Η Αγία και Μεγάλη Εβδομάς

Οι ιερές ακολουθίες, τα αναγνώσματα και οι ύμνοι της Μ. Εβδομάδος. Περιλαμβάνονται επιπλέον οι ακολουθίες των Αποδείπνων και της Κυριακής των Βαίων.

Σχ. 17Χ24, Σελ. 424, Τιμ. 24€ (Μεγάλο σχήμα).
Σχ. 12Χ17, Σελ. 560, Τιμ. 14€ (Μεσαίο σχήμα).

Προς το εκούσιον πάθος
Ανδρέα Θεοδώρου (†),

Ερμηνευτικό σχόλιο στην υμνογραφία της Αγίας και Μεγάλης Εβδομάδος. Περιέχεται η ερμηνεία όλων ανεξαιρέτως των ύμνων, κάθε ημέρας της Μ. Εβδομάδος, ώστε ο αναγνώστης να παρακολουθεί το νόημα των σπάνιων υμνολογικών κειμένων του Πάσχα.

Σχ. 14Χ21, Σελ. 472, τιμ. 16€.

Η ζωή μετά θάνατον, κατά την ορθόδοξη παράδοση
Jean -Claude Larchet, Δρ. Φιλοσοφίας και Θεολογίας

Μία μοναδική και πρωτότυπη μελέτη για την περί θανάτου ορθόδοξη παράδοση, εκπονηθείσα από τον διεθνούς φήμης Πατρολόγο. Το έργο παρουσιάζει με εμβριθή τρόπο τη θεολογική θεώρηση της φύσης του θανάτου, την πνευματική δοκιμασία που συνεπάγεται η έλευσή του για τον μελλοθάνατο και τους οικείους του, τη διδασκαλία περί δοκιμασίας της ψυχής από τα τελώνια από την 3η μέχρι και την 9η ημέρα, την είσοδο της ψυχής στον άλλο κόσμο και την μερική κρίση της κατά την 40η ημέρα, την μέση κατάσταση της ψυχής μέχρι την τελική κρίση, την ορθόδοξη αναίρεση της ρωμαιοκαθολικής διδασκαλίας περί καθαρτηρίου πυρός, τις σχέσεις μεταξύ ζώντων και κεκοιμημένων και την ανάγκη των παρακλήσεων και των προσευχών υπέρ τεθνεώτων, τη διδασκαλία περί τελικής κρίσεως, αναστάσεως των νεκρών και αιώνιας ζωής και τη σύνδεσή της με την χριστιανική θεώρηση της ζωής ως πνευματικής προετοιμασίας για τον θάνατο και την αιώνια ζωή. Ο συγγραφέας παραθέτει πλήθος σχετικών βιβλικών και πατερικών χωρίων, ενώ δίδει μεγάλη σημασία στην εφαρμογή της περί θανάτου ορθοδόξου παραδόσεως και στον λειτουργικό βίο της Εκκλησίας. Μία αξεπέραστη έρευνα που δίδει ορθόδοξες απαντήσεις σε όλα τα περί θανάτου ερωτήματα του αναγνώστη.

Σχ. 15Χ22, Σελ. 408, τιμ. 15€.

Έρως Ορθοδοξίας
Παντελή Πάσχου, Ομότιμου καθηγητή

Βίοι Αγίων της Ορθοδόξου Εκκλησίας και κατανυκτικά κεφάλαια ορθοδόξου πνευματικότητος, με πολλές βυζαντινές εικόνες και ανάλογα σχέδια.

Σχ. 14X22, Σελ. 624, τιμ. 13€.

από τον Κωνσταντίνο Πρίγγο

από τον Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Βασιλείου

από τον Πρωτοψάλτη Δημήτριο Γαλάνη

από τον Πρωτοψάλτη Παναγιώτη Κουτρά

από τον Πρωτοψάλτη Ιωάννη Τσούνη

Σάββατο τοῦ Λαζάρου -Τά δάκρυα τοῦ Θεοῦ

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου

Ἡ λειτουργική περίοδος πού θά διανύσουμε κατ’ αὐτή την ΣΤ΄ Ἑβδομάδα τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς δέν δίδει ἔμφαση στή δική μας προσωπική μετάνοια, ἀλλά στά γεγονότα πού ἔγιναν γιά μᾶς καί τή σωτηρία μας. Ἡ ἑβδομάδα πού ἀκολουθεῖ ἔχει ἕνα βασικό παιδαγωγικό χαρακτήρα: 1. Νά κλείσει πνευματικά ἡ Σαρακοστή καί 2. Νά μᾶς ὁδηγήσει στά γεγονότα τῆς Ἀνάστασης τοῦ Λαζάρου καί τήν βασιλική εἴσοδο τοῦ Χριστοῦ καί τῶν μαθητῶν Του στά Ἰεροσόλυμα.

1. Ἀπό τή μία τά περιεχόμενα τῶν Ἀκολουθιῶν ἀποτελοῦν μιά ἐπανάληψη τῆς ἁμαρτωλότητας τοῦ ἀνθρώπου. Γιά νά μπορέσουμε νά ὑπερβοῦμε τήν ἁμαρτωλότητα αὐτή ἡ Ἐκκλησία μᾶς παρουσίασε τόν βίο δύο διαφορετικῶν ἁγίων, ἑνός ἄνδρα καί μιᾶς γυναίκας. Τοῦ Ὁσίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος καί τῆς Ἁγίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας. Ἀπό τήν ἄλλη οἱ δύο αὐτές Κυριακές ἀπετέλεσαν τήν προετοιμασία τῆς συνάντησής μας μέ τόν Σωτήρα. Θά μποροῦσαν μάλιστα νά θεωρηθοῦν ὡς τά προεόρτια τῆς ἑορτῆς τοῦ Λαζάρου καί τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων. Ἡ ἐσχατολογική ἀναμονή καί ἡ ἄσκηση θά δώσουν τή θέση τους στά γεγονότα πού ἑδραιώνουν τήν ἴδια τήν ὕπαρξη τῆς Ἐκκλησίας: Θάνατος καί Ἀνάστασις τοῦ Θεοῦ - Ἀνθρώπου.

Στόν Ὄρθρο τῆς Τετάρτης τῆς Ε´ Ἑβδομάδος ἀκούσαμε μία φορά τόν Μεγάλο Κανόνα τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέα τῆς Κρήτης, ἀλλά αὐτή τή φορά ὁλόκληρο. Ἄν στήν ἀρχή ὁ Κανόνας αὐτός ἦταν ἡ πόρτα πού μᾶς ὁδήγησε στήν μετάνοια, τώρα στό τέλος φαίνεται ὡς ἀνακεφαλαίωση. Ἕνα μεγάλο ποίημα ἀπό 24ους στίχους μᾶς μιλᾶ γιά τήν ἀνθρώπινη ἁμαρτία πού ἔχει "ἀμαυρώσει" τό κατ' εἰκόνα.

Τί εἶναι ἁμαρτία; Ἁμαρτία εἶναι ὅταν ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος μεταβάλει τόν ἑαυτό του σέ εἴδωλο: "Αὐτοείδωλον ἐγενόμην τοῖς πάθεσι τήν ψυχήν μου, βλάπτων οἰκτίρμον. Ἀλλ' ἐν μετανοίᾳ μέ παράλαβε, καί ἐν ἐπιγνώσει ἀνακάλεσαι. Μή γένωμαι κτῆμα, μή βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου. Σωτήρ αὐτός με οἴκτειρον". Ἐδῶ ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας δίδει μιά ὀρθόδοξη μαρτυρία γιά τό πρόσωπο τοῦ ἀνθρώπου καί τοῦ Θεοῦ: Προσέξτε, μᾶς λέει, μήν κάνετε εἴδωλα. Εἶναι ἡ ἴδια ἡ φωνή τοῦ Μωϋσῆ στήν ἔρημο, πού φωνάζει τούς Ἰσραηλίτες γιά τήν ἄτακτη ζωή τους. Καί εἴδωλα μπορεῖ νά εἶναι ἡ κοινωνία, ἡ ἐλευθερία, ὁ ἄνθρωπος, ὅταν ἀπουσιάζει ἀπό αὐτά ὁ θεάνθρωπος Χριστός. Ἐδῶ ὅμως ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας τῆς Κρήτης μᾶς λέγει ὅτι "εἰδωλοποιήσαμε" τόν ἴδιο μας τόν ἑαυτό. Εἶναι φοβερό νά προσκυνᾶ κανείς τόν ἑαυτό του. Νά προσκυνᾶς δηλαδή ἕνα ἀνθρώπινο εἴδωλο, νά ὁδηγεῖς τόν ἑαυτό σου μακρυά ἀπό τόν ἀληθινό ἄνθρωπο, τοῦ ὁποίου τήν ἀλήθεια ἀποκάλυψε καί φανέρωσε αὐτοπροσώπως ὁ ἴδιος ὁ Χριστός ὡς ἐνανθρώπηση Θεοῦ, δηλαδή ὡς Ἐκκλησία, πού περιέχει μέσα της τόν ἄνθρωπο καί τήν κοινωνία.

2. "Ἰδού, ἀναβαίνομεν εἰς Ἰεροσόλυμα καί ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καί γραμματεῦσι..." (Μάρκ. 10). Ἀπό δῶ καί μπρός θά ἀκολουθήσουμε μαζί μέ τούς μαθητές τήν πορεία πρός τά Ἰεροσόλυμα. Συμπόρευση, συσταύρωση, νέκρωση. "Δεῦτε οὖν καί ἡμεῖς κεκαθαρμέναις διανοίαις συμπορευθῶμεν αὐτό καί συσταυρωθῶμεν καί νεκρωθῶμεν δι' αὐτόν ταῖς τοῦ βίου ἡδοναῖς".

Ἄν στό πρῶτο μέρος τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς ἡ προσπάθειά μας ἀποσκοποῦσε σέ ἕναν ἐξαγνισμό μέ τή νηστεία, τήν προσευχή, τή συμμετοχή μας στό μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας, τώρα πρέπει νά συνειδητοποιήσουμε ὅτι αὐτή ἡ κάθαρση δέν εἶναι αὐτοσκοπός. Τώρα ὅλα πρέπει νά μᾶς ὁδηγήσουν στήν οἰκειοποίησή μας μέ τόν σταυρικό θάνατο καί στή συνέχεια μέ τήν Ἀνάσταση!

Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου προεικονίζει ἤδη τήν Ἀνάσταση τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ. "Τήν κοινήν Ἀνάστασιν πρό τοῦ σοῦ Πάθους πιστούμενος, ἐκ νεκρῶν ἤγειρας τόν Λάζαρον" θά ἀκούσουμε στόν Ὄρθρο τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου καί Δικαίου Λαζάρου. Καί ἐνῶ μέχρι σήμερα γνωρίζαμε ὅτι τό Σάββατο εἶναι ἡ ἀνάμνηση τῶν ἁπανταχοῦ κεκοιμένων, τό Σάββατο αὐτό τοῦ Λαζάρου ἑορτάζεται ὡς μία ἀναστάσιμη ἡμέρα. Μᾶς προετοιμάζει νά κατανοήσουμε τή νίκη τοῦ Χριστοῦ ἀπέναντι στόν αἰώνιο ἐχθρό τόν Ἅδη. Μιά νίκη πού κάνει τόν ἴδιο τόν Ἅδη νά τρέμει καί πικρά νά κλαίει. Ὁ Ἅδης "κάτωθεν, πικρῶς ὠδύρετο καί στένων ἔτρεμε" καί "στενάξας, ἀπέλυσε φόβω". Οἱ ἀναφορές στήν ἀπελπιστική κατάσταση πού βρίσκεται τό πρόσωπο τοῦ Ἅδη ποικίλες.

Στόν τάφο τοῦ Λαζάρου ὁ Θεός συναντᾶ τόν θάνατο, τήν πραγματικότητα πού εἶναι ἀντιζωή, πού εἶναι διάλυση καί ἀπόγνωση. Ὁ Θεός συναντᾶ τόν ἐχθρό Του, ὁ ὁποῖος τοῦ ἀπέσπασε τόν κόσμο Του καί ἔγινε ὁ ἴδιος «ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου». Καί ὅλοι ἐμεῖς πού ἀκολουθοῦμε τόν Ἰησοῦ Χριστό καθώς πλησιάζει στόν τάφο τοῦ Λαζάρου, εἰσερχόμαστε μαζί Του στή «δική Του ὥρα» (ἰδού ἤγγικεν ἡ ὥρα...)· στήν ὥρα γιά τήν ὁποία πολύ συχνά εἶχε μιλήσει καί τήν εἶχε παρουσιάσει ὡς τό ἀποκορύφωμα, τό πλήρωμα ὁλόκληρου τοῦ ἔργου Του.

Ὁ φίλος τοῦ Χριστοῦ, ὁ Λάζαρος, ἀποτελεῖ τήν προσωποποίηση τοῦ κάθε ἀνθρώπου καί ἡ Βηθανία, ὅπου βρίσκεται τό σπίτι του, σύμβολο ὁλόκληρης τῆς οἰκουμένης, ὁ τόπος ὅπου κατοικεῖ ὁ κάθε ἄνθρωπος. Ἐκεῖνο ὅμως πού ἔχει ἰδιαίτερη σημασία σέ ὅλη αὐτή τήν διήγηση εἶναι ἡ μαρτυρία πού μᾶς παραδίδει ὁ ἴδιος ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης καί τήν ἐπαναλαμβάνουν πολλοί ὑμνογράφοι: "Ἐδάκρυσεν ὁ Ἰησοῦς" (Ἰω. 11: 35). Δέν κλαίει, δέν ξεσπᾶ σέ λυγμούς καί ὀλοφυρμούς (Τρεμπέλας, σελ. 418), ἀλλά ἁπλῶς δακρύζει. Γιατί ἄραγε; Μπορεῖ ὁ Χριστός νά δακρύσει, ἀφοῦ γνωρίζει πολύ καλά τί θά ἀκολουθήσει; Εἶναι δυνατόν ὁ ἴδιος ὁ Κτίστης τῶν πάντων νά ρωτᾶ "ποῦ κεῖται ὅν θρηνεῖται; ποῦ τέθαπται Λάζαρος, ὅν μετ' ὀλίγων ἐκ νεκρῶν, ζῶντα ἡμῖν ἐξαναστήσω ἐγώ;" (Ὠδή γ´).

Τί κρύβεται ἄραγε πίσω ἀπό αὐτές τίς θαυμάσιες ἐκφράσεις; Οἱ ὑμνογράφοι πιστεύουν ὅτι αὐτά τά δάκρυα εἶναι ἡ ἀνθρώπινη φύσις τοῦ Χριστοῦ καί ἔχουν τή δύναμη νά ἀναστήσουν ἀκόμη καί τούς νεκρούς. Γνωρίζουμε ὅμως ὅλοι μας ὅτι κάτι τέτοιο θά μᾶς ὁδηγοῦσε σέ ἕνα μονοφυσιτισμό, ἀφοῦ οἱ δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ, σύμφωνα μέ τήν Δ´ Οἰκουμενική Σύνοδο τῆς Χαλκηδόνας, εἶναι ἑνωμένες "ἀτρέπτως, ἀχωρίστως, ἀδιαιρέτως, ἀσυγχύτως". Τότε τί μπορεῖ νά εἶναι;

Στό σημεῖο αὐτό θά χρησιμοποιήσω ἕνα μικρό ἀπόσπασμα ἀπό τόν ἅγιο Ἰωάννη Δαμασκηνό, ὁ ὁποῖος γράφει σχετικά: "οὐδέ ζωοποιεῖ τόν Λάζαρον ἡ ἀνθρωπίνη φύσις, οὔτε δακρύει ἡ θεϊκή ἐξουσία. Τό μέν γάρ δάκρυον, τῆς ἀνθρωπότητος ἴδιον, ἡ δέ ζωή, τῆς ἐνυποστάτου ζωῆς. Ἀλλ' ὅμως ἔχει δύο φύσεις, τῆς θεότητος καί τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ. ......Τάς μέν γάρ θεοσημείας ἡ θεότης εἰργάζετο, ἀλλ' οὐ δίχα τῆς σαρκός. Τά δέ ταπεινά ἡ σάρξ, ἀλλ' οὐ χωρίς τῆς θεότητος" (Βιβλίο, ΙΙΙ, 94: 1057 Β, Πρβλ. 87 Γ: 3157 Α κ. ἑξ.).

Ἄρα, εἶναι ὁ Θεάνθρωπος πού δακρύζει καί εἶναι ὁ Ἴδιος ὁ Θεάνθρωπος πού θά ἀναστήσει τόν Λάζαρο. Δακρύζει... καί εἶναι δάκρυα θεϊκά... Δακρύζει γιατί βλέπει τόν θάνατο νά γίνεται πρίγκηπας τοῦ κόσμου. Ἡ ἀνάσταση δέν γίνεται ἀπό τόν Θεό γιά τόν Θεό, ἀλλά περικλύει ὁλόκληρη τήν ἀνθρωπότητα . Ὁ Θεός εἶναι ἡ Ζωή καί ἡ Πηγή τῆς ζωῆς. Προσκαλεῖ τόν ἄνθρωπο σέ αὐτήν τήν πραγματικότητα. Ὁ ἄνθρωπος ὅπως καί ὁ κόσμος πλάσθηκε ἀπό τά χέρια τοῦ Κτίστη, γιά νά δοξάζει τόν Δημιουργό καί νά γίνει μέτοχος τῶν ἔργων τοῦ Θεοῦ. Κι αὐτό μᾶς τό ἐπιβεβαιώνει καί ὁ ὑμνωδός, ὁ ὁποῖος γράφει: "Δακρύσας ὡς ἄνθρωπος Οἰκτίρμον, ἐξανέστησας ὡς Θεός τόν ἐν τάφῳ καί τοῦ Ἅδου λυθείς, ὁ Λάζαρος ἐβόα. Εὐλογητός εἶ Κύριε, ὁ Θεός εἰς τούς αἰῶνας" (Ὠδή θ´).

Ἀκολουθοῦμε τόν Ἰησοῦ πρός τά Ἱεροσόλυμα καί ἔχουμε τή μοναδική τιμή νά Τόν ἀκολουθήσουμε μέχρι τόν τάφο τοῦ Λαζάρου καί νά ἀκούσουμε τήν συγκλονιστική ἐντολή Του: "Λάζαρε, δεῦρο ἔξω". Κατανοοῦμε τώρα τόν λόγο πού δάκρυσε ὁ Ἰησοῦς. Δακρύζει γιατί ἀγαποῦσε τόν φίλο Του τόν Λάζαρο. Καί ἡ πράξη του αὐτή δέν εἶναι προβολή τῆς θεϊκῆς Του δύναμης, ἀλλά τῆς δύναμης τῆς ἀγάπης, τῆς ἀγάπης πού γίνεται δύναμη καί μπορεῖ νά νικᾶ τόν θάνατο. Ὁ Θεός εἶναι Ἀγάπη καί ἡ Ἀγάπη εἶναι Ζωή. Εἶναι ἡ Ἀγάπη πού δακρύζει στόν τάφο καί εἶναι ἡ ἴδια ἡ Ἀγάπη πού τόν φέρνει πίσω στή ζωή. Εἶναι "Ἡ πάντων χαρά, Χριστός ἡ ἀλήθεια, τό φῶς καί ἡ ζωή, τοῦ κόσμου ἡ ἀνάστασις, τοῖς ἐν γῇ πεφανέρωται, τῇ αὐτοῦ ἀγαθότητι καί γέγονε τύπος τῆς ἀναστάσεως, τοῖς πᾶσιν παρέχων θείαν ἄφεσιν" (Κοντάκιον τῆς ἑορτῆς τοῦ Λαζάρου).

Διά τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ «ἔσχατος ἐχθρός καταργεῖται ὁ θάνατος» (Α΄ Κορ. 15, 26), διακηρύττει πανηγυρικά ὁ ἀπόστολος Παῦλος.

Ἡ μεγάλη αὐτή ἑορτή λειτουργεῖ ὡς πνευματική ἀνάταση στίς ψυχές ὅλων μας, οἱ ὁποῖοι συνοδοιποροῦμε μέ τόν Κύριό μας πρός τό ἑκούσιον πάθος καί τόν σταυρικό Του θάνατο. Αὐτό τό ἀποδίδει θαυμάσια τό ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς: «Τήν κοινήν ἀνάστασιν πρό τοῦ σου πάθους πιστούμενος, ἐκ νεκρῶν ἤγειρας τόν Λάζαρον Χριστέ ὁ Θεός, ὅθεν καί ἡμεῖς ὡς οἱ παῖδες, τά τῆς νίκης σύμβολα φέροντες, σοί τῷ νικητῇ τοῦ θανάτου βοῶμεν, Ὡσαννά ἐν τοῖς ὑψίστοις, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος, ἐν ὀνόματι Κυρίου»

Η αρχιερωσύνη του Χριστού – Σταυρική θυσία

Θεοδώρου Ανδρέα, Προς το εκούσιον Πάθος,
Αθήνα 1998, εκδ. Αποστολικής Διακονίας, σελ. 14- 18.

Ο Χριστός έσωσε τον κόσμο με όλο το επί γης λυτρωτικό έργο του, ασκώντας το τρισσό λυτρωτικό του άξίωμα, ως προφήτης, αρχιερέας και βασιλέας. Και ως προφήτης μεν δίδαξε στον κόσμο τη θεία αλήθεια και προείπε πολλά για τη ζωή του και την τύχη του κόσμου και της επί γης θείας βασιλείας του (της Εκκλησιας) ως αρχιερέας δε, πρόσφερε τη ζωή του θυσία για την εξάγνιση του κόσμου, ενώ, ως βασιλέας, κυβερνά άνωθεν την Εκκλησία και τον κόσμο, σύμφωνα με το προαιώνιο σχέδιο του Θεού Πατρός.

Αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ αμεσότερα είναι το αρχιερατικό αξίωμα του Χριστού. Ως μέγιστος αρχιερέας ο Χριστός πρόσφερε τη ζωή του θυσία εξιλαστήρια στο σταυρό, όντας ο ίδιος θύτης και θύμα, για να πλυθεί στο πανάγιο αίμα του ο κόσμος από την ακαθαρσία και την ενοχή της αμαρτίας, να ελευθερωθεί ο άνθρωπος από τη δυνάστευση του διαβόλου, ν’ αποτινάξει τη φθορά που βαριά καθόταν στη φύση του και να ζήσει δικαιωμένος κοντά στο Θεό, στη χαρά της ουράνιας θείας βασιλείας του.

Η αρχιεροσύνη του Χριστού ήταν αρχιεροσύνη ιδιόμορφη, έχοντας σαν προτύπωσή της την αρχιεροσύνη του Μελχισεδέκ (1), μιας αινιγματικής προσωπικότητας της παλαιάς θείας Οικονομίας. Δεν είχε καταγωγή, ήταν αγενεαλόγητος και η αρχιεροσύνη του ήταν αιώνια και αδιάδοχη. Έτσι και ο Χριστός ήταν όμοια αγενεαλόγητος, φυσικά ως πρόσωπο θεανδρικό, μοναδικό και εξαίρετο, γιατί κατά την ανθρώπινη φύση του, που δεν είχε γενετική συνέχεια στη φύση του προπάτορα, καταγόταν, από την πλευρά της Μητέρας του, από τη ρίζα του Ιεσσαί (2). Επίσης δεν υπήρχε στη γη άλλος άρχιερέας, τον οποίο θα διαδεχόταν στο αρχιερατικό αξίωμα Εκείνος, ούτε πάλι τη δική του αρχιεροσύνη μπορούσε να διαδεχτεί η αρχιεροσύνη κάποιου άλλου. Ήταν «αρχιερεύς εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ» (3).

Η σταυρική θυσία του Χριστού είχε σαν προτύπωσή της τις αιματηρές ζωοθυσίες της Π. Διαθήκης, και κυρίως τη θυσία του Πασχάλιου Αμνού, που προσφερόταν σαν ανάμνηση της απελευθερώσεως των Εβραίων από τον τυραννικό ζυγό των Αιγυπτίων. Όπως δηλαδή το αίμα του Πασχάλιου Αμνού έβαφε τις θύρες των οικιών των Εβραίων, για να τις προσπερνά ο ολοθρευτής άγγελος, όταν θα επάτασσε τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων, έτσι και το αίμα του Χριστού που έβαψε το ξύλο του σταυρού, έσωσε τον κόσμο από τη δυνάστευση του νοητού Φαραώ (του διαβόλου). Ο συσχετισμός βέβαια είναι αδύνατος και ισχνός. Οι ζωοθυσίες εκείνες ήταν πράξεις εικονικές και τυπικές, σημεία μάλλον επιτακτικά της συναισθήσεως της ενοχής του λαού, ο οποίος επιζητούσε άφεση αμαρτιών, πιστεύοντας ότι δια της σφαγής του προσφερόμενου ζώου, στο οποίο μεταφέρονταν δήθεν οι δικές του αμαρτίες και ενοχές, απαλλασσόταν ο ίδιος από την τιμωρία των δικών του παραπτωμάτων. Η θυσία όμως ταύρων και τράγων και σποδός δαμάλεως μπορούσε μεν να καθαρίσουν εξωτερικά τη σάρκα, αλλά ήταν αδύνατο ν’ αγνίσουν εσωτερικά τον άνθρωπο (4) από την ακαθαρσία της άμαρτίας και να άρουν την ένοχή του δια τα κακώς πεπραγμένα. Οι θυσίες αυτές ήταν προτυπωτικές της άλλης «λογικής» θυσίας τοΰ ‘Αμνου του Θεού, ο όποιος ήρε δια του πάθους του την άμαρτία του κόσμου (5).

Η θυσία του Χριστού ήταν πράξη ελεύθερη της αγάπης του Θεού για τη σωτηρία του αμαρτωλού κόσμου. Καμιά ανάγκη δεν επιστάτησε στην προσφορά της. Ήταν πράξη αυτοπροαίρετη, απότοκη της αγαθοσύνης, της πανσοφίας και της παντοδυναμίας του Θεού. Ο Λόγος θέλησε ο ίδιος να γίνει άνθρωπος και να θυσιαστεί για τον άνθρωπο, που θεληματικά δουλώθηκε στο ζυγό της αποστασίας. Και φυσικά ο Χριστός δεν πρόσφερε το αίμα του στο διάβολο σαν λύτρο απελευθερώσεως των ανθρώπων, που με την αμαρτία τους υποδουλώνονταν ηθικά σ’ αυτόν (6). Ούτε ο Θεός Πατήρ ζήτησε από τον Υιό του να θυσιαστεί σαν προϋπόθεση να συγχωρήσει τα αμαρτωλά πλάσματά του, γιατί ο Θεός δεν άρέσκεται σε προσφορές αιμάτων και ανθρωποθυσίες. Απλώς ο Υίός θυσιάστηκε ελεύθερα (7) «δια την του κόσμου ζωήν», ο δε Πατήρ, ο αγαπών υπέρ πάντα τον Υιόν, δέχτηκε την πάναγνη και ελεύθερη αυτή θυσία «εις οσμήν ευωδίας», συγχωρώντας τον αμαρτωλό και αποστατημένο κόσμο.

Ο Χριστός επάνω στο σταυρό αντιπροσώπευσε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, ως δεύτερος γενάρχης της χάριτος. Μια και δεν μπορούσαν άλλως να συγχωρηθούν τα πταίσματα του αμαρτωλού κόσμου, ο Κύριος ανέλαβε στο άγιο πρόσωπό του τις αμαρτίες και τις ενοχές όλων των ανθρώπων, εξάλειψε στο άγιο αίμα του την ενοχή τους, σκίζοντας το χειρόγραφο της αμαρτίας (8), που καθιστούσε χρεώστες ενώπιον του Θεού τον Αδάμ και όλους ανεξαίρετα τους απογόνους του. Η θυσία του Χριστού ήταν θυσία αντιπροσωπευτική. Παράλληλα όμως ήταν και θυσία εξιλαστήρια. Δι’ αυτής εξιλεώθηκε πράγματι ο αμαρτωλός άνθρωπος ενώπιον της αγιότητας και της δικαιοσύνης του Θεού. Στην τιμωρία του Ενός, του μόνου αθώου και αναμάρτητου, βρήκε ο αμαρτωλός κόσμος τη λύση του τραγικού δράματος της αποστασίας του!

Τέλος η σταυρική θυσία του Χριστού ήταν έργο ενοποιητικό και ειρηνευτικό. Ο Χριστός άπλωσε στο σταυρό τις άγιες παλάμες του και «ήνωσε τα το πριν διεστώτα» (9), δηλαδή τον Θεό και τον άνθρωπο, τους οποίους διεχώρισε η αμαρτία. Έφερε φιλία και ειρήνευση μεταξύ του πλάστη και του πλάσματος, την ενότητα των οποίων κατάφερε να διαταράξει ο εφευρέτης της κακίας διάβολος, παρασύροντας τον άνθρωπο στην αποστασία από τον ουράνιο Πατέρα του. Ο Χριστός στο σταυρό απέκτεινε την έχθρα (10), που λυμαινόταν την πλάση, εγκαθιστώντας ειρήνη στις σχέσεις μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Η θυσία του Χριστού αποκατέστησε τη διαταραχθείσα ενότητα της κτίσεως με τον κτίστη της.

Ο Σταυρός είναι πηγή ειρήνης και ευλογιών για τον άνθρωπο. Είναι η χρυσή στιγμή του κόσμου, ο «καιρός» του Θεού, στον οποίο ευδοκεί η λυτρωτική θεία του ενέργεια. Το Σταυρό μεγάλως αγαπά η Ορθοδοξια. Το πλήρωμά της γιορτάζει με ιδιαίτερη συγκίνηση τη σταύρωση του Χριστού, προσβλέποντας σ’ αυτή τη λύτρωση και την αποκατάσταση του πεσμένου κόσμου στην αλήθεια του κοντά στον πάνσοφο και πανάγαθο Δημιουργό!

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1) Περί Μελχισεδέκ (=βασιλιάς ειρήνης). Βλ. Εβρ. 71 εξ.

(2) Η Εκκλησία ψάλλει για τόν Χριστό «’νθος εκ της ρίζης Ιεσσαί και άνθος εξ αυτής Χριστέ, εκ της Παρθένου ανεβλάστησας…» (Καταβασία).

(3) Εβρ. 7,22.

(4) Εβρ. 9,13.

(5) Ιωάν. 1,29: «Ίδε ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου».

(6) Η περίφημη περί δικαιωμάτων του Σατανά θεωρία.

(7) ) Ιωάν. 10,18.

(8) Κολ. 2,14: «Εξαλείψας το καθ’ ημών χειρόγραφον».

(9) Κανών του Μ. Σαββάτου.

(10) Εφέσ. 2,16.

Δείτε το αφιέρωμα στο Άγιο Πάσχα