Μικρόν Ιερατικόν – Η Θεία Λειτουργία Ιακώβου του Αδελφοθέου

Η Θεία Λειτουργία του αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου θεωρείται η αρχαιότερη λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας, αφού παραθέτει πολλά στοιχεία της πρωτοχριστιανικής λατρείας, όπως μακροσκελή αναγνώσματα από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, εκτενείς ευχές και έμφαση στην συλλογική συμμετοχή των πιστών, οι οποίοι συμμετέχουν ενεργά στην λατρεία. Παρά το γεγονός ότι βαθμηδόν αντικαταστάθηκε από τις Λειτουργίες του Μ. Βασιλείου και του Ιωάννη Χρυσοστόμου, εξακολουθεί να τελείται σε ορισμένες Ορθόδοξες Εκκλησίες, ιδιαίτερα κατά την εορτή του αγίου αποστόλου Ιακώβου (23 Οκτωβρίου).

Σχ. 14X21, Σελ. 112, Τιμ. 18€.

Τωβίτ- Ιουδίθ-Εσθήρ
Κείμενο-Μετάφραση-Ανάλυση-Σχόλια
Ιερεμίου Φούντα (†), Μητροπολίτου Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως

Ο 15ος τόμος της σπουδαίας σειράς του μακαριστού παλαιοδιαθηκολόγου περιλαμβάνει τα δευτεροκανονικά βιβλία του Τωβίτ και της Ιουδίθ και το κανονικό βιβλίο της Εσθήρ. Στο βιβλίο Τωβίτ παρουσιάζονται οι πειρασμοί του αιχμαλώτου στην Νινευή ευσεβούς Τωβίτ, ο οποίος χάρις στην ευσέβεια και την φιλανθρωπία του προστατεύεται θαυματουργικά από τον Θεό και τον εμφανισθέντα με μορφή ανθρώπου άγγελο Ραφαήλ. Στο βιβλίο της Ιουδίθ παρουσιάζεται ο πόλεμος των Ισραηλιτών με τους Ασσυρίους και πώς η Ιουδίθ με ένα ευφυές τέχνασμα εφόνευσε των αρχιστράτηγο των αντιπάλων χαρίζοντας την νίκη στον εκλεκτό λαό του Θεού. Το βιβλίο της Εσθήρ, σε αντίθεση με τα δύο προηγούμενα, είναι κανονικό και περιλαμβάνεται στην εβραϊκή Π. Διαθήκη. Εξιστορεί την ενθρόνιση της Ιουδαίας Εσθήρ ως συζύγου του πέρση βασιλιά. Η Εσθήρ, όντας συγγενής του επιφανούς στην αυλή του βασιλιά Ιουδαίου Μαρδοχαίου απέκρυψε την φυλετική της καταγωγή. Ο δεύτερος τη τάξει μετά τον πέρση βασιλιά, Αμάν ο Αγαγίτης, εποφθαλμιώντας τον Μαρδοχαίο, απεργάζεται ένα σχέδιο για να εξολοθρεύσει όλους τους Ιουδαίους του περσικού βασιλείου και ρίχνει «κλήρους» (πουρίμ στα εβραϊκά) για να δει την κατάλληλη ημέρα εξόντωσής τους. Ο Μαρδοχαίος πληροφορούμενος το σχέδιο εξόντωσης ενημερώνει την Εσθήρ. Αυτή ζητά ακρόαση από το βασιλιά, παρουσία του Αμάν, και του αποκαλύπτει το σκοτεινό του σχέδιο για κρέμασμα του Μαρδοχαίου και έναρξη της σφαγής. Ο βασιλιάς, ενθυμούμενος τις υπηρεσίες του ευσεβούς Ιουδαίου, αποφασίζει να κρεμάσει επί ξύλου τον ίδιο τον Αμάν. Συγχρόνως, ακυρώνει με Διάταγμα οποιαδήποτε δίωξη των Ιουδαίων. Η ημέρα θεσπίσθηκε ως εορτή στον Ιουδαϊσμό, η ημέρα των Πουρίμ.

Σχ. 17X24, Σελ. 370, Τιμ. 25€.

Η Θεραπευτική των πνευματικών νοσημάτων
Εισαγωγή στην ασκητική παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας
Jean Claude Larchet

O έγκριτος συγγραφέας αντιδιαστέλλει στη θεολογική σκέψη της Δύσεως, την πατερική παράδοση της Ορθοδοξίας. Οι όροι «Λυτρωτής» και «Σωτήρας» ταυτίζονται και το ρήμα «σώζω» σημαίνει επίσης και «θεραπεύω». Γι’ αυτό οι Πατέρες απέδωσαν στον Χριστό το προσωνύμιο «Ιατρός των ψυχών και των σωμάτων». Κάθε χριστιανός για να οικειοποιηθεί την Θεία Χάρη οφείλει να ασκηθεί διάγοντας πνευματική ζωή. Στο εκτενές δίτομο έργο παρουσιάζονται οι κλίμακες του πνευματικού βίου, οι πειρασμοί και οι τρόποι καταπολεμησής τους σύμφωνα με την πατερική και νηπτική παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Τόμ. Α΄: Σχ. 14Χ21, Σελ. 656, Τιμ. 18€	Τόμ. Β: Σχ. 14Χ21, Σελ. 655, Τιμ. 18€

Η ζωή μετά θάνατον κατά την ορθόδοξη παράδοση
Jean Claude Larchet

Μία μοναδική και πρωτότυπη μελέτη για την περί θανάτου ορθόδοξη παράδοση, εκπονηθείσα από τον διεθνούς φήμης Πατρολόγο. Το έργο παρουσιάζει με εμβριθή τρόπο τη θεολογική θεώρηση της φύσης του θανάτου, την πνευματική δοκιμασία που συνεπάγεται η έλευσή του για τον μελλοθάνατο και τους οικείους του, τη διδασκαλία περί δοκιμασίας της ψυχής από τα τελώνια από την 3η μέχρι και την 9η ημέρα, την είσοδο της ψυχής στον άλλο κόσμο και την μερική κρίση της κατά την 40η ημέρα, την μέση κατάσταση της ψυχής μέχρι την τελική κρίση, την ορθόδοξη αναίρεση της ρωμαιοκαθολικής διδασκαλίας περί καθαρτηρίου πυρός, τις σχέσεις μεταξύ ζώντων και κεκοιμημένων και την ανάγκη των παρακλήσεων και των προσευχών υπέρ τεθνεώτων, τη διδασκαλία περί τελικής κρίσεως, αναστάσεως των νεκρών και αιώνιας ζωής και τη σύνδεσή της με την χριστιανική θεώρηση της ζωής ως πνευματικής προετοιμασίας για τον θάνατο και την αιώνια ζωή. Ο συγγραφέας παραθέτει πλήθος σχετικών βιβλικών και πατερικών χωρίων, ενώ δίδει μεγάλη σημασία στην εφαρμογή της περί θανάτου ορθοδόξου παραδόσεως και στον λειτουργικό βίο της Εκκλησίας. Μία αξεπέραστη έρευνα που δίδει ορθόδοξες απαντήσεις σε όλα τα περί θανάτου ερωτήματα του αναγνώστη.

Σχ. 15Χ22, Σελ. 408, Τιμ. 15€.

1821-2021 Οι Νεομάρτυρες του Γένους
Μητροπολίτου Φαναρίου Αγαθαγγέλου, Γενικού Διευθυντού της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος

Συναξαριστικός εικονογραφημένος Τόμος με Συναξάρια όλων των Νεομαρτύρων, αφιέρωμα στην άλωση της Πόλης και τον τελευταίο αυτοκράτορα Κωνσταντίνο ΙΑ' Παλαιολόγο.

Ο αγώνας των Ελλήνων έγινε, όπως ομολογούσαν οι Αγωνιστές του 1821, «για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία». Δεν πρόκειται συνεπώς μόνο περί μιας εθνικής επετείου, αλλά περί συζεύξεως, αλληλοπεριχωρήσεως, κοινής πορείας και αδιατάρακτης ενότητας Ελληνισμού και Ορθοδοξίας. Αυτή την αλήθεια εκφράζουν οι άγιοι Νεομάρτυρες που ήταν η ψυχή του αγώνα. Αυτοί σήμερα, με την πίστη τους, τη θυσία τους και το μαρτύριο τους, μας δίνουν τη δύναμη να αντέχουμε, να αγωνιζόμαστε, να ελπίζουμε. Έτσι, το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα εισοδικό στην πίστη και τη μαρτυρία του ζώντος Τριαδικού Θεού, την ιστορία της Πατρίδας μας και του Γένους των Ελλήνων.

Σχ. 25Χ27,5, Σελ. 442, Τιμ. 30 €.

Οι άγγελοι και η αποστολή τους
Jean Daniélou

Η κλασική πραγματεία αγγελολογίας του περίφημου πατρολόγου Jean Daniélou στην οποία εξετάζεται η πολύπλευρη αποστολή των αγγέλων: από την κοινοποίηση του Νόμου και την πνευματική προετοιμασία των εθνών, έως τη συμμετοχή τους στο σωτηριολογικό σχέδιο του Θεού και τον ρόλο τους τόσο στον λειτουργικό βίο της Εκκλησίας, όσο και στην ζωή κάθε πιστού ξεχωριστά. Το έργο καλύπτει ένα μεγάλο κενό στην ελληνόγλωσση βιβλιογραφία. Εντυπωσιακή είναι η χρήση πατερικών κειμένων και ο εύληπτος τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η περί αγγέλων διδασκαλία της Εκκλησίας μας.

Σχ. 14Χ24, Σελ. 174, Τιμή: 6€

Ο Όμηρος ξεφυλλίζει την Ιστορία και παλεύει για τη λευτεριά
Πηνελόπη Μωραΐτου- Εικον. Πέγκυ Φούρκα

Μία φανταστική περιήγηση του κεντρικού ήρωα του έργου Ομήρου στις τελευταίες ένδοξες σελίδες του Έθνους μας για τους μικρούς μας φίλους. Από τις ημέρες που προετοίμασαν την εθνική παλιγγενεσία του 21’ και τα πρώτα χρόνια του ανεξαρτήτου ελληνικού κράτους, τους βαλκανικούς πολέμους, την μικρασιατική εκστρατεία μέχρι και το Έπος του 1940. Μία εύληπτη, σύντομη ιστορική αναδρομή στα κύρια γεγονότα που διαμόρφωσαν την πατρίδα μας και οφείλουν να γνωρίζουν όλα τα Ελληνόπουλα.

Σχ. 21Χ29, Σελ. 232, Τιμ.: 14€.

Η Ιουλία και ο κάμπος του Θεού
Μαρίας Κασαμπαλάκου

Μία αλληγορική παιδική ιστορία με ηρωίδα την 9χρονη Ιουλία, η οποία περνά επτά ημέρες στην εξοχή και μαθαίνει μέσα από την μοναδικότητα κάθε δημιουργήματος, από τα λουλούδια μέχρι τις μέλισσες, ότι είναι θέλημα Κυρίου ο άνθρωπος να κρατήσει και να διαφυλάξει το οικοσύστημα σε ισορροπία και αρμονία και να διδάσκεται δια του κάλλους της φύσης την αγάπη προς όλα τα πλάσματα του Θεού. Η εικονογράφηση είναι της ίδιας της συγγραφέως.

Σχ. 29 X 21,Σελ. 44, Τιμ. 10€.

† Τῇ αὐτῇ μέρᾳ, μνήμη τοῦ ἱεροῦ Αὐγουστίνου, ἐπισκόπου ῾Ιππῶνος.

Μητροπολίτου Φαναρίου κ. Αγαθαγγέλου,
Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας – Ἰούνιος,
Αθήνα 2009, εκδ. Αποστολική Διακονία, σελ. 269-274

῾Ο ἱερός Αὐγουστίνος ἐγεννήθηκε, στίς 13 Νοεμβρίου 354 μ.Χ., στήν Ταγάστη, πόλη τῆς ἀνθυπατικῆς Νουμιδίας τῆς Βορείου ᾿Αφρικῆς. ῾Ο πατέρας του, Πατρίκιος, κοινοτικός σύμβουλος στήν Ταγάστη, ἐζοῦσε βίο ἔκλυτο καί ὡς ἐθνικός μόνο περί τό τέλος τῆς ζωῆς του μεταστράφηκε στή Χριστιανική πίστη ὑπό τῆς εὐσεβοῦς συζύγου του Μόνικας, ἡ ὁποία καταγόταν ἀπό χριστιανική οἰκογένεια καί ἦταν ὑπόδειγμα πιστῆς καί ἐνάρετης γυναικός. ῾Ο Αὐγουστίνος, ὁ ὁποῖος εἶχε καί νεώτερο ἀδελφό καί πιθανῶς καί ἀδελφή, ἀπό τήν παιδική του ἡλικία διακρινόταν γιά τήν εὐφυΐα, τήν ἐπιμέλεια, τή ζωηρή φαντασία καί τήν εὐγενή φιλοδοξία του. Μέ τή φροντίδα τῆς μητέρας του νεώτατος κατατάχθηκε μεταξύ τῶν κατηχουμένων καί ἀφοῦ συμπλήρωσε στήν Ταγάστη τή στοιχειώδη μόρφωση, ἐστάλη ὑπό τοῦ πατρός του, ὁ ὁποῖος τόν προόριζε γιά ρήτορα, στά γειτονικά Μάδαυρα καί στή συνέχεια, τό 371 μ.Χ., στήν Καρχηδόνα, γιά συμπλήρωση τῶν σπουδῶν του. ῾Υπό τήν ἐπίδραση τοῦ διεφθαρμένου περιβάλλοντος στό ὁποῖο ἐζοῦσε, ὁ νεαρός Αὐγουστίνος ἐξέκλινε σέ βίο ἔκλυτο στήν Καρχηδόνα καί ἤδη σέ ἡλικία δεκαοκτώ ἐτῶν, τό 372 μ.Χ., ἀπέκτησε ἐξώγαμο παιδί, τόν ᾿Αδεοδάτο. ῾Η μελέτη ὅμως τοῦ λατίνου φιλοσόφου καί ρήτορος Κικέρωνος τόν συγκράτησε. ᾿Αντίθετα ἡ ῾Αγία Γραφή δέν ἔκανε ἀκόμη σέ αὐτόν καμία ἐντύπωση. ῞Οπως λέγει ἀργότερα στίς περίφημες ᾿Εξομολογήσεις του· «Δέν ἤμουν ἄξιος οὔτε νά ἐμβαθύνω οὔτε νά εὐχαριστηθῶ στήν ἁπλότητα ἐκείνη τῶν λόγων, τόσο νέα γιά μένα... ῾Η μόνη ἐντύπωση, ὁποία μοῦ ἔμεινε, ἦταν ὅτι τίποτε στή Βίβλο δέν μποροῦσε νά συγκριθεῖ πρός τή μεγαλοπρεπή εὐγλωττία τοῦ λατίνου ρήτορος. ῾Η ματαιοδοξία μου περιφρονοῦσε τή φαινομενική ταπεινότητα τῶν Γραφῶν καί οἱ ὀφθαλμοί μου ἦσαν πολύ ἀσθενεῖς γιά νά διακρίνουν τί κρυβόταν σέ αὐτές».

῞Ομως τά μεγάλα προβλήματα τοῦ κόσμου διαρκῶς ἀπασχολοῦσαν τό πνεῦμα του. ῎Ετσι ἐνόμισε ὅτι θά μποροῦσε νά εὕρει λύση αὐτῶν στήν ἱδρυθεῖσα ὑπό τοῦ Πέρσου Μάνη (215-276 μ.Χ.) αἵρεση τῶν Μανιχαίων.

᾿Αφοῦ συμπλήρωσε τίς σπουδές του στήν Καρχηδόνα, ἐξάσκησε μέ ἐπιτυχία τό ἐπάγγελμα τοῦ διδασκάλου τῆς γραμματικῆς. Γρήγορα ὅμως, ἀπό τό 383 μ.Χ., τόσο οἱ σπουδές του περί τήν ἀστρονομία ὅσο καί ἡ κατανόηση περί τῆς ἐλλείψεως οἱασδήποτε πραγματικῆς ἐπιστημονικῆς ἔρευνας στό Μανιχαϊσμό, συνετέλεσαν νά χάσει τήν ἐκτίμηση τήν ὁποία ἔτρεφε πρός τήν αἵρεση, χωρίς ὅμως καί νά διαρρήξει κάθε σχέση πρός αὐτήν. Κατά τό 383 μ.Χ. ὁ Αὐγουστίνος, ἀφοῦ ἄφησε τήν ᾿Αφρική, ἦλθε στή Ρώμη καί μετά στά Μεδιόλανα, ὅπου μέ τή σύσταση τοῦ Ρωμαίου ἔπαρχου Συμμάχου, διορίσθηκε διδάσκαλος τῆς ρητορικῆς. ῾Η μελέτη νεοπλατωνικῶν συγγραμμάτων, ὡς καί τῶν ᾿Επιστολῶν τοῦ ᾿Αποστόλου Παύλου, ἰδίως δέ ἡ ἀκρόαση τῶν κηρυγμάτων τοῦ περίφημου τότε ᾿Επισκόπου Μεδιολάνων ᾿Αμβροσίου, ἐπέφεραν βαθμηδόν στήν ψυχή του μία μεταστροφή καί συνετέλεσαν στήν ὁριστική διακοπή οἱασδήποτε σχέσεώς του μέ τό Μανιχαϊσμό.

Κατά τό Σεπτέμβριο τοῦ 386 μ.Χ., σέ ἡλικία τριάντα δύο ἐτῶν, εὑρισκόμενος στόν κῆπο τῆς κατοικίας του καί διαλογιζόμενος τά μεγάλα προβλήματα, τά ὁποῖα τόν ἀπασχολοῦσαν, ἐνόμισε ὅτι ἄκουσε σάν παιδική φωνή, ἐπανειλημμένα νά λέγει πρός αὐτόν· «Πάρε καί διάβασε». Ταραγμένος ἔσπευσε πρός τόν κῆπο, ὅπου πρίν λίγο εἶχε ἀφήσει τίς ᾿Επιστολές τοῦ ᾿Αποστόλου Παύλου, καί ἀφοῦ τίς εὑρῆκε, τίς ἄνοιξε. Τά μάτια του ἔπεσαν στό χωρίο τῆς πρός Ρωμαίους ᾿Επιστολῆς· «῾Ως ἐν ἡμέρᾳ εὐσχημόνως περιπατήσωμεν, μή κώμοις καί μέθαις, μή κοίταις καί ἀσελγείαις, μή ἔριδι καί ζήλῳ. ᾿Αλλ᾿ ἐνδύσασθε τόν Κύριον ᾿Ιησοῦν Χριστόν καί τῆς σαρκός πρόνοιαν μή ποιεῖσθε τάς ἐπιθυμίας». ῾Ως λέγει ὁ ἴδιος ὁ Αὐγουστίνος· «Δέν ἤθελα νά δῶ κάτι ἐπί πλέον καί δέν ἦταν ἀναγκαῖο. Διότι μόλις ἐτελείωσα τήν ἀνάγνωση τῶν λίγων αὐτῶν λέξεων καί ἀμέσως ἐχύθηκε στήν καρδιά μου φῶς, τό ὁποῖο τῆς ἐχάρισε τήν εἰρήνη καί ἀμέσως διαλύθηκε τό σκοτάδι, μέ τό ὁποῖο τήν περιέβαλαν οἱ ἀμφιβολίες μου».

῾Ο Αὐγουστίνος ἀπό ἐκείνη τή στιγμή ἀνένηψε, παραμέρισε τούς δισταγμούς, προσανατολίσθηκε ὁριστικά στόν ᾿Ιησοῦ. Παραιτήθηκε ἀπό τό διδασκαλικό του ἀξίωμα καί ἀποσύρθηκε μέ τή μητέρα του, τό παιδί του καί κάποιους φίλους του σέ κτῆμα κοντά στό Μεδιόλανο. ᾿Εβαπτίσθηκε τή νύχτα τοῦ Πάσχα (25 ᾿Απριλίου) τοῦ 387 μ.Χ. ἀπό τόν ῞Αγιο ᾿Αμβρόσιο μαζί μέ τόν δεκαπενταετή υἱό του καί τό φίλο του ᾿Αλύπιο.

Μετά μερικούς μῆνες ἑτοιμάσθηκε νά φύγει ἀπό τήν ᾿Ιταλία γιά τήν ᾿Αφρική, ἀλλά λόγῳ τοῦ θανάτου τῆς ἀγαπημένης του μητέρας, πού τόν κατελύπησε, ἀνέβαλε τήν ἀναχώρησή του γιά τό ἑπόμενο ἔτος. Στό ἔνατο βιβλίο τῶν ᾿Εξομολογήσεών του ὁ εὐγνώμων υἱός ἐκφράζει τήν ἄφατη θλίψη του γιά τό θάνατο τῆς μητέρας του, τῆς ὁποίας πλέκει τό ἐγκώμιο.

Γυρίζοντας στήν ᾿Αφρική, ὁ ἱερός Αὐγουστίνος συνέπηξε μιά μικρή μοναστική ἀδελφότητα καί λίγο ἀργότερα, ἀφοῦ ἐπέστρεψε στήν ᾿Ιταλία, ἐχειροτονήθηκε ἀπό τό γέροντα ᾿Επίσκοπο Βαλέριο πρεσβύτερος, καί τό 396 μ.Χ. ἀπό τό Μητροπολίτη Νουμιδίας βοηθός ᾿Επίσκοπος. Μετά τό θάνατο τοῦ ᾿Επισκόπου Βαλερίου ἐξελέγη ᾿Επίσκοπος ῾Ιππῶνος καί ἀνέπτυξε μεγάλο πνευματικό ἔργο. Ζώντας ἀσκητικά μαζί μέ τόν κλῆρο του, διέθεσε τήν περιουσία του ὑπέρ τῶν πτωχῶν, χάρη τῶν ὁποίων προέβαινε καί σέ πώληση τῶν ἐκκλησιαστικῶν σκευῶν. ᾿Εκήρυττε τό λόγο τοῦ Θεοῦακτικώτατα καί ἐργαζόταν ἀδιάλειπτα μέ ἔνθεο ζῆλο γιά τήν καταπολέμηση τῶν αἱρέσεων. ῾Υπηρέτησε ὅσο λίγοι τήν ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ μέ τή γραφίδα. Τά κείμενά του εἶναι ὠκεανός σοφίας καί χάριτος. Μερικά ἀπ' αὐτά κτυποῦν τίς αἱρέσεις τοῦ καιροῦ του, μέ ἀστραπόβροντα ὑψηλῆς θεολογίας καί ἀκατανίκητη φραστική πειθώ. ῎Αλλα εἶναι φιλοσοφικά, τό περί ψυχῆς, τό περί μουσικῆς καί ἕνα τρίτο περί τοῦ Χριστοῦ ὡς τοῦ μοναδικοῦ Διδασκάλου. ᾿Ασχολήθηκε καί μέ τήν ἑρμηνεία τῆς Βίβλου, στρέφοντας τό ἐνδιαφέρον του στήν Παλαιά καί τήν Καινή Διαθήκη. ᾿Αλλά καί στά δογματικά θέματα προσέφερε ἀγλαούς καρπούς στοχασμοῦ.

῾Ο ἱερός Αὐγουστίνος ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη, στίς 28 Αὐγούστου 430 μ.Χ., σέ ἡλικία ἑβδομήντα ἕξι ἐτῶν, πλήρης πικρίας, καθ᾿ ὅσον οἱ Βάνδαλοι, ἐφοῦ ἐρήμωσαν τήν ᾿Αφρική, ἐπολιορκοῦσαν ἤδη τήν ῾Ιππώνα. Τό τίμιο λείψανό του ἀπό τή Σαρδηνία, ὅπου μεταφέρθηκε ἀπό ᾿Ορθοδόξους ᾿Αρχιερεῖς ἐκδιωχθέντες ἀπό τούς ᾿Αρειανούς, κατατέθηκε στή Μητρόπολη τῆς Παβίας κατά τόν 8ο αἰώνα μ.Χ.

Physician Assisted Suicide («PAS») – A Theological Approach

Augoustidis Adamantios(†), Protopresbyter, MD, Psychiatrist, Theologian
Eglise et Bioéthique, La raison de la science et la raison de la religion,
Congrès Scientifique de Bioéthique, Chambésy Genève,
11-15 septembre 2002., éd. du Centre Orthodoxe du Patriarcat œcuménique,
Chambésy 2008, p. 188- 202

Introduction

The developments of contemporary medicine have contributed both to the prolongation of the average life span and to giving the probability of a longer survival of seriously ill patients despite their terminal diseases. Unfortunately, the prolongation of merely surviving is usually syn¬onymous with the loss of the quality of life. Thus, nowadays, we cannot talk only about the fear and the psychological negation of death (1) but mainly about the fear of the dying process and of the painful consequences caused by the technological prolongation of a biologically condemned life (2).

The fear of the dying process is not incomprehensible if we take into account the fact that in developed countries, only 10% are sudden deaths (including accident victims, suicides and murders) when 70-80% are due to degenerative diseases, characterized be a long lasting deteriorative process (3). Additionally, during the next 50 years, the world’s population of those over 85 years of age is expected to be five (5) times more than today and most will need long term hospitalization or medical and nursing care at home. According to the statistics, the average hospitalization cost for an over 85-year-old patient is five (5) times higher than both that of a young patient and also that of the elderly ones (70-85 y.o.) (4) (5).

The social and economic consequences of the bio-medical achieve¬ments in the prolongation of life, particularly in severe illnesses are obvious. Inevitably, questions that in the past one wouldn’t dare to utter are openly raised today. One such example includes the efficacy of the expenditure of a great amount of money to perpetuate the life of those men and women for whom there is little or no hope of «benefit» from this «investment» of money, where with the least amount of money we can save the life of a third world child (6).

Thus, new bioethical dilemmas are raised and also older ethical ques¬tions come back enriched with new perspectives. Questions on Euthanasia, on the limitations of the Principle of Autonomy on respect and maintenance of human Dignity in the face of sickness and death and on Medical Paternalism are again at the top list of the bioethical inquiries. Apart from these «classical» dimensions of the bioethical thought, some more «delicate» values and questions are made manifest, such as the sig¬nificance and place of compassion in Medicine (7).

During the last decade, one of the more challenging issues, both in medical and in ethical and philosophical thought is the so-called «Physician Assisted Suicide» («PAS»). In fact, «PAS» is a form of voluntary, active euthanasia, while the main idea is that a suffering patient or one who is aware of the predicted suffering patient can decide to kill himself. If he or she is not mentally disturbed, then a doctor is obliged to help him/her in committing a successful and painless suicide (8).

From the early 90’s, when Dr Jack Kevorkian (since the known as «Dr Death») was sentenced because he practiced «PAS», until now, when P.A.S is acceptable as a legal choice by some countries (i.e. Netherlands, England, etc) the scientific and the public discussion is growing in geometric proportions. Despite the seriousness o! this issue, there is a lack of Christian Orthodox theological argument on this matter. The purpose of this paper is to reflect on the discussion of «PAS» from both the theological and the psychological point of view.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η θρησκευτική ζωγραφική στη Μακεδονία από τον 15ο ως τον 19ο αιώνα

Τούρτα Αναστασία
Μακεδονία, Αρχαιολογία –Πολιτισμός, τόμ. Β΄,
Αθήνα 1997, σελ. 207-215

Την ευάριθμη ποσοτικά και λαμπρή ποιοτικά καλλιτεχνική παραγωγή των εργαστηρίων της Μακεδονίας και μάλιστα της Θεσσαλονίκης, κατά τον 14ο αι. διαδέχεται αμέσως μετά την τουρκική κατάκτηση μια μακρόχρονη περίοδος ύφεσης. Οι λόγοι, πραγματικοί και ψυχολογικοί, είναι ευεξήγητοι και ισχύουν για όλο το χώρο της άλλοτε βυζαντινής αυτοκρατορίας. Το κοσμοϊστορικό γεγονός της Άλωσης εσήμαινε την κατάρρευση του θεοκρατικού ιδεολογικού συστήματος των Βυζαντινών και στη συνείδησή τους ταυτιζόταν με το τέλος του κόσμου, ενώ η υποδούλωση σ’ έναν αλλόθρησκο κατακτητή ερμηνευόταν, σύμφωνα με τις εσχατολογικές αντιλήψεις που αναπτύχθηκαν ήδη από το 14ο αι., ως θεϊκή τιμωρία του περιούσιου λαού για τα αμαρτήματά του. Ανασταλτικές, και όχι μόνο της καλλιτεχνικής δημιουργίας, υπήρξαν οι πολεμικές αναστατώσεις που προηγήθηκαν, οι μετακινήσεις πληθυσμών που επακολούθησαν και η επιβολή ενός νέου διοικητικού και κοινωνικού συστήματος. Παρ’ όλα αυτά και μολονότι για πολλές περιοχές της Μακεδονίας η υποδούλωση στον Τούρκο κατακτητή προηγήθηκε αρκετές δεκαετίες από τη χρονολογία ορόσημο του 1453, η θρησκευτική ζωγραφική εξακολούθησε να ασκείται χαμηλόφωνα αλλά αδιάσπαστα, κυρίως σε περιοχές των δυτικών της ορίων.

Αν για την κατανόηση της μεταβυζαντινής τέχνης και την αποτίμηση της ποιότητάς της στον ελλαδικό χώρο ισχύει η διάκριση των φορέων της, των υποδούλων, σε υπηκόους Βενετών και Οθωμανών και η συνακόλουθη διαφορά στις γενικότερες συνθήκες διαβίωσης και στις ειδικότερες επιπτώσεις τους στον τομέα της καλλιτεχνικής δημιουργίας, για τη Μακεδονία θα μπορούσε να ισχύσει μια ακόμη παράμετρος: ο διαχωρισμός ανάμεσα στις ανατολικές και εν μέρει στις κεντρικές πεδινές περιοχές της και στις δυτικές ορεινές. Η εγκατάσταση μεγάλου αριθμού Τούρκων εποίκων στις εύφορες πεδιάδες της ανατολικής και κεντρικής Μακεδονίας και η έντονη παρουσία του μουσουλμανικού στοιχείου σε πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη και οι Σέρρες ασφαλώς σχετίζονται με τον εξαιρετικά μειωμένο – απόλυτα και αναλογικά με άλλες περιοχές – αριθμό των τοιχογραφημένων εκκλησιών στις περιοχές αυτές. Το παράδειγμα της ενδοχώρας της Θεσσαλονίκης, που λίγο-πολύ συμπίπτει με τα σημερινά διοικητικά όρια του ομώνυμου Νομού, είναι εξαιρετικά εύγλωττα. Κατά την πρώιμη τουρκοκρατία δεν απαντά κανένα τοιχογραφημένο ζωγραφικό σύνολο στα τέλη του 16ου αι. μόνον ένα, ένα επίσης στο πρώτο μισό του 18ου αι., ενώ για την πληθώρα των εκκλησιών που κτίζονται από τις πρώτες κιόλας δεκαετίες του 19ου αι. ισχύουν πια διαφορετικές αρχές και μορφές διακόσμησης.

Στο διάγραμμα της θρησκευτικής ζωγραφικής στη Μακεδονία που ακολουθεί προτιμήθηκε, για λόγους ευληπτότερης ταξινόμησης, η παρουσίαση κατά αιώνες, μολονότι τα καλλιτεχνικά φαινόμενα δεν περιορίζονται σε συμβατικά χρονολογικά όρια.

15ος αιώνας

Αν ο αιώνας αυτός χαρακτηρίζεται ως περίοδος καλλιτεχνικής ύφεσης για το μακεδονικό χώρο, αυτό δεν ισχύει για την πόλη της Καστοριάς, η οποία αναδεικνύεται ως το σπουδαιότερο αστικό κέντρο καλλιτεχνικής δημιουργίας της εποχής. Σ’ αυτή τη δυτικομακεδονική πόλη υπερτερούσε συντριπτικά το χριστιανικό στοιχείο έναντι του μουσουλμανικού, μολονότι είχε υποταγεί στους Τούρκους ήδη από το 1386. Πόλη με πλούσια ζωγραφική παράδοση κατά τους αιώνες που προηγήθηκαν έχει να παρουσιάσει, ήδη από τις αρχές του 15ου αι. και σ’ ολόκληρη τη διάρκειά του, με ιδιαίτερη έμφαση στο τελευταίο τέταρτο του αιώνα, έναν αξιόλογο αριθμό τοιχογραφημένων εκκλησιών.

Στην πρώτη κιόλας τριακονταετία του αιώνα ιστορούνται μέσα στην πόλη οι ναοί των Αγίων Τριών (1401), του Αγίου Ανδρέα του Ρουσούλη (γύρω στα 1430) και του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στην πλατεία Ομονοίας. Στην ομάδα αυτή προστίθεται ένας ακόμη ναός εκτός Καστοριάς, ο ναός της Παναγίας στο Ζευγοστάσι (1432), οι τοιχογραφίες του οποίου συνδέονται με εκείνες του Αγίου Ανδρέα του Ρουσούλη. Στα έργα αυτά συνεχίζεται μία συγκεκριμένη ζωγραφική τάση, αντικλασσικού ύφους, του δεύτερου μισού του 14ου αι. στη Μακεδονία, με ειδικότερες αναφορές συγγένειας σε τοιχογραφίες της Καστοριάς. Αντίθετα στην τοιχογραφία της Παναγίας της Ρασιώτισσας με δύο αγγέλους (1411) στην εξωτερική όψη του δυτικού τοίχου του ομώνυμου ναού προαναγγέλλονται τα ειδικά χαρακτηριστικά της τέχνης μιας ομάδας τοιχογραφιών που θα εκτελεσθούν στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών του αιώνα, μέσα και έξω από την Καστοριά.

Διαβάστε τη συνέχεια