Λεξικό της Αγίας Γραφής - Με αναφορές στους αγίους Πατέρες και εκκλησιαστικούς συγγραφείς Γεωργίου Β. Μαυρομάτη

Η μελέτη της Αγίας Γραφής δεν είναι απλά μία πνευματική άσκηση, αλλά μία βιωματική διαδικασία που μεταμορφώνει και ανατάσσει πνευματικά τον πιστό. Η Αποστολική Διακονία συνεχίζοντας μία εκδοτική παράδοση δεκαετιών στην έκδοση βιβλικών κειμένων από εξέχοντες ακαδημαϊκούς ερευνητές προβαίνει στην έκδοση του παρόντος  Λεξικού της Αγίας Γραφής. Πρόκειται για μνημειώδες έργο, καρπό πολυετούς έρευνας του ακάματου καί πολυγραφώτατου ερευνητή Γ. Β. Μαυρομάτη στο οποίο συνδυάζει αρμονικά την Αγιογραφική έρευνα με την πατερική εκκλησιαστική παράδοση. Μέσα από τις σελίδες του ο αναγνώστης θα βιώσει τον μοναδικό πνευματικό πλούτο της Αγίας Γραφής και θα συνειδητοποιήσει το θεολογικό και σωτηριολογικό βάθος αυτής.

Σχ. 20X28, Σελ. 770, Τιμ. 35€.

Ημεροδείκτης τοίχου 2027

Ο Ημεροδείκτης τοίχου περιέχει εορτολόγιο του έτους 2027 και μηνύματα για την εορτή κάθε ημέρας ή θέματα που αφορούν τη χριστιανική ζωή. Ο ημεροδείκτης κοσμείται με τετράχρωμη  φορητή εικόνα του Ιησού Χριστού, Παντοκράτορα, ευλογών και κρατών Ιερόν Ευαγγέλιον.

Σχ. 21X29, Τιμ. 4.00 €

 Επετηρίδα 2027
Ημερολόγιο τσέπης

Η Επετηρίδα του 2027 περιέχει το εορτολόγιο του έτους, σημειωματάριο, τηλεφωνική ατζέντα, τις περιόδους νηστείας και χρήσιμες εκκλησιαστικές πληροφορίες.

Σχ. 8X13, Σελ. 120, Τιμ. 2.00 €

Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος- Πεντηκοστή 2016,
«Εις ενότητα πάντας εκάλεσεν»,
Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης (18-27 Ιουνίου 2016),
Πρακτικά- Κείμενα

H Aγία και Μεγάλη Σύνοδος της Oρθοδόξου Eκκλησίας υπήρξε το επιστέγασμα της πεντηκονταετούς προπαρασκευαστικής διαδικασίας, κατά τη διάρκεια της οποίας συνεκλήθησαν Προσυνοδικές Πανορθόδοξες Διασκέψεις (1976, 1982, 1986, 2009, και 2015), Ειδικές Προσυνοδικές Επιτροπές και συλλογικά πανορθόδοξα όργανα, με αντιπροσωπευτικότερο τον θεσμό της Συνάξεως των Προκαθημένων πασών των αυτοκεφάλων Εκκλησιών. Επί τη βάσει των ομοφώνως συμπληρωθέντων και εγκριθέντων κειμένων υπό της συγκληθείσας στο Ορθόδοξο Κέντρο του Οικουμενικού Πατριαρχείου (Σαμπεζύ, 21-27 Ἰανουαρίου 2016) Ιεράς Συνάξεως των Προκαθημένων πασών των αυτοκεφάλων Ορθοδόξων Εκκλησιών διατυπώθησαν μετά από πολυετείς σύντονες προσπάθειες οριστικώς τα ομοφώνως εγκριθέντα κείμενα της Συνόδου.

Η έκδοση των Πρακτικών της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου επί τη συμπληρώσει δέκα ετών από συγκλήσεώς της αποτελεί την ταπεινή συμβολή της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος επ’ ελπίδι τα κείμενα και οι αποφάσεις της Συνόδου να καταστούν διαρκής παρακαταθήκη στους ανά την Οικουμένη ορθοδόξους. Την έκδοση προλογίζει ο Πανιερ. Μητροπολίτης Φαναρίου και Γεν. Διευθυντής της Αποστολικής Διακονίας κ. Αγαθάγγελος, με μετάφραση στην ρωσική, γαλλική και αγγλική γλώσσα, ενώ στο παράρτημα του βιβλίου παρατίθενται όλα τα εγκριθέντα κείμενα στην ελληνική, γαλλική και ρωσική γλώσσα. Πρόκειται για μία έκδοση μοναδικής ιστορικής και θεολογικής σημασίας.

Σχ. 17X24, Σελ. 960, Τιμ. 30€.

Μικρασιατική Εκστρατεία Ημερολόγιον του Μητροπολίτου Εδέσσης και Πέλλης Διονυσίου (†)

Το Ημερολόγιο του αειμνήστου Μητροπολίτου Εδέσσης και Πέλλης Διονυσίου Παπανικολόπουλου, ο οποίος συμμετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους και στην Μικρασιατική εκστρατεία ως στρατιωτικός ιερέας. Το ημερολόγιο καλύπτει το χρονικό διάστημα μεταξύ 24 Σεπτεμβρίου και 31 Δεκεμβρίου 1921, στη διάρκεια του οποίου ο Διονύσιος διακονούσε ως στρατιωτικός ιερέας στη Μεραρχία της Μαγνησίας, με έδρα την Νικομήδεια της Μ. Ασίας. Στις σελίδες του αποτυπώνονται η θρησκευτική ευλάβεια των στρατιωτών, η μετοχή τους στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας, το ανδρείο φρόνημά τους και η φιλοπατρία τους, στοιχεία που εμφύσησαν τα κατορθώματά τους στα πεδία των μαχών και την προέλασή τους μέχρι τα βάθη της Ανατολίας. Μία ανεκτίμητη ιστορική πηγή για το ακμαίο ηθικό του Ελληνισμού ολίγο προ του ξεριζωμού του από τις πατρογονικές εστίες.

Σχ. 16Χ23 ( σκληρόδετο), Σελ. 384, Τιμ. 15€.

Το ταξίδι του ψηφιδωτού στους τόπους και τους χρόνους - Τα ανά την Οικουμένη εντοίχια χριστιανικά ψηφιδωτά
Χριστόφορος Δ. Σωφρονίου, Άρχων Υπομνηματογράφος Μ.τ.Χ.Ε.
Επιμέλεια Δημήτριος Μαυρόπουλος

Ένα μνημειώδες έργο στο οποίο παρουσιάζονται τα ανά την οικουμένη διεσπαρμένα εντοίχια χριστιανικά ψηφιδωτά από τα μέσα του 3ου αιώνα μέχρι την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως (1453). Τις ψηφιδωτές παραστάσεις ο συγγραφέας τις περιγράφει ενταγμένες στο κτίσμα το οποίο κοσμούν (εκκλησία, παρεκκλήσιο, βαπτιστήριο, μαυσωλείο ή και κατακόμβη). Η επιστημονική παρουσίαση των ψηφιδωτών, η οποία γίνεται με γεωγραφικά κριτήρια (Κωνσταντινούπολη, Ρώμη, Θεσσαλονίκη, Ιταλία, Ραβένα, Κύπρος, Ελλάδα, Σικελία, Βενετία κ.ἄ.) διανθίζεται από την παράθεση ιστορικών μύθων και βιογραφιών. Το έργο προλογίζει ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, ενώ πέρα από το πλήθος καλαίσθητων τετράχρωμων φωτογραφιών των ψηφιδωτών, περιέχει πλούσια διεθνή βιβλιογραφία για τον ερευνητή και γλωσσάρι αρχιτεκτονικών όρων.

Σχ. 24Χ29, Σελ. 720, Τιμ. 40€.

Ναοί, Μονές και ευαγή Ιδρύματα της Βασιλίδος Κωνσταντινουπόλεως
Raymond Janin

Οι εκδόσεις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος σε συνεργασία με την Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων παρουσιάζουν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό το μοναδικό και μεγαλειώδες έργο του Γάλλου Βυζαντινολόγου και Αρχαιολόγου Raymond Janin (1882-1972) μεταφρασμένο από την γαλλική. Πρόκειται για το πρώτο έργο στην παγκόσμια βιβλιογραφία που καταγράφει την ιστορία των ιερών Τόπων της Πόλης, η οποία συνδέθηκε με τη δόξα, τη χαρά, την πίστη και την ελπίδα του Γένους. Μέσα από τις σελίδες του έργου αναδεικνύεται η Βασιλίδα των πόλεων, η πόλη του Μεγάλου Κωνσταντίνου, η Παναγιοσκέπαστη Βασιλεύουσα ως ιερότητα και κάλλος πνευματικό. Το δίτομο έργο κοσμείται από μοναδικού κάλλους εικόνες, σχέδια και μινιατούρες.

Τόμ . Α΄: Σχ.21Χ29, Σελ. 528, Τιμ. 35€.		Τόμ . Β΄: Σχ.21Χ29, Σελ. 512, Τιμ. 35€

Αποτομή της τιμίας κεφαλής του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου

Σωφρονίου Ευστρατιάδου (†), Μητροπολίτου πρ. Λεοντοπόλεως,
Αγιολόγιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας,
εκδ. Αποστολικής Διακονίας, σελ. 745-746

Ο του Ζαχαρίου και της Ελισάβετ υιός Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο κήρυξ της μετανοίας εν τη ερήμῳ, ο αγνός και σώφρων ασκητής, μη φέρων την παράνομον μίξιν του βασιλέως Ηρώδου μετά της γυναικός του αδελφού αυτού Ηρωδιάδος, ήλεγξε τον παρανομήσαντα βασιλέα, όστις μη ανεχόμενος τους ελέγχους αυτού, έρριψε τον προφήτην εις φυλακήν· κατά δε το συμπόσιον των γενεθλίων αυτού, τη εισηγήσει της Ηρωδιάδος, πρσεφέρθη επί πινακίου η κεφαλή του Προδρόμου, σφαγέντος εν τη φυλακή, ως υποσχεθέν φιλοδώρημα εις την ορχησαμένην κόρην της Ηρωδιάδος υπό του Ηρώδου, εις ον ήρεσεν ο χορός της ασέμνου νεανίδος και όστις υπεσχέθη να δώση αυτή ό,τι καν ζητήση· εζήτησε την κεφαλήν του Προδρόμου προσενεχθείσα αυτή εν μέσῳ συμποσίῳ. Οι μαθηταί του προφήτου παρέλαβον το τίμιον του διδασκάλου σώμα και έθαψαν εντίμως εν τη πόλει Σεβαστή, ένθα έλαβε χώραν και το άνομον συμπόσιον. Τελείται δε η αυτού σύναξις εν τω αγιωτάτῳ αυτού προφητείῳ τῳ όντι εν τοις Σφωρακίου.

Τέμνει κεφαλήν χειρ μιαιφόνος ξίφει, του χείρα θέντος εις κεφαλήν Κυρίου. Εικάδι αμφ’ ενάτη Προδρόμου τάμεν αυχένα χαλκός.

[Πολλή η κατά την ημέραν ταύτην ανέκδοτος ποίησις· σημ. Κανόνα Ανδρέου Κρήτης (εν Κωδ. Παρισίων 1568 φ. 207) και Συμεών Λογοθέτου (εν Κωδ. Παρισίων 13 φ. 381].

O άγιος Ιερομάρτυς Χρυσόστομος Σμύρνης

Μητροπολίτου Φαναρίου Αγαθαγγέλου,
Γενικού Διευθυντού της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος,
Οι Νεομάρτυρες του Γένους , εκδ. Αποστολική Διακονία, Αθήνα 2021, σελ. 397-400

O άγιος Ιερομάρτυς Χρυσόστομος (Καλαφάτης, 1867-1922) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Γεννήθηκε στην Τρίγλια της Βιθυνίας, στην Προποντίδα. Ήταν υιός του Νικολάου Καλαφάτη και της Καλλιόπης Λεμωνίδου και παιδί 8μελούς οικογενείας. Ο πατέρας του ήταν νομομαθής και αντιπροσώπευε συμπολίτες του ενώπιον των τουρκικών δικαστηρίων και φρόντισε για την καλή μόρφωσή του από μικρή ηλικία. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, από την οποία αποφοίτησε το 1901, ενώ παράλληλα είχε χειροτονηθεί Διάκονος στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.

Το 1897 κατέλαβε το αξίωμα του Μεγάλου Πρωτοσυγκέλλου, προσφέροντας σημαντική υπηρεσία από τη θέση αυτή και το 1902 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Δράμας, ξεκινώντας ευρύ ποιμαντικό και φιλανθρωπικό έργο. Η ποιμαντορία του στην πόλη αυτή συνέπεσε με τον Μακεδονικό Αγώνα (1904-1908) και αγωνίσθηκε κατά της βουλγαρικής βίας και προπαγάνδας, για την παλινόρθωση και στήριξη του ελληνικού στοιχείου. Ο ίδιος ανέλαβε προσωπικό αγώνα στην περιοχή κατά των Βουλγάρων κομιτατζήδων (ενόπλων παραστρατιωτικών). Στην Δράμα, εκτός των άλλων, ανέπτυξε αξιόλογη κοινωνική και φιλανθρωπική δράση και ίδρυσε ορφανοτροφείο και γηροκομείο, ανήγειρε μεγάλο ναό, έκτισε εργατικές κατοικίες για τους καπνεργάτες, μέγαρο για την Μητρόπολη, Σχολή αρρένων και θηλέων, νοσοκομείο και γυμναστήριο. Οι δραστηριότητές του όμως προκάλεσαν ανησυχία στην τουρκική διοίκηση και γι’ αυτό απομακρύνθηκε δύο φορές από την θέση του.

Το 1910 έγινε Μητροπολίτης Σμύρνης και άμεσα κάλεσε τους χριστιανούς να εργαστούν με ομόνοια και αγάπη για την επίτευξη των κοινών τους στόχων. Η δράση του και εδώ υπήρξε ανάλογη με εκείνη στην Δράμα. Έκτισε μέγαρο για την Μητρόπολη, το κτίριο του Ομηρείου Παρθεναγωγείου, ίδρυσε γυμναστήριο, οργάνωσε συσσίτια για τους πτωχούς και άσυλα για τους αστέγους και βοήθησε στην ανοικοδόμηση της Ευαγγελικής Σχολής. Επίσης, εξέδιδε το περιοδικό «Ιερός Πολύκαρπος».

Η εθνική του δράση αρχίζει το 1914, όταν διωκόμενοι Έλληνες από τις γύρω περιοχές συνέρρεαν στην Σμύρνη αναζητώντας καταφύγιο. Με πρωτοβουλία του περιθάλπονταν χιλιάδες πρόσφυγες, με αποτέλεσμα ο ευρωπαϊκός Τύπος να τον αποκαλεί «ομηρικό ήρωα». Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου απομακρύνθηκε από τη θέση του (1914-1918) και μετέβη στην Κωνσταντινούπολη, όπου έγινε συνοδικός στο Πατριαρχείο. Τότε έγραψε το βιβλίο «Ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας και η Νέα Τουρκία», όπου και κατέγραψε με λεπτομέρειες τους διωγμούς των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από τους Νεότουρκους (1908 κεξ.).

Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι αυτή την εποχή με υπόμνημά του παρακινούσε τον τότε γερμανόφιλο βασιλιά Κωνσταντίνο Α΄ να ταχθεί με το μέρος των συμμάχων, εγκαταλείποντας την πολιτική της ουδετερότητας και τασσόμενος υπέρ της πολιτικής του Βενιζέλου.

Κατόπιν, επανήλθε στην Σμύρνη όπου έγινε δεκτός από τον λαό με ενθουσιασμό. Κατόρθωσε τότε να απομακρύνει από την θέση του τον Τούρκο στρατηγό Νουρεντίν (Nuredin Pasa), κύριο υπεύθυνο των διωγμών. Στις 2 Μαΐου 1919 ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας και ο Χρυσόστομος υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό τον ελληνικό απελευθερωτικό στρατό. Αργότερα, ύστερα από τις πολιτικές ενέργειες των κυβερνώντων, υποχρεώθηκε εκ νέου να περιθάλψει χιλιάδες πρόσφυγες, που συνέρρεαν στην Σμύρνη τον Αύγουστο του 1922. Το τέλος για τον Χρυσόστομο πλησίαζε. Παρά το γεγονός ότι του δόθηκε η δυνατότητα να εγκαταλείψει την Σμύρνη και να σωθεί δεν το έπραξε.

Το απόγευμα της 27ης Αυγούστου, ενώ ο τουρκικός στρατός ήλεγχε πλήρως την Σμύρνη, ένας Ιταλός καθολικός ιερέας ενημέρωσε τους Γάλλους σχετικά με τον θανάσιμο κίνδυνο που διέτρεχε ο Χρυσόστομος. Πολύ σύντομα μια γαλλική περίπολος, αποτελούμενη από είκοσι ναύτες, κατέφθασε στην Μητρόπολη, την Αγία Φωτεινή, με σκοπό να φυγαδεύσει τον Χρυσόστομο. Οι Γάλλοι ζήτησαν από τον Μητροπολίτη να τους ακολουθήσει, είτε στο προξενείο τους, είτε στην καθολική εκκλησία της Sacré Cœur (Ιερά Καρδία του Ιησού). Εκείνος όμως αρνήθηκε, τονίζοντάς τους ότι το καθήκον του υπαγόρευε να παραμείνει με το ποίμνιό του, «ως καλός ποιμένας», όπως χαρακτηριστικά δήλωσε.

Λίγο αργότερα, κατά τις 19:30, κατέφθασε ένας Τούρκος αξιωματικός, ο οποίος συνοδευόταν από δύο στρατιώτες. Οδήγησαν τον Χρυσόστομο στην πλατεία Διοικητηρίου, μαζί με δύο από τα πλέον εξέχοντα πρόσωπα της Σμύρνης, τον δημογέροντα Γεώργιο Κλιμάνογλου και τον νομικό Νικόλαο Τσουρουκτσόγλου, εκδότη της γαλλόφωνης εφημερίδας «La Reforme». Η γαλλική περίπολος ακολούθησε τον Μητροπολίτη, ο οποίος βρισκόταν ήδη ενώπιον του Νουρεντίν Πασά. Ο τελευταίος έδωσε εντολή να εκτελεστούν οι δύο Δημογέροντες. Ακολούθως απευθύνθηκε στον Χρυσόστομο, λέγοντάς του: «Εμείς, θα τα βρούμε μαζί», και συνέχισε, εξυβρίζοντάς τον χυδαία και κατηγορώντας τον για την φιλελληνική του στάση και τις ενέργειές του εναντίον του τουρκικού έθνους. Κατόπιν του ανακοίνωσε ότι το «Επαναστατικό Δικαστήριο της Ανεξαρτησίας», στην Άγκυρα, είχε ήδη αποφασίσει την καταδίκη του σε θάνατο. Ο Τούρκος αξιωματούχος κατευθύνθηκε στο μπαλκόνι του κτιρίου, από όπου αντίκρισε στην Πλατεία Διοικητηρίου την θέα μαινόμενου πλήθους Τούρκων, στους οποίους απηύθυνε τα παρακάτω λόγια: «Αν σας έκανε καλό, να του το ανταποδώστε. Αν σας έκανε κακό, να του κάνετε και εσείς κακό!»

Ο όχλος άρπαξε χωρίς χρονοτριβή τον Ιερομάρτυρα και τον οδήγησε λίγο πιο πέρα, μπροστά στο κουρείο του Ισμαήλ, ενός Ιταλού προστατευόμενου, εκεί σταμάτησαν και τον έντυσαν με μία λευκή μπλούζα που πήραν από τον κουρέα, άρχισαν αμέσως να τον χτυπούν λυσσασμένα με γροθιές και ξύλα, και να τον φτύνουν στο πρόσωπο, του τρύπησαν με μαχαιριές το σώμα, του ξερίζωσαν την γενειάδα, του έβγαλαν τα μάτια, του έκοψαν την μύτη και τα αυτιά. Σύμφωνα με μία εκδοχή, ένας Τούρκος πυροβόλησε τον Άγιο δύο φορές στο κεφάλι, δίνοντας τέλος στο μαρτύριό του.

Ο Ρενέ Πυώ, στο βιβλίο του «Ο θάνατος της Σμύρνης», αναφέρει μια σειρά από αυτόπτες μάρτυρες που είδαν με τα μάτια τους αυτό, αλλά και όλα τα υπόλοιπα εγκλήματα: «Γυναίκες ατιμάζονταν μπροστά στα μάτια των γονιών και των συζύγων τους. Ένας Έλληνας είδε την σφαγή του πατέρα του και τον βιασμό της κόρης του. Ένας Λεβαντίνος που είδε παρόμοια σκηνή αυτοκτόνησε. Και ακόμη, αφιονισμένοι Τούρκοι στρατιώτες αρπάζουν από τις αγκαλιές μητέρων τα παιδιά τους, τα ξεκοιλιάζουν και τα πετάνε μισοπεθαμένα στα πόδια τους».

Τραγικό υπήρξε και το τέλος των δύο Δημογερόντων που τον συνόδευαν. Ο Γεώργιος Κλιμάνογλου απαγχονίσθηκε, ενώ ο Νικόλαος Τσουρούκτσογλου, αφού τον έδεσαν από τα πόδια σε ένα αυτοκίνητο, τον περιέφεραν στην Σμύρνη, ενώ το κεφάλι του σύρονταν στα λιθόστρωτα καλντερίμια.

Η μνήμη του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης και των συν αυτώ Αγίων Ιερομαρτύρων Αρχιερέων Γρηγορίου Κυδωνιών, Αμβροσίου Μοσχονησίων, Προκοπίου Ικονίου, Ευθυμίου Ζήλων, καθώς και των κληρικών και λαϊκών που σφαγιάσθηκαν κατά την Μικρασιατική καταστροφή, εορτάζεται την Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.

Ο Χρυσόστομος περιβάλλεται τον Στέφανον του Εθνομάρτυρος

Αγγελομάτη Χρήστου
Χρονικόν Μεγάλης Τραγωδίας - Το έπος της Μικράς Ασίας,
Αθήνα 2005⁶, εκδ. Εστία, σελ. 223-238

Αι τελευταίαι στιγμαί του εθνομάρτυρος – Προ του μαρτυρίου — Χριστιανική ενοχή.— Aι υπάρχουσαι εξιστορήσεις του μαρτυρίου του από Έλληνας και ξένους – Που τελικώς ετάφη.

Υπό το κράτος της επιτεινομένης αγωνίας ευρίσκοντο τα πλήθη τας πρώτας απογευματινάς ώρας, της 27ης Αυγουστου, όταν εις την αυλήν του μητροπολιτικού ναού ενεφανίσθη τούρκος υπαστυνόμος συνοδευόμενος από ένοπλον στρατιώτην.

Aι τελευταίαι στιγμαί του εθνομάρτυρος

«Αι γυναίκες και τα παιδιά, αναφέρει η του Χρυσοστόμου βιογραφία του Σπυρίδωνος Λοβέρδου, κραυγάζουν γοερώς, οι άνδρες συγκεντρούνται πέριξ του μητροπολίτου.

Ο φρούραρχος Σαλή Ζεκή βέης, λέγει ο υπαστυνόμος, ζητεί τον μητροπολίτην εις το φρουραρχείον.

Ο μητροπολίτης γαλήνιος και αποφασιστικός καθησυχάζει δια νεύματος τους τεταραγμένονς χριστιανούς και αναχωρεί εν συνοδεία του υπαστυνόμου και του ενόπλου στρατιώτου. Η αγωνία κατέλαβε τους απομεμονωμένους εις το προαύλιον χριστιανούς.

΄Εξωθεν ηκούετο δαιμονιώδης θόρυβος, ζωηραί κραυγαί και ήχοι οργάνων. Εισήρχετο εις την Σμύρνην το 4ον σώμα Ιππικού υπό τον συνταγματάρχην Μεχμέτ Τζακή. Ηκολούθει ο νέος διοικητής Σμύρνης, ο στρατηγός Νουρεντίν, ο αιμοβόρος οργανωτής των σφαγών της Ιωνίας, ο ανακληθεις προ τριετίας εκ Σμύρνης υπό των αρμοστών δι ’ ενεργειών τον μητροπολίτου Χρυσοστόμου….

Τι συνέβη εις το φρουραρχείον, μας το ιστορεί ο διασωθείς κλητήρ του μητροπολίτου, Θωμάς Βούλτσος, ο οποίος από είκοσιν ετών ευρίσκέτο πλησίον του Ιεράρχου.

«Ο αστυνόμος ιστορεί ο Βούλτσος, ωδήγησε τον δεσπότη στο φρούραρχο, ένα μαυρειδερό αλβανό. Η πόρτα έμεινε ανοιχτή και έβλεπα μέσα. Εχαιρετίστηκαν. Ο φρούραρχος παράγγειλε στο δεσπότη βυσσινάδα. ΄Επειτα ο φρούραρχος έλεγε και ο δεσπότης έγραφε. Σε λίγη ώρα ετελείωσαν. Όταν εβγήκαμε έξω με τον αστυνόμο έλειπε το αμάξι μας. Καλή τύχη έφθασαν την ώρα εκείνη δύο αμερικανοί αξιωματικοί και είχαν την καλωσύνη να μας δώσουν το αυτοκίνητό τους να γυρίσωμε. Εφθάσαμε στην μητρόπολι η ώρα πέντε. Χαρά όλων που μας είδαν. Ο μητροπολίτης έγραφε την προκήρυξι που του εδωκεν ο φρούραρχος. Η προκήρυξι έλεγε να μείνουν όλοι στα σπίτια τους και να παραδώσουν τα όπλα στην εξουσία.

Στας οκτώ το βράδυ έρχεται ένα αυτοκίνητο στην μητρόπολι με τον ίδιο αστυνόμο και δύο στρατιώτες ωπλισμένους με λόγχες. ΄Ηλθαν να πάρουν τον δεσπότη πως τον ζητά ο νομάρχης, δεν είπαν το όνομα, να πάη στο διοικητήριο με τρεις δημογέροντες. Επήραμε τον Ισουρουκτσόγλου και τον Κλημάνογλου και εμπήκαν οι τρεις και οι αστυνομικοί στο αυτοκίνητο, για μένα δεν είχε θέσι και μούπε ο δεσπότης να περιμένω στην μητρόπολι. Στας δέκα το βράδυ ένας από τους στρατιώτες, που ήλθαν το απόγευμα, έφερε μια κάρτα του δεσπότη για τον αδελφό του Ευγένιο. Τού έγραφε:

«Αγαπητε αδελφέ,

Μας κράτησαν απόψε εμέ ως πρόεδρον της Μικρασιατικής αμύνης, τους άλλους ως μέλη. Μην ανησυχήτε».

Ο Ευγένιος άρχισε να κλαίη. Το άλλο πρωί, Κυριακή στας 8 με στέλλει να μάθω για το δεσπότη. Εύρηκα τον Ζαδέ της τραπέζης. Πριν μισή ώρα συνήντησε τον υπαστυνόμο, που είχε πάρει τον δεσπότη. Αυτός μού είπε πως τον δεσπότη τον χάλασαν καθώς και τους δυο δημογέροντες. Έτσι έγιναν. Ως την Τετάρτη, που έφυγα δεν μπόρεσα να μάθω τίποτε άλλο.

Διαβάστε τη συνέχεια

Tο ολοκαύτωμα του ελληνισμού – Μνήμη καί Εὐθύνη

Αγαθαγγέλου (Χαραμαντίδη), Μητροπολίτου Φαναρίου,
Γενικού Διευθυντού της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος

«Τό Ἑλληνικόν Ἔθνος ὀφείλει νά μή λησμονήσῃ ποτέ οὔτε τό πολεμικό ἄθλημα οὔτε τό φυλετικό ξερίζωμα. Ὅπως δέν ἐλησμόνησεν ἐπί τέσσερες αἰῶνες τό 1453, ἔτσι δέν πρέπει νά λησμονῇ, ἀκόμη κι’ ἄν χρειαστοῦν αἰῶνες, τό 1922. Ἔθνη πού λησμονοῦν εὔκολα, εἴτε τούς θριάμβους των εἴτε τούς ὀλέθρους των, εἶναι καταδικασμένα σέ ἱστορικόν ἐξαφανισμόν. Χιλιοειπωμένο εἶναι αὐτό πού λέγω. Ἀλλά στήν πολυτάραχη ἐποχή τῶν ἀδοκίμων καί ἀλλοπροσάλλων νεοκραυγασμάτων πού ζοῦμε, σκόπιμο εἶναι νά ξανακούγωνται συχνότερα καί τά δόκιμα, τά συνετά, τά σταθερά χιλιοειπωμένα…».

Γεώργιος Ἀθανασιάδης Νόβας (πολεμικός ἀνταποκριτής – Πρωθυπουργός – Ἀκαδημαϊκός)

Σήμερα, ὅταν ἀναφέρουμε τήν λέξη Γενοκτονία (1) ἡ σκέψη μας αὐτόματα πηγαίνει στά δύο τραγικά γεγονότα τοῦ αἰώνα μας, τήν Γενοκτονία τῶν Ἀρμενίων, τό 1915, ἀπό τούς Νεότουρκους, καί τό Ὁλοκαύτωμα τῶν Ἑβραίων, τό 1940-44, ἀπό τούς Ναζί. Στόν 20ό αἰώνα διαπράχθηκαν, ἀλλά καί διαπράττονται ὥς τίς ἡμέρες μας, ἐγκλήματα Γενοκτονίας καί σέ ἄλλους λαούς, πού συνειδητά ἡ ἐξουσία τοῦ κόσμου τούτου προσπάθησε καί προσπαθεῖ νά ὑποβαθμίσει. Ἕνας ἀπό αὐτούς τούς λαούς, πού ἔχει ὑποστεῖ ὅλες τίς μορφές καί τίς μεθόδους ὁλοκαυτώματος εἶναι καί ὁ Ἑλληνισμός τῆς Μικρᾶς Ἀσίας μέ ἀποκορύφωμα τήν Γενοκτονία τοῦ Ἑλληνισμοῦ τοῦ Πόντου.

Τό ἔτος 2022 συμπληρώνονται 100 χρόνια ἀπό τήν Μικρασιατική Καταστροφή. Τό ξερίζωμα τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν σέ ὅλες τίς περιοχές τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, τῆς Γῆς τῆς Ἰωνίας, τοῦ Πόντου, τῆς Θράκης, οἱ βίαιοι ἐξισλαμισμοί, οἱ ἐξορίες, οἱ ἐκτελέσεις, τά τάγματα ἐργασίας, πού εἶχαν ἀρχίσει πρίν πολλά χρόνια, εἶναι γεγονότα πού συνέβησαν τότε καί δέν ἀποτελοῦν μεταφυσικές ὑποθέσεις, πού ἐπαφίενται στήν κρίση τῶν ἀναζητήσεων ἑκάστου ἤ τά κριτήρια τῆς ἰδεοληψίας του, ἀλλά εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ Γένους μας καί τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου, χειροπιαστή, βιωμένη, ζῶσα, καθημερινή μνήμη. Εἶναι μαρτυρία πιστότητας στήν συνείδηση, εἶναι ἱστορία πόνου, θυσίας, ἀγώνων, αἵματος, δακρύων, θανάτου ὑπέρ πίστεως καί πατρίδος. Ἑλληνικές ἐπαρχίες καταστράφηκαν ἐντελῶν ἐκ θεμελίων. Τά δεινοπαθήματα, τά ὁποῖα ὑπέστησαν οἱ ἐκδιωχθέντες ἀπό τίς πατρογονικές ἑστίες τους Ἕλληνες εἶναι ἀνεκδιήγητα. Ἔτσι, ὁμογενής πληθυσμός ἀπό 700.000-800.000 ψυχές, ξεριζωμένος, διασπαρείς ἀνά τά ὄρη, τά σπήλαια, τίς χαράδρες καί τά τουρκικά χωριά, ὑπέστη τόν ἐξ ἀσιτίας, τοῦ ψύχους, τῶν στερήσεων καί τῶν ἐκτελέσων ἐν γένει θάνατο (2). Ἱστορικά δέ καλεῖται καί πάλι αὐτή ἡ Πατρίδα σέ ἕναν κόσμο, ὅπου ὑπάρχει ἡ πρόκληση νά ξεχνᾶμε ἤ νά ἀγνοοῦμε ἤ νά ἑρμηνεύουμε αὐθαίρετα τήν ἱστορία, καί ἡ ραγδαία διάδοση τῶν προκλητικῶν προτάσεων τῆς παγκοσμιοποιήσεως, νά διαχειρισθεῖ τήν εὐθύνη τῆς ἐπανάκτησης τοῦ συλλογικοῦ μας παρελθόντος πού πρέπει νά εἶναι μεταξύ τῶν πρώτων μας σχεδιασμῶν.

Ἡ Γενοκτονία τῶν Eλλήνων τοῦ Πόντου, σέ ἀντίθεση μέ τῶν Ἀρμενίων, ἐπισκιάσθηκε εἴτε ἀπό τόν ὄγκο τῶν τραγικῶν περιπτώσεων τοῦ Ἀρμενικοῦ λαοῦ, ἐπειδή συνέπεσε χρονικά, εἴτε γιατί ἀποσιωπήθηκε ἀπό κυβερνητικές καί διπλωματικές ἐπιταγές στό ὄνομα κάποιων διακρατικῶν συμφωνιῶν καί συμφερόντων. Tό γενοκτονικό σχέδιο τῶν Nεοτούρκων ἀπέβλεπε στήν πρώτη φάση στόν ἀφανισμό ὅλων τῶν χριστιανικῶν ἐθνοτήτων καί στήν δεύτερη στήν τουρκοποίηση τῶν μουσουλμανικῶν ἐθνοτήτων. «Oἱ Nεότουρκοι», ἔγραφε ὁ Félix Sartiaux (3), «ἀποκάλυψαν τό μεγαλεπήβολο σχέδιό τους, τήν ἐξόντωση δηλαδή ὅλων τῶν ἰθαγενῶν χριστιανῶν τῆς Mικρᾶς Ἀσίας. Ποτέ, σέ καμιά περίοδο τῆς ἱστορίας, κανένα πιό διαβολικό σχέδιο δέν εἶχε στοιχειώσει τήν φαντασία τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ «ἐρυθρά» σφαγή ὁλοκληρώθηκε ἀπό ἕνα σύστημα πού λέγεται «λευκή» σφαγή. Πρόκειται γιά τήν ἀργή ἐξόντωση ἀπό τήν κακομεταχείριση, τίς ἐκτοπίσεις, τό κρύο, τήν παρατεταμένη στέρηση νεροῦ καί τροφῆς, τόν ἀποκλεισμό σέ μπουντρούμια, τόσο μικρά, πού νά μή χωρᾶς ὄρθιος. Ὁ φανατισμός καί ἡ κτηνωδία τοῦ Ἰσμαήλ Ἐνβέρ, ἡ πιό ψυχρή, μά κυνική φαντασία τοῦ Μεχμέτ Tαλαάτ ἀγαλλίασαν μ’ αὐτή τήν τρομερή ἐπινόηση. Mποροῦσαν νά ἰσχυρισθοῦν πώς τίς ἐκτοπίσεις τίς ἀπαιτοῦσαν οἱ στρατιωτικές ἀνάγκες καί πώς τά χέρια τους δέν εἶχαν λερωθεῖ μέ αἷμα, γιατί οἱ χριστιανοί πέθαιναν μόνοι τους στό δρόμο!»

Στίς 16 Ἰουλίου 1916 ὁ Γερμανός πρόξενος τῆς Ἀμισοῦ Μ. Kückhoff ἐνημέρωνε τηλεγραφικά τό ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν, στό Bερολίνο, γιά τήν τύχη τῶν Ἑλλήνων τῆς δικαιοδοσίας του: «Ἀπό ἀξιόπιστες πηγές ὁλόκληρος ὁ ἑλληνικός πληθυσμός τῆς Σινώπης καί τῆς παραλιακῆς περιοχῆς τῆς ἐπαρχίας Kαστανομῆς ἔχει ἐξορισθεῖ. Ἐξορία καί ἐξολόθρευση εἶναι στά τουρκικά ἡ ἴδια ἔννοια, γιατί ὅποιος δέν δολοφονεῖται, πεθαίνει ὡς ἐπί τό πλεῖστον ἀπό τίς ἀρρώστιες καί τήν πεῖνα»…

Σ’ ὁλόκληρο τόν Πόντο καί τήν Γῆ τῆς Ἰωνίας πιά περιόδευε ὁ θάνατος μέ τίς πιό φρικτές μορφές του. Ἀπό τήν Pωσία, ἡ Ἑλληνική Πρεσβεία τῆς Πετρούπολης πληροφοροῦσε τό ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν γιά τήν τραγική κατάσταση τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας Tραπεζοῦντος: «…Tήν 15ην Ἀπριλίου οἱ κάτοικοι τῶν 16 χωριῶν τῆς περιοχῆς Bαζελῶνος, περιφερείας Tραπεζοῦντος, ἅπαντες Ἕλληνες, λαβόντες διαταγήν τῶν τουρκικῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν νά φύγωσιν εἰς τό ἐσωτερικόν τῆς Ἀργυρουπόλεως καί φοβηθέντες μή ἔμελλον καθ’ ὁδόν νά σφαγῶσιν, καθ’ ὅν τρόπον εἶδον σφαγέντας τούς Ἀρμενίους, ἐγκατέλειπον τάς κατοικίας των καί εἰσῆλθον εἰς τά δάση, ἐλπίζοντες νά σωθῶσι ἐκ ταχείας τινός προελάσεως τοῦ ρωσικοῦ στρατοῦ. Ἐκ τούτων, εἰς 6.000 ἀνερχομένων, 650 κατέφυγον εἰς τήν μονήν Bαζελῶνος, εἰς ἥν προϋπῆρχον καί ἄλλοι 1.500 ἐκ Tραπεζοῦντος πρόσφυγες, 1.200 εἰσῆλθον εἰς ἕν μέγα σπήλαιον τοῦ χωρίου «Kουνάκα» καί οἱ λοιποί διεσκορπίσθησαν εἰς τά ἀνά δάση σπήλαια καί τάς διαφόρους κρύπτας. Ἅπασαι αἱ οἰκίαι τῶν χωρίων τούτων ἐλεηλατήθησαν καί αἱ περιουσίαι διηρπάγησαν ὑπό τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ. Oἱ ἐν τῷ σπηλαίῳ τῆς Kουνάκας κρυβέντες, ἀναγκασθέντες ἐκ τῆς πείνης, μετά συνθηκολόγησιν, παρεδόθησαν. Ἐκ τούτων 26 γυναῖκες καί νεάνιδες, ἵνα ἀποφύγωσιν τήν ἀτίμωσιν, ἔρριψαν ἑαυτάς εἴς τινα ποταμόν κείμενον παρά τό χωρίον Γέφυρα καί παρά τάς προσπαθείας τῶν ἄλλων, πρός σωτηρίαν των, ἐπνίγησαν…».

Διαβάστε τη συνέχεια

Αφιέρωμα στο 1922 - Μνήμη και ευθύνη