιεζόμενος ἀπό τούς Χριστιανούς εἶχε ἀναχωρήσει σέ κάποιο ἀγρόκτημα. Τελικά ὁ ῞Αγιος συνελήφθη τό ἔτος 167 καί ὁδηγήθηκε ἐνώπιον τοῦ ἀνθύπατου.

῾Ο γηραιός ᾿Επίσκοπος δέν ἐταράχθηκε. Τό πρόσωπό του ἦταν γαλήνιο καί λαμπερό. ῾Ο ἀστυνόμος ῾Ηρώδης καί ὁ πατέρας του Νικήτας προσπάθησαν νά πείσουν τόν ῞Αγιο νά ἀπαρνηθεῖ τόν Χριστό. ῾Ο ῞Αγιος, ὅμως, μέ πνευματική ἀνδρεία ἀπάντησε ὅτι ὑπηρετεῖ τόν Χριστό ἐπί 86 ἔτη χωρίς καθόλου νά Τόν ἐγκαταλείψει. Πῶς μποροῦσε λοιπόν τώρα νά Τόν βλασφημήσει καί νά Τόν ἀρνηθεῖ; ῾Ο ἀνθύπατος τότε διέταξε νά τόν ρίξουν στή φωτιά. ῾Ο Γέρων Πολύκαρπος ἀποδύθηκε μόνος τά ἱμάτιά του καί ἐπερίμενε προσευχόμενος λέγοντας· «Κύριε , ὁ Θεός ὁ Παντοκράτωρ, ὁ τοῦ ἀγαπητοῦ καί εὐλογητοῦ παιδός Σου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ Πατήρ, δι᾿ Οὗ τήν περί Σοῦ ἐπίγνωσιν εἰλήφαμεν, ὁ Θεός τῶν ἀγγέλων καί δυνάμεων, καί πάσης τῆς κτίσεως, καί παντός τοῦ γένους τῶν δικαίων, οἵ ζῶσιν ἐνώπιόν Σου, εὐλογῶ Σε, ὅτι ἠξίωσάς με τῆς μέρας καί ὥρας ταύτης τοῦ λαβεῖν με μέρος ἐν ἀριθμῷ τῶν μαρτύρων Σου, ἐν τῷ ποτηρίῳ τοῦ Χριστοῦ Σου, εἰς ἀνάστασιν ζωῆς αἰωνίου, ψυχῆς τε καί σώματος, ἐν ἀφθαρσίᾳ Πνεύματος ῾Αγίου, ἐν οἷς προσδεχθείην ἐνώπιόν Σου σήμερον ἐν θυσίᾳ πίονι καί προσδεκτῇ, καθώς προητοίμασας καί προσεφανέρωσας καί ἐπλήρωσας ὁ ἀψευδής καί ἀληθινός Θεός. Διά τοῦτο καί περί πάντων αἰνῶ Σε, εὐλογῶ Σε, δοξάζω Σε, σύν τῷ αἰωνίῳ καί ἐπουρανίῳ ᾿Ιησοῦ Χριστῷ,...».

῾Η φωτιά ἐσχημάτισε γύρω ἀπό τό σῶμα τοῦ ῾Αγίου Πολυκάρπου καμάρα χωρίς νά τόν ἐγγίζει. Τότε στρατιώτης ἐκτελεστής ἐτελείωσε τόν ῞Αγιο Μάρτυρα διά τοῦ ξίφους. ῎Επειτα τό ἱερό λείψανο ἐρρίφθηκε στή φωτιά, οἱ δέ πιστοί συνέλεξαν τά ἱερά λείψανα αὐτοῦ.

῾Η Σύναξη τοῦ ῾Αγίου Πολυκάρπου ἐτελεῖτο στή Μεγάλη ᾿Εκκλησία.

Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας

9η Φεβρουαρίου 2026,
Διοργάνωση:  Αποστολική Διακονία

Λόγος του καθηγητή του Πανεπιστημίου Tor Vergata κυρίου Cristiano Luciani που εκφώνησε στο Pontificio Istituto Orientale στη Ρώμη.

Η ελληνική γλώσσα ως «φορτίο φωτός»

Εξοχότατοι,
Αξιότιμοι συνάδελφοι,
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,

Λαμβάνω σήμερα τον λόγο, 9 Φεβρουαρίου 2026, με αίσθημα ευθύνης που υπερβαίνει το απλό ακαδημαϊκό καθήκον. Δεν είμαστε εδώ για να τιμήσουμε ένα ιστορικό εύρημα ή κειμήλιο, αλλά για να ασχοληθούμε με το βαθύ οικοδόμημα της δυτικής σκέψης.

Αυτή η διαδρομή ξεκινά τον 5ο αιώνα π.Χ., όταν η αττική διάλεκτος παύει να είναι ένα απλό εργαλείο επικοινωνίας και έγινε ο ακρογωνιαίος λίθος της ταυτότητας της πόλης. Στην  Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου του Θουκυδίδη, ο  Επιτάφιος του Περικλή μετατρέπει τον πεζό λόγο σε πολιτικό μανιφέστο: η Αθήνα προβάλλεται ως πρότυπο για τον ελληνικό κόσμο, ορίζοντας την πολιτική ταυτότητα σε αντίθεση με τους «βαρβάρους», οι οποίοι αποκλείονται επειδή στερούνται  λόγου. Ο Πλάτωνας εμβαθύνει σε αυτήν την ανάλυση στον  Κρατύλο, ξεπερνώντας τη διαμάχη μεταξύ φύσης και σύμβασης της γλώσσας για να μετατρέψει τη γλώσσα σε θεματοφύλακα των ηθικών και πολιτικών αξιών της  πόλης, απορρίπτοντας έτσι τον σχετικισμό των Σοφιστών.

Η ελληνική γλώσσα δεν υπήρξε ποτέ ουδέτερο μέσο. Είναι, όπως μας διδάσκει ο Πλάτωνας στον  Κρατύλο, ένα  όργανο: ένα ενεργό «εργαλείο» για τη διάκριση της πραγματικότητας. Το να τιμούμε αυτή τη γλώσσα σημαίνει να αναγνωρίζουμε ότι όποιος κατέχει το όνομα έχει πρόσβαση στην ουσία των πραγμάτων και, κατ’ επέκταση, στην πολιτική τάξη της  πόλης. Σε μια εποχή ψηφιακής φλυαρίας, αυτή στην οποία ζούμε, η επαναπροσέγγιση της ελληνικής δεν είναι μια πράξη νοσταλγίας, αλλά μια πράξη ορθολογικής αντίστασης και πνευματικής κυριαρχίας. Υπάρχει μια σύνδεση με την πολιτική: αν το όνομα είναι ένα εργαλείο διδασκαλίας, όποιος το χρησιμοποιεί πρέπει να είναι ένας «δημιουργός ονομάτων», ικανός να βλέπει την ουσία των πραγμάτων, συνδέοντας έτσι τη γλώσσα με την οντολογική και πολιτική τάξη της πόλης. Στον πλατωνικό διάλογο που ανέφερα, ο Σωκράτης υποστηρίζει ότι, αν και οι λέξεις είναι συμβατικές, οφείλουν να τείνουν προς μια «φυσική αλήθεια» προκειμένου να εκπληρώσουν τη λειτουργία τους, δηλαδή τη διάκριση της πραγματικότητας. Αυτή η γλωσσική συνείδηση αντανακλά την πολυκεντρική ταυτότητα της κλασικής Ελλάδας, όπου η ελληνική γλώσσα αντιπαραβάλλει τον Ελληνικό Πολιτισμό απέναντι στη βαρβαρική σιωπή. Και στους τραγικούς όπως ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης, ο όρος  βάρβαρος αποκτά δαιμονοποιητικές αποχρώσεις: η περσική γλωσσική διαφορετικότητα γίνεται σύμβολο ενός παράλογου εχθρού κατά τη διάρκεια των Περσικών Πολέμων, ενισχύοντας μια αντι-ανατολική ιδεολογία που ενώνει την Ελλάδα υπό την πρωτοκαθεδρία του  λόγου.

Μέσα από την επινόηση της παρρησίας, του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης, η ελληνική γλώσσα μετέτρεψε την εξουσία από άσκηση δύναμης σε άσκηση λογικής.

Με τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όλα αλλάζουν ριζικά. Η ελληνική εξελίσσεται στην  κοινή, μια απλουστευμένη και προσιτή μορφή που διαδίδεται ως η κοινή γλώσσα της ελληνιστικής και στη συνέχεια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, χάνοντας τον διαλεκτικό πλούτο των πόλεων-κρατών για να ευνοήσει έναν αυτοκρατορικό κοσμοπολιτισμό. Δεν πρόκειται για τυχαία παρακμή, αλλά για μια ιδεολογικά επιδιωκόμενη μεταμόρφωση: στους πτολεμαϊκούς παπύρους της ελληνιστικής Αιγύπτου,  η κοινή μεταφέρει βασιλική προπαγάνδα, συγχωνεύοντας τον Δία με τοπικές θεότητες όπως ο Άμμων, προκειμένου να νομιμοποιήσει υβριδικές δυναστείες, επιβάλλοντας την ελληνική πολιτισμική ανωτερότητα σε υποταγμένους λαούς. Αυτή η γλώσσα εκδημοκρατίζει την πρόσβαση στον ελληνικό πολιτισμό, ανοίγοντάς τον σε Αιγύπτιους εμπόρους και Μακεδόνες στρατιώτες, αλλά με το κόστος της ομογενοποίησης των τοπικών ταυτοτήτων, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια ακόμη βαθύτερη επανάσταση.

Ωστόσο, η ελληνική γλώσσα δεν σταμάτησε στη φιλοσοφική αφαίρεση. Η πραγματική της νίκη υπήρξε η ικανότητά της να αντέχει στον χρόνο χωρίς να αλλοιώνεται. Κατά την περίοδο  της κοινής, παρατηρούμε ένα φαινόμενο γλωσσικής τόλμης χωρίς προηγούμενο: η ελληνική γλώσσα δεν υπήρξε παθητικός δέκτης της ιστορίας, αλλά τη διαμόρφωσε, εμπλουτίζοντας το δικό της σημασιολογικό δυναμικό.

Ενώ η Ρώμη κυριαρχούσε στρατιωτικά, η ελληνική αφομοίωσε τη λατινική για να την ξεπεράσει, ενσωματώνοντας διοικητικούς και στρατιωτικούς όρους –από  τον εκατόνταρχο μέχρι  το δηνάριο– αλλά προσαρμόζοντάς τους στη δική της δομή. Φανταστείτε τη λέξη  σπίτι: προέρχεται από ένα λατινικό δάνειο (hospitium), αλλά κατέληξε να δηλώνει τη θαλπωρή της οικογενειακής εστίας, αφήνοντας στους αρχαίους όρους όπως  οίκος ή  οικία το έργο να περιγράφουν το ιδανικό σπίτι, το σπίτι του πνεύματος ή αυτό των θεσμών. Είναι το σήμα κατατεθέν μιας γλώσσας που ξέρει να διακρίνει ανάμεσα στην καθημερινή ανάγκη και το αιώνιο.

Ακόμα βαθύτερη υπήρξε η σημασιολογική αναδόμηση που συνέβη με τη συνάντηση του ελληνικού  λόγου με τη χριστιανική αποκάλυψη. Εκεί, η γλώσσα πραγματοποίησε έναν ουσιαστικό επαναπροσδιορισμό της σημασίας: πήρε την  εκκλησία, τη συνέλευση των πολιτών, και τη μετέτρεψε στο σώμα των πιστών· πήρε την έννοια του  ύπνου, της κοίμησης, για να εξηγήσει ότι ο θάνατος δεν είναι τέλος, αλλά πέρασμα. Ακόμα και τα πρωταρχικά στοιχεία όπως το ύδωρ και ο άρτος  άλλαξαν όνομα –έγιναν νερό και ψωμί– όχι από παρακμή, αλλά ως μια ζωτική απλοποίηση που καθιστούσε τη γλώσσα ικανή να μιλήσει σε όλους, από τους λόγιους μέχρι τους ψαράδες.

Ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο γλωσσικής οικουμενικότητας ωριμάζει ο πρώιμος Χριστιανισμός, ο οποίος επιλέγει την  κοινή όχι από απλή πρακτικότητα, αλλά ως πράξη βαθιάς ιδεολογικής στρατηγικής. Ο πρόλογος του Κατά Ιωάννη Ευαγγελίου ( Ιωάν . 1,1) –  Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος , – παίρνει τον φιλοσοφικό όρο του Ηρακλείτου και των Στωικών, σύμβολο κοσμικής λογικότητας, και τον μεταμορφώνει στον ενσαρκωμένο Χριστό: «και ο Λόγος σαρξ εγένετο» (Ιωάν . 1,14), ο Λόγος γίνεται σάρκα, υπερβαίνοντας τα εβραϊκά όρια για να μιλήσει σε ολόκληρη την αυτοκρατορία. Δεν πρόκειται για μια απλή μετάφραση από τα αραμαϊκά· είναι μια αριστοτεχνική γέφυρα μεταξύ του Ελληνισμού και της χριστιανικής αποκάλυψης, όπου έννοιες όπως η «μετάνοια» εξελίσσονται από μια αλλαγή γνώμης σε μια ριζική μεταστροφή της ψυχής, καθιστώντας την πίστη προσιτή μέσω μιας γλώσσας της «καθημερινότητας», απλής και άμεσης όπως στα Συνοπτικά Ευαγγέλια. Μια τέτοια επιλογή επέτρεψε στους Πατέρες της Εκκλησίας να διευρύνουν το ελληνικό λεξιλόγιο –το «πρόσωπον» γίνεται Τριαδικό «πρόσωπο», η «ουσία» γίνεται θεία «ουσία»– βαφτίζοντας την κλασική φιλοσοφία ώστε να την καταστήσουν παγκόσμιο δόγμα.

Διαβάστε ολόκληρο το λόγο

Αφιέρωμα στο Τριώδιο