Κείμενα διακριτικά και ησυχαστικά (Ερωταποκρίσεις) (Τόμος Β΄) – Γ’ Αποκρίσεις προς ησυχαστές Πατέρες

ξθ’.

Ἀπόκρισις τοῦ αὐτοῦ μεγάλου Γέροντος πρός τινα ἡσυχάζοντα, ἐρωτήσαντα περί τοῦ διακονοῦντος αὐτῷ˙ καί περί παραδοχῆς λογισμῶν˙ καί περί τῶν κατά σάρκα συγγενῶν.

Ἀδελφέ, ὡς τῇ ψυχῇ μου λαλῶ σοι˙ γέγραπται γάρ, μήποτε ἡ γνῶσις ὑμῶν πρόσκομμα γένηται τοῖς ἀσθενοῦσιν ἀδελφοῖς. Ὁ ἀδελφός ὁ διακονῶν σοι, ἀκεραιότητα ἔχει, μή θελήσῃς διδάξαι αὐτόν φρόνησιν, ἐπεί ἐγείρεις ἐπάνω αὐτοῦ ὀργήν˙ ἀλλ᾿ ἀρκέσθητι πρός αὐτόν τῷ ποιῆσαί σου τήν χρείαν, μή παρέχων αὐτῷ περί φρονήσεως λογισμόν. Καλῶς ἔχει˙ μή ταράξῃς αὐτοῦ τήν καρδίαν.

Τῶν τελείων ἐστί τό ἐάσαι τόν λογισμόν αὐτοῦ εἰσελθεῖν, καί πάλιν αὐτόν ἐκβαλεῖν. Λοιπόν σύ, μή εἰσενέγκῃς τόν λαμπρόν κατακαῦσαί σου τόν δρυμῶνα˙ μή ἀφήσῃς ληφθῆναι τά ἱμάτιά σου, ἵνα μή μετά μάχης λάβῃς αὐτά˙ μή πειράσῃς σεαυτόν ταραχθῆναι, οὐ γάρ στήκεις εἰς τόν τοιοῦτον πειρασμόν. Λοιπόν πρόσεχε σεαυτῷ, καί εὔχου ὑπέρ ἐμοῦ.

Περί δέ τῶν κατά σάρκα συγγενῶν, εἰπόντος τοῦ Κυρίου, τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου καί τίνες οἱ ἀδελφοί μου, οὐ δύνασαι παραβῆναι τήν ἐντολήν τοῦ Θεοῦ, καί ἔχειν φιλίαν μετά σαρκικῶν ἀδελφῶν. Εἰ δέ ἱματίων δέονται, διατί (σελ. 186) οὐκ ἐμνήσθης τῶν πτωχῶν, «γυμνός ἤμην καί περιεβάλετέ με», ἀλλά χλευαζόμενος ὑπό τῶν δαιμόνων, μνημονεύεις πάλιν ὧν ἀφῆκας διά τόν Θεόν, ἵνα γένῃς παραβάτης; Οὐαί ἡμῖν, ἀδελφέ, πῶς ἐργάζονται μεθ᾿ ἡμῶν. Θέλεις δέ τήν ἀγάπην αὐτῶν, ἥν καί πρός πάντας χρεωστεῖς; Εὖξαι ὑπέρ αὐτῶν, ἵνα καί αὐτοί σωθῶσι χάριτι Χριστοῦ. Πρόσεχε οὖν σεαυτῷ μηκέτι χλευασθῆναι˙ ἀφέντες γάρ τά συλλάβεια, εἰς τόν ἀλφάβητον ὑπεστρέψαμεν.

Πύκτευσον οὖν τοῦ ἀποθανεῖν, εἰ σωθῆναι θέλεις˙ τό ἀψήφιστον κράτει, καί τρέχε πρός τόν προκείμενον˙ μή προφάσει δικαιώματος ἐνέγκῃ σοι ὁ διάβολος ἄκαιρον φροντίδα. Ἀμερίμνησον ἀπό παντός πράγματος˙ κἄν τε ζῶσι κἄν τε ἀποθνήσκωσι, μή πέμψῃς ἐκεῖ. Μνήσθητι τοῦ Κυρίου λέγοντος˙ «ἄφες τούς νεκρούς θάψαι τούς ἑαυτῶν νεκρούς». Σεαυτῷ πρόσεχε˙ ἐκεῖνοι γάρ οὐ ρύονταί σε ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ φοβερᾷ. Πολλάκις λέγω σοι˙ ἐξυπνίσθητι ἀπό τοῦ βαρυτάτου ὕπνου˙ οὐκ οἶδας γάρ ποίᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ἔρχεται, ἵνα εὕρῃ σε ἕτοιμον.

Περί δέ τῶν μολυσμῶν, πτῶσίς ἐστι τῇ ψυχῇ˙ ἀγάπησον τόν Ἰησοῦν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου, καί οὐ πίπτεις εἰς τόν αἰῶνα. Εἰρήνη σοι ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ˙ εἰρήνη σοι ἐν φιλήματι ἁγίῳ.

ο’

Τῶν Πατέρων τις ἡσυχάζων ᾐτήσατο τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα εὔξασθαι ὑπέρ αὐτοῦ.

Ἀπόκρισις

Ὅταν πέμπῃ ἄνθρωπος τινά σχολαστικόν συνηγορῆσαι ὑπέρ αὐτοῦ τῷ βασιλεῖ, ἀεί εὔχεται ὑπέρ αὐτοῦ ἵνα εἰσακουσθῇ˙ οὐκ ἔτι ὁ σχολαστικός, ἀλλ᾿ ἡ δέησις ἥν ἀπέστειλε πρός τόν βασιλέα. Τό αὐτό οὖν καί ὑμεῖς εὔξασθε ἵνα εἰσακουσθῶ. Καί δεικνύων ὑμῖν ὑπακοήν εὔχομαι συντόμως ὑπέρ τε ὑγιείας καί σωτηρίας ψυχῆς καί σώματος ὑμῶν˙ ἐάν γάρ εἰσακουσθῶ (σελ. 188) (εισακούει γάρ ὁ Θεός πάντων) τοῦτο ἐπιγράφων ταῖς ὑμετέραις εὐχαῖς. Οὔτε γάρ σχολαστικός ἐγενόμην τοῦ συνηγορῆσαι, τοῦτ᾿ ἔστι δίκαιος, οὔτε παρρησίαν ἔχω˙ ἀλλ᾿ ἔχω ἐμαυτόν ὡς δοῦλον πεμπόμενον. Ὁ Κύριος οὖν εἰσακοῦσαι τῶν εὐχῶν. Ὑπέρ τῆς ταλαιπωρίας μου εὔξασθε.

οα’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν μέγαν Γέροντα.

Πῶς δή προσεύχεσθαι, ὡς εἶπεν ὁ Κύριος, τό Πάτερ ἡμῶν ἤ ὡς εἶπεν ὁ ἀββᾶς Μακάριος ὁ Σκητιώτης, Κύριε ὡς θέλεις ἐλέησον; Καί ἐάν ἐπίκηται πόλεμος, Κύριε ὡς κελεύεις βοήθησον; Μήποτε τοῖς τελείοις μόνοις εἴρηται τό, Πάτερ ἡμῶν˙ καί τά λοιπά.

Ἀπόκρισις

Τό Πάτερ ἡμῶν, καί τελείοις προσετάγη καί ἁμαρτωλοῖς˙ ἵνα οἱ μέν τέλειοι γνόντες τίνος γεγόνασιν υἱοί, σπουδάσωμεν αὐτοῦ μή ἐκπεσεῖν˙ οἱ δέ ἁμαρτωλοί μετ᾿ αἰσχύνης αὐτόν καλοῦντες Πατέρα τόν παρ᾿ αὐτοῖς πολλάκις ὑβριζόμενον, ἐντραπῶσι καί ἔλθωσιν εἰς μετάνοιαν. Ὡς δέ ὑπολαμβάνω, πλεῖον τοῖς ἁμαρτωλοῖς ἁρμόζει˙ τό γάρ εἰπεῖν ἄφες ἡμῖν τά ὀφειλήματα ἡμῶν, ἁμαρτωλῶν ἐστι. Ποῖα γάρ ὀφειλήματα ἔχουσιν οἱ τέλειοι, υἱοί γενόμενοι τοῦ ἐν οὐρανοῖς Πατρός; Τό δέ εἰπεῖν μή εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλά ρῦσαι ἡμᾶς ἀπό τοῦ πονηροῦ, ἰσοδυναμεῖ τοῖς τοῦ ἀββᾶ Μακαρίου ρήμασιν, εἰπόντος ἐκείνου, ἐλέησον καί βοήθησον.

οβ’

Ἀπόκρισις τοῦ μεγάλου Γέροντος πρός τόν αὐτόν αἰτήσαντα εὐλογίαν, καί περί ἀπαθείας ἐρώτησις.

Ἀδελφέ, ὁ Θεός οἶδε τό συμφέρον. Ἠτοισας ἄρτον λαβεῖν παρά τῆς ἐμῆς ἀσθενείας. Καί ἐπέκεινα τῶν τεταγμένων τριῶν ἄρτων τήν ἑβδομάδα οὐκ εἰσῆλθεν εἰς τό κοιμητήριόν μου. Νῦν δή κατ᾿ οἰκονομίαν τάχα Θεοῦ, ὅπερ οὐδέποτε ἀφ᾿ ἑαυτοῦ ἐποίησε, καί πρό τοῦ ἀκοῦσαι παρ᾿ ἐμοῦ ὁ γλυκύτερος τοῦ μέλιτος υἱός τῶν ὠδίνων μου, ὁ πάντας ἔχων (σελ. 190) ὁμοψύχους καί τήν ὠφέλειαν πάντων ἑαυτοῦ λογιζόμενος, ἀνῆλθε φέρων ἄρτον. Καί ἠδυνήθη ἀποστρέψαι λέγων, συμφέρει, καί ἐν τούτῳ κόψαι τό ἴδιον θέλημα, καί ἔκλασα αὐτόν καί ἔπεμψα τῇ ἀγάπῃ σου, κατακρίνων ἐμαυτόν ὡς ἀνάξιον οὗ ἐποίησα. Ὁ δέ κατά τήν πίστιν σου ποιήσει αὐτόν, κἀμέ μή κατακρίνῃ.

Ἐάν ἦν δέ ὁ περί τούτου λόγος μέχρι σοῦ, καί τῶν εἰσερχομένων πρός σέ δύο ἀδελφῶν, συγκεχώρηταί σοι δηλῶσαι αὐτοῖς.

Περί δέ τῆς ἀπαθείας τοῦτο χάρισμά ἐστι Θεοῦ καί τῷ βουλομένῳ παρέχει αὐτό. Ὁ Θεός δώῃ σοι χεῖρα εἰς ἅ σεαυτόν ἐπεκτείνεις κατά φόβον καί κατά θέλημα αὐτοῦ. Ἀμήν. Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ.

ογ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν ἄλλον Γέροντα Ἰωάννην.

Διατί, Πάτερ, ἐκάλεσε τό κελλίον αὐτοῦ κοιμητήριον ὁ Καλόγηρος;

Ἀπόκρισις

Ὅτι ἀνεπαύσατο ἀπό τῶν παθῶν ὅλων˙ ἀπέθανε γάρ τελείως τῇ ἁμαρτίᾳ. Καί τό κελλίον αὑτοῦ ἐν ᾧ ἐζώγρηται, ὡς ἐν τάφῳ, διά τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ, τόπος ἀναπαύσεώς ἐστιν, ἔνθα οὐ πατεῖ δαίμων, οὐδέ ὁ ἄρχων αὐτοῦ διάβολος˙ ἁγιαστήριον γάρ ἐγένετο, ὅτι ἐχώρησε τό κατοικητήριον τοῦ Θεοῦ. Ἐν πᾶσιν οὖν δοξάσωμεν πάντες ὁμοθυμαδόν τόν Θεόν.

οδ’

Ερώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν Γέροντα.

Ἐπειδή ἐν τοῖς βίοις τῶν Γερόντων γέγραπται, ὅτι ὅς μέν ἐποίει εὐχάς ἑκατόν, ὅς δέ τόσας, ὀφείλομεν καί ἡμεῖς εὐχόμενοι ἔχειν μέτρον, ἤ οὔ; Καί πῶς δεῖ ποιεῖσθαι τάς εὐχάς, ἐκτεταμένας, ἤ λέγειν τό Πάτερ ἡμῶν καί καθῆσθαι εἰς τό ἐργόχειρον; Καί ἐν τῷ ἐργάζεσθαι τί δεῖ ποιεῖν; (σελ. 192) Ὁμοίως περί τῶν ἑσπερινῶν καί τῶν νυκτερινῶν, πῶς ὀφείλει διάγειν ὁ κατά μόνας; Καί εἰ δεῖ λέγειν τάς ᾠδάς, ἤ ὔμνους;

Ἀπόκρισις

Αἱ ὧραι καί αἱ ᾠδαί ἐκκλησιαστικαί εἰσι παραδόσεις, καί καλαί διά τήν συμφωνίαν παντός τοῦ λαοῦ˙ καί εἰς τά κοινόβια τό αὐτό διά τήν συμφωνίαν τοῦ πλήθους. Οἱ δέ Σκητιῶται, οὔτε ὥρας ἔχουσιν, οὔτε ᾠδάς λέγουσιν˙ ἀλλά κατά μόνας ἐργόχειρον καί μελέτην, καί κατ᾿ ὀλίγον εὐχήν. Στήκων δέ εἰς εὐχήν ὀφείλεις παρακαλέσαι ἐλευθερωθῆναι ἀπό τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου, ἤ λέγειν τό Πάτερ ἡμῶν, ἤ καί τά ἀμφότερα, καί καθῆσθαι εἰς τό ἐργόχειρον. Περί δέ τοῦ ἐκτείνειν τήν εὐχήν ὅταν στήκῃς ἤ ἀδιαλείπτως εὔχῃ, κατά τόν Ἀπόστολον, οὐ χρή ἐκτεῖναι ὅταν ἐγείρῃ˙ ἐν ὅλῃ γάρ ἡμέρᾳ ὁ νοῦς σου εἰς τήν εὐχήν ἐστιν. Ἐάν δέ καθέζῃ εἰς τό ἐργόχειρον, χρή ἀποστηθίζειν ἤ λέγειν Ψαλμούς. Ἐπί δέ τέλει ἑνός ἑκάστου Ψαλμοῦ, εὔχεσθαι καθήμενον, ὅτι «ὁ Θεός ἐλέησόν με τόν ταλαίπωρον». Εἰ δέ καί ὀλλῇ τοῖς λογισμοῖς ἐπιλέγειν, «ὁ Θεός σύ ὁρᾷς τήν θλῖψιν μου, βοήθησόν μοι». Ὡς οὖν ἐργάζῃ τρεῖς στίχους εἰς τό δίκτυον, ἔγειραι εἰς τήν εὐχήν˙ καί κλίνας γόνυ ὁμοίως καί ἱστάμενος, ποίει τήν εἰρημένην εὐχήν.

Περί δέ Ἑσπερινῶν, δώδεκα Ψαλμούς λέγουσιν οἱ Σκητιῶται˙ καθ᾿ ἕκαστον τέλος ἀντί δοξολογίας, Ἀλληλούϊα λέγοντες, καί ποιοῦντες μίαν εὐχήν. (σελ. 194) Ὁμοίως δέ καί τήν νύκτα, δώδεκα Ψαλμούς, καί μετά τούς Ψαλμούς καθέζονται εἰς τό ἐργόχειρον˙ καί εἴ τις ἀποστηθίζει, ἄλλος ἐρευνᾷ τούς ἑαυτοῦ λογισμούς καί τούς βίους τῶν Πατέρων˙ ὁ δέ ἀναγινώσκων πέντε ἤ ὀκτώ φύλλα λέγει καί τό ἐργόχειρον. Ὁ δέ ψάλλων ἤ ἀποστηθίζων, διά τῶν χειλέων ὀφείλει ψάλλειν, εἰ οὐκ ἔστι πλησίον αὐτοῦ ἄλλος καί θέλει παρατηρῆσαι, ἵνα μηδείς μάθῃ τί ποιεῖ.

οε’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν Γέρντα.

Περί τοῦ ὕπνου, πόσον δεῖ κοιμηθῆναι, καί πόσον ἀγρυπνῆσαι, καί πόσοις δεῖ ἀρκεῖσθαι ἱματίοις;

Ἀπόκρισις.

Περί τοῦ ὕπνου τοῦ νυκτερινοῦ, εὔχου δύο ὥρας ἀφ᾿ ἑσπέρας, λογιζόμενος αὐτάς ἀπό τῆς δύσεως τοῦ ἡλίου˙ καί δοξάσας κοιμῶ ἕξ ὥρας˙ καί ἐγείρου εἰς τήν ἀγρυπνίαν, καί ποίησον τάς ἄλλας τέσσαρας ὥρας˙ καί τῷ θέρει ὡσαύτως˙ πλήν μετά συντομίας ἐν τῷ θέρει καί ὀλίγους Ψαλμούς διά τήν σμικρότητα τῶν νυκτῶν. Καί περί τῶν ἱματίων, ὁ ἀσθενής διά τήν χαυνότητα τοῦ σώματος αὑτοῦ ὀφείλει ἔχειν χειμερινά καί θερινά. Ὁ δέ φθάσας τόν τοῦ Ἀποστόλου λόγον πεινῆν καί διψῆν καί γυμνητεύειν, παρέρχεται τόν χρόνον αὐτοῦ μεθ᾿ ἑνός χιτῶνος. Λοιπόν, ἀδελφέ, μή ὑψηλοφρονήσωμεν, ἀλλά τοῖς ταπεινοῖς συναπαχθῶμεν˙ καί μή γογγύσωμεν ἔχοντες˙ ἀνά δύο, καί τρία ἱμάτια.

ος’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν Γέροντα.

Ἐπειδή εἶπάς μοι, Πάτερ, ὅτι ἕξ ὥρας ἀγρύπνει, πῶς δύναμαι γνῶναι ὅτι ἕξ ἠγρύπνησα ὥρας;

(σελ. 196 ) Ἀπόκρισις

Εἰ μετά ἀκριβείας μαθεῖν βούλει τάς ὥρας, κοιμηθείς ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ διά τήν στέρησιν τοῦ σώματος, καί ἀγρυπνήσας μίαν νύκτα ἀπό ἑσπέρας ἕως πρωΐ, μάθε τί ἀποστηθίζεις στιχισμόν. Εἰς τάς ὥρας δέ μερίσας τόν στιχισμόν, μανθάνεις ἀκριβῶς. Καί τό θέρει ποίησον οὕτως˙ καί φανεραί σοι γίνονται αἱ ὧραι.

οζ’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν μέγαν Γέροντα. Πάτερ, εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ ὅτι ἀσθενῶ καί ἵνα δυνηθῶ μετά χαρᾶς τήν ἀσθένειαν βαστάσαι˙καί εἰπέ μοι πῶς πλύνω τούς μολυσμούς.

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ ποθεινότατε, χαροποιεῖς με τοῖς λόγοις σου, ὅτι μᾶλλον κατ᾿ ἐμέ, μή νοῶν τά λεγόμενα παρά σοῦ, εἶπας σεαυτόν ἁμαρτωλόν ἐν ταῖς ἐρωτήσεσι˙ καί ὁ ἁμαρτωλός κακός ἐστι δοῦλος. Καί νῦν εἶπας, ὅτι ἔχεις ἀσθένειαν καί ἡ ἀσθένεια παιδεία ἐστίν ὁμολογουμένη˙ ὥστε οὖν ἡ παιδεία ἐπέμφθη τῷ κακῷ δούλῳ. Εἰ οὖν ἀκηδιᾷς δέξασθαι τήν παιδείαν, παῦσαι τοῦ εἶναι κακός, εἰ δέ κακός εἶ, παιδεύθητι, Εἰ δέ χαίρεις παιδευόμενος, οὐκ εἶ κακός˙ ὁ δέ μή ὤν κακός, ἀγαπητός ἐστι˙ ὅν γάρ ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει. Ἴδε οὖν μετά ἀληθείας τίς εἶ καί ἐπίλεξαι σεαυτῷ ἕν τῶν ρηθέντων σοι. Γινώσκει δέ ὁ Θεός, ὅτι εἰ τῆς ἐμῆς καταφρονῶ σωτηρίας, πῶς ποιῶ τήν δύναμίν μου ὑπέρ ὑμῶν, φοβούμενος τήν ἐντολήν.

Τούς δέ μολυσμούς εἰ θέλεις νίψασθαι, δάκρυσι νίψον, πᾶν γάρ σπίλωμα νίπτουσι καθαρίως. Βόησον τῷ Ἰησοῦ˙ βραγχιᾶσαί σου ὁ λάρυγξ˙ «ἐπιστάτα σῶσον ἡμᾶς ἀπολλύμεθα}». Ἔπαρον τήν τέφραν ἀπό τῆς καρδίας σου καί ἅψον τό πῦρ ὅ ὁ Κύριος ἦλθε βαλεῖν ἐπί τήν γῆν καί ἀναλίσκει ὅλα ταῦτα καί εὔριζον ἐκβάλλει σου τό χρυσίον καί δόκιμον τό χωνευτήριον˙ νήψεως πολλῆς χρεία.

οη’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Παρακαλῶ μαθεῖν πόθεν γίνεται ἡ χαύνωσις τοῦ σώματος καί ἡ τῆξις τῆς καρδίας καί διατί οὐχ ἵσταμαι εἰς μίαν δίαιταν.

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ, θαυμάζω καί ἐκπλήττομαι πῶς οἱ κατά κόσμον ἐπιθυμοῦντες κερδαίνειν ἤ στρατεύεσθαι καταφρονοῦσι καί ἀγρίων θηρίων καί λῃστῶν ἐπιβούλων καί κινδύνων θαλάσσης καί αὐτοῦ τοῦ θανάτου καί οὐκ ὀλιγωροῦσι τῇ ψυχῇ διά τόν ποθούμενον πλοῦτον˙ καί τοῦτο ἄδηλον ἔχοντες. Ἡμεῖς δέ οἱ ταλαίρωροι καί χαῦνοι, οἱ λαβόντες ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καί σκορπίων καί ἐπί πᾶσαν τήν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ, οἱ ἀκούσαντες, ἐγώ εἰμι μή φοβεῖσθε, οἱ σαφῶς εἰδότες ὅτι οὐκ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ δυνάμει πολεμοῦμεν, ἀλλά τῇ δυνάμει τοῦ δυναμοῦντος καί ὁπλίζοντος ἡμᾶς Θεοῦ, ὀλιγωροῦμεν καί ἀκηδιῶμεν. Καί πόθεν τοῦτο; Ἐπειδή γάρ οὐ καθηλώθησαν αἱ σάρκες ἡμῶν ἀπό τοῦ φόβου αὐτοῦ καί οὐδέποτε ἐπελαθόμεθα τοῦ φαγεῖν τόν ἄρτον ἡμῶν ἀπό φωνῆς τοῦ στεναγμοῦ ἡμῶν. Διά τοῦτο μετατρεπόμεθα ἀπό τούτου εἰς τοῦτο καί ἀπό διαίτης εἰς δίαιαταν, ὅτι οὐκ ἐλάβομεν τελείως τό πῦρ, ὅ ὁ Κύριος ἦλθε βαλεῖν ἐπί τήν γῆν, ἐπεί εἶχε καταναλῶσαι καί καταφαγεῖν τάς ἀκάνθας ἀπό τοῦ νοητοῦ ἡμῶν χωρίου.

Ἡ χαυνότης ἡμῶν καί ἡ ἀμέλεια καί ἡ φιλοσωματία, οὐκ ἀφῶσιν ἡμᾶς ἀνανεῦσαι. Καί μαρτυρεῖ μοι ὁ Κύριος, ὅτι οἶδα ἄνθρωπον καί ὧδέ ἐστιν ἐν τῷ εὐλογημένῳ κοινοβίῳ τούτῳ – ἵνα μή εἴπη τις ὅτι περί ἐμαυτοῦ λέγω καί ἔχει μέ τι μηδέν ὄντα – ὅτι ἐάν μείνῃ οὗτος ὡς ἐστί, μηδέν τρώγων, μηδέν πίνων, μήτε ἱμάτιον ἐνδυόμενος ἕως ἡμέρας ἐπισκοπῆς Κυρίου πρός αὐτόν, (σελ. 200) οὐ μή τούτων δεηθῇ εἰς τόν αἰῶνα˙ ἡ τροφή γάρ αὐτοῦ καί ἡ πόσις καί τό ἔνδυμα, τό Πνεῦμα τό ἅγιόν ἐστιν.

Εἰ θέλεις οὖν ζηλῶσαι, πόνησον, σπούδασον, φοβοῦ τόν Θεόν καί ποιεῖ τό θέλημά σου˙ εἶπε γάρ ὅτι θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτόν ποιήσει. Κἀγώ γάρ κἄν οὐν ᾦ, ἀλά διά τήν ἐντολήν ποιῶ τήν δύναμίν μου. Τοῦ δέ Θεοῦ ἐστι στηρίξαι καί ἐνδυναμῶσαι καί ἀγαγεῖν εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν, καί φυλάξαι ἀπό παντός κακοῦ καί σῶσαι εἰς τήν αὑτοῦ βασιλείαν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.

Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, καί παρακάλεσον τόν Γέροντα τό αὐτό συνεύξασθαί σοι.

 

οθ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Παρακαλῶ σε, Πάτερ, εἰπέ μοι πῶς κτᾶται τις ταπεινοφροσύνην, ἤ προσευχήν τελείαν; καί τί ποιῶν τις οὐ δοκεῖ ρέμβεσθαι˙ καί εἰ συμφέρει ἀναγινώσκειν;

Ἀπόκρισις

Τό κτήσασθαι τελείαν ταπεινοφροσύνην, ἀδελφέ, ἐδίδαξεν ὁ Κύριος λέγων˙μάθετε ἀπ᾿ ἐμοῦ ὅτι πρᾶος εἰμί καί ταπεινός τῇ καρδίᾳ, καί εὑρήσετε ἀνάπαυσιν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν. Εἰ οὖν κτήσασθαι θέλεις τελείαν ἀνάπαυσιν, μάθε τί ὑπέμεινε καί ὑπόμεινον, κόψον ἐν πᾶσι τό θέλημά σου˙ αὐτός γάρ εἶπε, κατῆλθον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ποιῆσαι οὐ τό θέλημά μου, ἀλλά τό θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς.

Αὕτη ἐστί τελεία ταπεινοφροσύνη, τό βαστάσαι ὕβρεις καί ὀνειδισμούς, καί ὅσα ἔπαθεν ὁ διδάσκαλος ἡμῶν Ἰησοῦς. Εὐχή δέ τελεία ἐστί, τό λαλεῖν τῷ Θεῷ ἀρεμβάστως, ἐν τῷ συνάγειν ὅλους τούς λογισμούς ἀρεμβάστως μετά τῶν αἰσθητηρίων. Ὁδηγεῖ δέ εἰς τοῦτο τόν ἄνθρωπον, τό ἀποθανεῖν ἀπό παντός ἀνθρώπου καί τῷ κόσμῳ καί πᾶσι τοῖς ἐν αὐτῷ. (σελ. 202) Οὐδέν δέ περισσότερον ὀφείλεις λέγειν τῷ Θεῷ ἐν τῇ εὐχῇ, εἰ μή τοῦτο˙ ρῦσαί με ἀπό τοῦ πονηροῦ˙ γενηθήτω τό θέλημά σου ἐν ἐμοί˙ ἔχειν δέ τόν νοῦν τῷ Θεῷ παριστάμενον, καί λαλοῦντα αὐτῷ. Ἐπιγινώσκεται δέ ἡ εὐχή, ὅταν ἀπαλλάσσηται ρεμβασμοῦ καί βλέπῃ, ὅτι εὐφραίνεται ὁ νοῦς φωτισθείς ἐν Κυρίῳ˙ τό σημεῖον δέ, ὅτι ἥψατο αὐτοῦ, ὅτι οὐκ ἔτι ταράσσεται ἐάν πειράςῃ αὐτόν ὅλος ὁ κόσμος.

Ὁ τελείως δέ προσευχόμενός ἐστιν, ὁ νεκρούμενος τῷ κόσμῳ καί τῇ ἀναπαύσει αὐτοῦ˙ ὁ ποιῶν δέ διά τόν Θεόν ἐπιμελῶς τό ἔργον αὐτοῦ, τοῦτο οὐκ ἔστι ρεμβασμός, ἀλλά σπουδή κατά Θεόν.

Συμφέρον δέ ἐστι τό ἀναγινώσκειν τούς βίους τῶν Πατέρων˙ οὕτω γάρ φωτίζεται ὁ νοῦς ἐν Κυρίῳ.

π’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν, αἴτησις εὐχῆς περί τε ἑαυτοῦ καί τῶν σύν αὐτῷ.

Παιδία ἀγαπητά, ἀσπάζομαι ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ˙ δεόμενος αὐτοῦ φυλάξαι ὑμᾶς ἀπό παντός κακοῦ, καί δοῦναι ὑμῖν ὑπομονήν ὡς τῷ Ἰώβ καί χάριν ὡς τῷ Ἰωσήφ˙ τήν πραότητα ὡς τῷ Μωυσῆ καί τήν ἀδρείαν ἐν τοῖς πολέμοις ὡς τοῦ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ˙ τήν ἡγεμονίαν τῶν λογισμῶν ὡς τοῖς Κριταῖς καί τήν ὑποταγήν τῶν ἐχθρῶν ὡς τοῦ Δαβίδ καί Σολομῶντι τοῖς βασιλεῦσι˙ καί τήν ἰσχύν τῆς γῆς ὡς τοῖς Ἰσραηλίταις ἐν τῇ καταλλαγῇ αὐτοῦ τῇ πρός ὑμᾶς, δοθῆναι τῶν ἁμαρτιῶν ὑμῶν ἄφεσιν˙ τῇ ὑγιείᾳ τοῦ σώματος ὡς τῷ παραλυτικῷ. Καί σώσοι ὑμᾶς ἀπό κλύδωνος ὡς τόν Πέτρον˙ καί ρύσεται ὑμᾶς ἀπό θλίψεως ὡς τόν Παῦλον καί τούς λοιπούς Ἀποστόλους˙ καί σκεπάσει ὑμᾶς ἀπό παντός κακοῦ, ὡς τέκνα αὐτοῦ γνήσια˙ καί δώῃ ὑμῖν τά αἰτήματα τῆς καρδίας ὑμῶν πρός τό συμφέρον τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματος ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. Ἀμήν.

πα’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν ἄλλον Γέροντα, ὥστε σαφηνίσαι αὐτῷ περί τοῦ μέτρου τῆς ἐγκρατείας.

Ἀπόκρισις Ἰωάννου. (σελ. 204)

Οἱ Πατέρες λέγουσι περί τοῦ μέτρου τῆς ἐγκρατείας, τό εἶναι παραμικρόν, εἴτε ἀπό τοῦ φαγεῖν, εἴτε ἀπό τοῦ πιεῖν, τοῦτ᾿ ἔστι πεπληρωμένην τήν κοιλίαν μή ἔχοντα. Καί λογίσασθαι ὀφείλει τις τό ἑψητόν καί τόν οἶνον˙ καιρῷ δέ τοῦ χειμῶνος, οὗ πίνει τις πολύ καί πρός αὐτό ὀφείλει εἶναι παραμικρόν˙ καί ἐν τῷ ἐσθίειν ὁμοίως. Οὐκ ἔστι δέ ἐν τούτοις μόνοις τό μέτρον τῆς ἐγκρατείας, ἀλλά καί ἐν τῷ λαλεῖν καί ἐν τῷ κοιμηθῆναι καί ἐν τῇ περιβολῇ καί τοῖς αἰσθητηρίοις πᾶσιν. Ἐν τούτοις εὑρίσκεται τό μέτρον τῆς ἐγκρατείας.

πβ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Εἰπέ μοι, Πάτερ, τό παραμικρόν βρώματος, ἤ πόματος, ἤ κανισκίου ἤ ὀπώρας πόσον ἐστί;

Ἀπόκρισις.

Ἀπό ὅλης τῆς ὁλκῆς λέγω δή τοῦ ἄρτου καί τῶν ἐδεσμάτων, ἤ κανισκίου, ἤτοι ὀπώρας, ἕως παρά μίαν οὐγγίαν. Περί δέ τοῦ οἴνου καί τοῦ ὕδατος ἀπό τῶν ἀμφοτέρων παρά ἥμισυ ποτηρίου. Καί ἐάν στήκῃ μετά σοῦ, καί οὐ κοπιᾷς, τό εἰσάπαξ πιεῖν καλόν σοί ἐστιν˙ εἰ δέ οὐ δυνατόν, ἀλλά δίς, καθάπαξ παραμικρόν. Ἐν τοῖς κινήμασι δέ καί πολέμοις τῶν λογισμῶν, ἀπό τῆς συνηθείας δεῖ κόπτειν παραμικρόν, τοῦτ᾿ ἔστι μίαν οὐγγιάν τῆς τροφῆς, καί ἥμισυ ποτηρίου τῆς ὁμάδος τοῦ πόματος˙ ὥστε ὁμοῦ εἶναι παρά δύο (σελ. 206) οὐγγίας τῆς τροφῆς, καί παρά ποτήριον τοῦ πόματος. Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ.

πγ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Πῶς τις ἐπιγινώσκει πόσον χρῄζει φαγεῖν καί πιεῖν;

Ἀπόκρισις

Ἀπό ὅλης τῆς ὁλκῆς, λέγω δή τοῦ ἄρτου καί τῶν ἐδεσμάτων, ἤ κανισκίου ἤτοι ὀπώρας, ἐκ τῆς δοκιμασίας ὅλων τῶν ἡμερῶν, δυνατόν ἐστι μαθεῖν, τί δέχεται τό σῶμα, βρώματος ἤ πόματος. Οἷον πίνει τις τρία ποτήρια τῆς ἡμέρας, καί τρώγει μίαν λίτραν ἄρτου. Ἐάν ἴδῃ ὅτι ἀπαιτεῖ πλεῖον τῶν τριῶν τό σῶμα, ἐκτός αἰτίας ἤ κόπου περισσοτέρου ἤ ὅτι ἁλικά ἔφαγε, τοῦτό ἐστι πόλεμος. Ἐκ τῶν τριῶν οὖν ἐάν δύνηται, κρατήσει ἑνός ποτηρίου τό ἥμισυ, ἐκτός πολέμου˙ καί εἰς τήν βρῶσιν ὁμοίως ἀπό τῆς λίτρας μίαν οὐγγιάν.

πδ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν μέγαν Γέροντα.

Παρακαλοῦμεν, ἵνα ἡμῖν εἴπῃς τό κατά δύναμιν τοῦ ἀνθρώπου πόσον ἐστί ὅ ἀπαιτεῖται ἀπό τοῦ Θεοῦ, μήποτε μίγνυται ἐν αὐτῷ ἐκ τῆς ἰδίας χαυ νότητος, καί νομίζει τις ὅτι τό κατά δύναμιν ὅλον ποιεῖ. Πῶς οὖν νοήσωμεν τό κατά δύναμιν ἀληθῶς;

Ἀπόκρισις

Δέδωκεν ὁ Θεός σύνεσιν τῷ ἀνθρώπῳ τοῦ διακρῖναι τά πράγματα ἐάν ᾖ τις ἀπό κόπου ὁδοιπορίας, ἤ ἀπό ἄλλων ἔργων βαρυτάτων, οὐ δύναται τήν ἰσότητα τῶν ἄλλων ἡμερῶν φυλάξαι, ἀλλά συγκαταβαίνει ὀλίγον τῷ σώματι. Ἤγουν τρώγει ἡμέριον ἥμισυ λίτρας ψωμίου, ἐάν διά τόν κόπον φάγῃ ἄλλην μίαν οὐγγίαν, τήν δύναμιν αὐτοῦ ἐποίησε τοῦ φαγεῖν περισσότερον. Ἀγρυπνεῖ ἀπό μεσονυκτίου καθ᾿ ἡμέρας, ἐάν ἀναπαῇ ἄλλην μίαν ὥραν διά τόν κόπον, τό κατά δύναμιν ἐποίησεν˙ ὁ κόπος οὖν σημεῖόν ἐστι τοῦ ἀναπαῦσαι αὐτόν ὀλίγον ὡς εἴρηται, καί πάλιν ἀγρυπνῆσαι τήν συνήθη ἀγρυπνίαν. Τό οὖν ποιεῖν κατά δύναμίν ἐστι τό εἶναι παραμικρόν, εἴτε τροφῆς, (σελ. 208) εἴτε ὕπνου. Ἐάν δέ εἴπῃς, καί πόσον ἐστί τό μέτρον τοῦ ὕπνου; Ἔταξαν οἱ Πατέρες τό ἥμισυ τῆς νυκτός. Τό δέ τῆς τροφῆς, τό βλέπειν ἑαυτόν ὅτι θέλοντα, μικρόν διά παντός λαμβάνειν.

πε’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν ἄλλον Γέροντα.

Τί δέ ὀφείλει τό καλῶς εἶναι, ἔχων μέτρον οἴνου, καί ἑψητοῦ καθ᾿ ἡμέραν τῷ καθ᾿ ἑαυτόν διάγοντι; Καί πῶς οἱ Πατέρες σκληροτάτῃ ἐχρήσαντο διαίτῃ;

Καί εἰ πᾶσιν ὁ αὐτός κανών τῆς ἐγκρατείας ὀφείλει εἶναι ὅν εἶπάς μοι, ἤ πρός τήν κατάστασιν τοῦ ἐρωτῶντος.

Ἀπόκρισις

Περί οἴνου, τῷ ὑγιαίνοντι καί θέλοντι ἐγκρατεύεσθαι, ἀρκεῖ τό ἕν καθ᾿ ἡμέραν ποτήριον, μηδέν κρατοῦντι παρ᾿ αὐτό. Ἐάν δέ ἔχῃ πυκνάς ἀσθενείας, λάβῃ δύο ὁλόκληρα. Ὁμοίως καί περί ἑψητοῦ, ἕν ἐμβάφιον ὀφείλει ἔχειν, καί γίνεται ἀμέριμνος περί τούτου.

Περί δέ τῶν Πατέρων τό πῶς ἐχρήσαντο σκληροτάτῃ διαίτῃ, εὗρον τά σώματα αὐτῶν ὑπακούοντα. Λοιπόν οἱ καλῶς κυβερνῶνες ἑαυτούς καί μετά διακρίσεως, πρός τό σῶμα καί τήν ἕξιν ποιοῦσιν. Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ. Ἅ εἶπον τῇ ἀγάπῃ σου περί ἐγκρατείας, τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς καί κατά τό μέτρον μου ἐλάλησα. Ἐάν οὖν κατορθώσωμεν τά μέσα, ἐρχόμεθα κατά προκοπήν ἐπί τά μείζονα˙ ἵνα μή βαλόντες ἐπί τό πρῶτον βαθμίδιον τῆς κλίμακος τόν πόδα, εὐθέως θελήσωμεν ἀνελθεῖν εἰς τό ἀνώτερον. Οἱ ἐρχόμενοι γάρ εἰς τό μέτρον ὅ εἶπεν ὁ Ἀπόστολος, δύνανται καί χορτάζεσθαι καί πεινῆν˙ ἐν πᾶσι γάρ μεμύηνται.

Σύ δέ οἶδας τά μέτρα σου, ἀδελφέ˙ ὅταν γάρ γίνεται πόλεμος, εἶπον σοι ἐλαττῶσαι ἄλλην μίαν οὐγγίαν˙ καί ἀπό τοῦ πόματος ὁμοίως.

πς’

Ὁ αὐτός ἀδελφός ἔτι ἠρώτησε τόν αὐτόν Γέροντα˙ τί ἐστι τό κατ᾿ ἐπιθυμίαν λαβεῖν βρῶμα, ἤ τό καθ᾿ ἕξιν;

(σελ. 210) Ἀπόκρισις

Τό κατ᾿ ἐπιθυμίαν ἐστί, τό ἐπιποθεῖν λαβεῖν βρῶμα, οὐ διά χρείαν σώματος, ἀλλά διά γαστριμαργίαν. Ἐάν δέ ἴδῃς ὅτι δέχεται ἡ ἕξις πρός ὀλίγον, οἷον λάχανον περισσότερον τοῦ ὀσπριδίου οὐ κατ᾿ ἐπιθυμίαν, ἀλλά κατά ἐλαφρότητα, αὕτη ἐστίν ἡ διαφορά. Εἰσίν ἕξεις δεχόμεναι τά γλυκέα, καί ἄλλαι τά ἁλμυρά, καί ἄλλαι τό δριμέα. Καί τοῦτο οὐκ ἔστι πάθος, οὐδέ ἐπιθυμία, οὐδέ γαστριμαργία. Τό δέ ἐπιθυμεῖν καί ἐπιποθεῖν βρώματος, αὕτη ἐστίν ἡ ἐπιθυμία ἡ ὑπηρέτις τῆς γαστριμαργίας. Ἐάν οὖν ἀντιπράττῃς αὐτῇ καί εὐτάκτως κέχρησαι τῇ τροφῇ διά τήν χρείαν, τοῦτο οὐκ ἔστι γαστριμαργία.

πζ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Τί οὖν, Πάτερ, ὅτι οὐ πρόκειται μέν τό πάθος, ἐν αὐτῷ δέ τῷ καιρῷ τῆς μεταλήψεως ὑποβάλλεται. Τί ποιήσω, ἀποστῶ τῆς τροφῆς ἤ οὔ;

Ἀπόκρισις.

Εὐθέως μή ἀφίστασο, ἀλλ᾿ ἀντίπραττε τῷ λογισμῷ, μιμνησκόμενος ὅτι δυσωδία γίνεται ἡ τροφή, καί ὅτι κατακρινόμεθα ἡμεῖς τρώγοντες, ἄλλων παντελῶς ἀπεχομένων. Καί εἰ μέν ἀποστῇ μετάλαβε κατακρίνων σεαυτόν˙ ἐάν δέ ἐπιμείνῃ, ἐπικάλεσε τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ εἰς βοήθειαν καί ἀναπαύῃ˙ ἐάν δέ κατακυριεύσῃ σου, ὥστε μή δύνασθαι τρώγειν εὐτάκτως, τότε κόψον τήν τροφήν. Ἐάν δέ τινες συγκαθέζωνταί σοι πρός τό μή νοῆσαι αὐτούς, λάμβανε κατά μικρόν. Εἰ δέ συμβῇ σε πεινῆν, ποίησον τήν χρείαν σου ἀπό τοῦ ἄρτου, ἤ ἀπό ἄλλου βρώματος, εἰς οἷον οὐκ ἔχεις πόλεμον.

πη’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν. Τό σημεῖον τῆς γαστριμαργίας ὁποῖόν ἐστι, σαφήνισόν μοι.

Ἀπόκρισις

Ὅταν βλέπῃς τόν λογισμόν σου ἡδυνόμενον ἐν βρώμασι, καί διώκοντα σχεδόν τοῦ προλαμβάνειν πάντας ἤ ἑλκύσαι εἰς τό ἔμπροσθέν σου τό βρῶμα, τοῦτο γαστριμαργία ἐστί. Πρόσεχε οὖν σεαυτῷ, καί ποίησον τήν δύναμίν σου ἄγξαι σεαυτόν τοῦ μή σπουδῆς λαβεῖν ἀπ᾿ αὐτοῦ, ἀλλ᾿ ἐν εὐταξίᾳ˙ καί ὠθῆσαι μᾶλλον τό βρῶμα τοῦτο ἔμπροσθεν τῶν συγκαθημένων. Οὐχ χρή δέ ὡς εἶπον προφάσει τῆς γαστριμαργίας, εὐθέως παραιτεῖσθαι τοῦ μεταλαβεῖν τοῦ βρώματος˙ ἀλλά δεῖ παραφυλάττεσθαι τοῦ μή ἀτάκτως χρήσασθαι τῇ μεταλήψει αὐτοῦ. Καί δίχα γάρ γαστριμαργίας γράφουσιν οἱ Πατέρες, μή ἐκτεῖναι χεῖρα ἐν τραπέζῃ ἔμπροσθεν ἄλλου, ἀπρεπές γάρ ὑπάρχει τοῦτο καί τῆς κοινῆς εὐταξίας ἀλλότριον. Ὅτε δέ τοιοῦτόν ἐστι τό προκείμενον βρῶμα, ὥστε μή εἶναι δῆλον τό μέρος ἑκάστου, ἀλλά κοινῶς αὐτό πάντας ἐσθίειν, τότε μή εἶναι δῆλον τό μέρος ἑκάστου, ἀλλά κοινῶς αὐτό πάντας ἐσθίειν, τότε οὐκ ἄτοπον λαμβάνειν τινά ἐξ αὐτοῦ μετά πάντων˙ ἐν εὐταξίᾳ δέ, διά τό μή ἐμπεσεῖν εἰς τήν γαστριμαργίαν, καί εἰς κατάγνωσιν.

Ἕτερον δέ σημεῖον γαστριμαργίας, τό πρό τῆς ὥρας θέλειν ἐσθίειν, ὅπερ οὐ δεῖ ποιεῖν, εἰ μή τι ἄρα πρόκειται εὔλογος αἰτία. Ἐν πᾶσι δέ χρεία ἐπικαλεῖσθαι τοῦ Θεοῦ τήν βοήθειαν καί αὐτός ἡμῶν ἀντιλαμβάνεται.

πθ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν. Ἡ κίνησις τοῦ σώματος πόθεν γίνεται;

(σελ. 214) Ἀπόκρισις

Ἡ κίνησις τοῦ σώματος γίνεται ἀπό ἀμελείας˙ καί γάρ ἡ ἀμέλεια ἁρπάζει σε λεληθότως εἰς τό κρίνειν, καί κατακρίνειν˙ καί διά τούτων σε προδίδωσιν. Ὅτε γάρ ὁ Ἰσραήλ γνησίως ἐδούλευσε τῷ Θεῷ, ἐφύλαττεν αὐτόν ἀπό τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ˙ ὅτε δέ ἠμέλει τῆς γνησίας δουλείας, ἤφιεν ὁ Θεός τούς ἐχθρούς πατάξαι αὐτόν.

(90)

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν. Εἰ δεῖ περί πάντων τῶν φυομένων ἐν τῇ καρδίᾳ λογισμῶν ἐπερωτᾶν τούς Γέροντας˙ καί εἰ δεῖ τόν προσευχόμενον καί ψάλλοντα μετά φωνῆς τοῦτο ποιεῖν˙ καί περί μνήμης ὧν τε ἔπραξέ τις, ὧν τε ἤκουσεν ἤ ἐλάλησε˙ καί εἰ δεῖ γυμνάζεσθαι μετά τῶν Πατέρων;

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ, περί πάντων τῶν φυομένων λογισμῶν, οὐ χρή ἐρωτᾶν, παρερχόμενοι γάρ εἰσιν˙ ἀλλά περί τῶν μενόντων καί πολεμούντων τόν ἄνθρωπον. Ὡς γάρ ἄνθρωπος ὑπό πολλῶν ὑβριζόμενος καταφρονεῖ τῶν ὕβρεων καί γίνεται ἀμέριμνος ἁπάντων, ἐάν δέ τις κινήσῃ κατ᾿ αὐτοῦ ἤ πολεμήσῃ αὐτόν, τότε αἰτιᾶται πρός τόν ἄρχοντα, οὕτω καί τό πρᾶγμα τοῦτο.

(σελ. 216) Περί δέ προσευχῆς ἤ ψαλμῳδίας, οὐ μόνον διά τοῦ νοός, ἀλλά καί διά τῶν χειλεών χρεία˙ ὁ γάρ Προφήτης Δαβίδ λέγει. «Κύριε τά χείλη μου ἀνοίξεις καί τό στόμα μου ἀναγγελεῖ τήν αἴνεσίν σου». Καί ὁ Ἀπόστολος δεικνύων ὅτι ζητοῦνται τά χείλη εἶπε˙ «καρδίαν καί καρπόν χειλέων» καί τά λοιπά.

Περί δέ ὧν εἶδες ἤ ἤκουσας ἤ ἔπραξας καί λογίζῃ αὐτά, οὐδέν κόπτει αὐτά, εἰ μή προσευχή μετά ταπεινώσεως καί κόπων καί δακρύων, ἡ μή ἔχουσα θέλημα. Οἱ κατορθώσαντες δέ Πατέρες, ἄνευ κόπων καί δακρύων καί ἐκκοπῆς θελήματος οὐ κατώρθωσαν.

Τό δέ γυμνάζεσθαι, ψήφισμά ἐστι καί ἰσότης˙ τό δέ ἐρωτᾶν καί πιστεύειν ταῖς ἀποκρίσεσι, ταπείνωσίς ἐστι καί προκοπή ἐν Κυρίῳ. Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ.

91′

Ἄλλος τις τῶν Πατέρων ἠρώτησε τόν αὐτόν Γέροντα.

Πῶς τις τηρεῖ τήν καρδίαν αὐτοῦ˙ καί ποίῳ τρόπῳ γίνεται ὁ πόλεμος τοῦ ἐχθροῦ. Καί εἰ ὀφείλει τις ἀντιλέγειν πρός τόν πολεμοῦντα˙ καί περί τοῦ λογισμοῦ τῆς πορνείας, εἰ δεῖ φράξαι τήν εἴσοδον αὐτοῦ˙ ἐάν δέ εἰσέλθῃ τί δεῖ ποιῆσαι. Καί περί βρώσεως εἰ οὐγγίας ὀφείλει τις κεχρῆσθαι ἤ στοχασμῷ καί φυλακῇ.

Ἀπόκρισις

Τό τηρῆσαι τήν καρδίαν ἐστί, τό ἔχειν νηφάλιον τόν νοῦν καί καθαράν τοῦ πολεμουμένου. Πρῶτον δέ γίνεται ἐν καταφρονήσει ὁ λογισμός αὐτοῦ˙ καί ὅταν βλέπῃ ὁ ἐχθρός τήν καταφρόνησιν, σπουδάζει εἰσενεγκεῖν τόν πόλεμον. Καί εἰ μαθεῖν θέλεις εἰ ἐχθρός ἐστιν ἤ φίλος, βάλε εὐχήν (σελ. 218) καί ἐρώτησον αὐτόν˙ ἡμέτερος εἶ, ἤ τῶν ὑπεναντίων; Καί ἀποκρίνεταί σοι τήν ἀλήθειαν. Ἡ προδοσία οὖν γίνεται ἀπό ἀμελείας˙ μή ἀντείπῃς δέ, τοῦτο γάρ θέλουσιν καί οὐ παύσονται˙ ἀλλά πρόσελθε τῷ Κυρίῳ κατ᾿ αὐτῶν, ρίπτων ἐνώπιον αὐτοῦ τήν ἀδυναμίαν σου˙ καί αὐτός δύναται οὐ μόνον ἀποστῆσαι, ἀλλά καί καταργῆσαι αὐτούς.

Περί δέ τοῦ δαίμονος τῆς πορνείας, καλόν μέν ἐστι πάνυ τοῦ φράξαι τήν εἴσοδον αὐτοῦ˙ ἐάν δέ ἁρπάξῃ καί εἰσέλθῃ, πύκτευσον αὐτῷ, ρίπτων τήν ἀδυναμίαν σου ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, δεόμενος αὐτοῦ, καί ἐκβάλλει αὐτόν.

Περί δέ ἧς εἶπας βρώσεως, ἀπό στοχασμοῦ καί φυλακῆς στῆσον τόν βίον, καί εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ διά τήν ἀγάπην.

92′

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Πόθεν βαρεῖται ἡ καρδία μου καί ἔστιν ἐν ἐμοί ὕπνος ἄμετρος καί οὐδεμία ὑπάρχει μοι κατάνυξις;

Ἀπόκρισις

Ταῦτα ἔρχονται τῷ ἡσυχάζοντι πάντως, ἵνα ἀκηδιάσας φύγῃ τό στάδιον καί ἀπογνῷ ἑαυτοῦ. Ἡμεῖς δέ ρίψωμεν τήν ἀδυναμίαν ἡμῶν ἐνώπιον τοῦ δυναμένου ποιῆσαι ὑπερεκπερισσοῦ ὧν αἰτούμεθα, ἤ νοοῦμεν, ἕως οὗ συντρίψει τάς συναγωγάς Ἀμορραίων ἔμπροσθεν ἡμῶν˙ καί μή ἐάσῃ τόν Μαδιάμ καί τόν Ἀμαλήκ καί τούς υἱούς τῶν ἀνατολῶν ἀφανίσαι ὑμῶν τά γεννήματα. Ἀλλ᾿ ὑπομείνωμεν τῇ βοηθείᾳ τοῦ Δεσπότου ἡμῶν Θεοῦ˙ δυνατώτερος γάρ ἐστιν αὐτῶν καί σωθησόμεθα.

93′

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Πόθεν τήν νύκτα εἰς ἄλλα φαντάζομαι πρόσωπα, τήν δέ ἡμέραν εἰς ἄλλα πολεμοῦμαι; Συμβαίνει δέ, ὅτι καί ἐκτός προσώπου˙ καί πάλιν συμβαίνει, ὡς μετά ἡδύτητος καί ἐκτός ἡδύτητος φαντάζεσθαι.

Ἀπόκρισις.

Οἱ πολιορκοῦτες ἡμέρας, αὐτοί πολιορκοῦσι καί νυκτός, δεικνύοντες, ὅτι ἀκμήν ἔχουσί σε εἰς τάς χεῖρας αὑτῶν καί αὐτοί μεταμορφοῦνται εἰς ἄλλα καί ἄλλα. Τό δέ, ποτέ μέν μετά ἡδύτητος γίνεσθαι, ποτέ δέ ἐκτός ἡδύτητος, ἐκ τῆς μεταμορφώσεως αὐτῶν ἐστίν, ὡς ἤδη εἶπον, ἵνα ἔλθῃ ὁ ἄνθρωπος εἰς ἀπορίαν καί ταραχήν. Διπλοῦς δέ ἐστιν ὁ τῆς νυκτός πόλεμος˙ ἔστιν ἀπό ἡδονῶν παθεῖν αὐτόν˙ καί ἔστι ἀπό πειρασμοῦ διαβόλου, εἰς τό ἐνέγκαι τινά εἰς ἀπόγνωσιν, ὡς νομίσαι αὐτόν, μηκέτι ἔχειν σωτηρίαν.

Ὅταν οὖν συμβῇ σοι πειρασμός τοῦ πολέμου τούτου, ποίει ἑπτάκις ἀπό ἑπτά γονυκλισιῶν, τοῦτ᾿ ἔστι τεσσαράκοντα ἐννέα γονυκλισίας, λέγων κατά μίαν. «Κύριε συγχώρησόν μοι διά τό ὄνομά σου τό ἅγιον». Ἐάν δέ πρόσκηται ἀσθένεια, ἤ Κυριακή, ὅτε οὐκ ἐξόν ποιῆσαι γονυκλισίας, λέγε τόν λόγον τοῦτον ἀντί τῶν τεσσαράκοντα ἐννέα γονυκλισιῶν.

Ἡ δέ διαφορά τῶν πειρασμῶν αὕτη ἐστί˙ τό πειρασθῆναι ἀπό διαβόλου, ἀπό ἐπάρσεως γίνεται, τό δέ ἀπό ἡδονῶν, ἀπό γαστριμαργίας.

94′

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Ἐάν γενομένης μοι τῆς νυκτερινῆς φαντασίας, φθάσῃ τῇ ἑξῆς ἡ ἁγία Κοινωνία, τί δεῖ ποιῆσαι;

(σελ. 222) Ἀπόκρισις

Προσέλθωμεν ὡς τετραυματισμένοι, καί μή ὡς καταφρονοῦντες˙ ἀλλ᾿ ὡς χρείαν ἔχοντες ἰατροῦ, καί ἰᾶται ἡμᾶς ὁ ἰασάμενος τήν αἱμορροοῦσαν. Καί ἀγαπήσωμεν πολλά, ἵνα καί πολύ ἀφεθῇ ἡμῖν. Καί ὅταν θέλῃς κοινωνεῖν, λέγε˙ μή εἴη μοι τά ἅγια ταῦτα, Δέσποτα, εἰς κρῖμα, ἤ εἰς κατάκριμα, ἀλλ᾿ εἰς ἁγιασμόν ψυχῆς τε καί σώματος καί τότε πρόσελθε μετά φόβου˙ καί φιλάνθρωπός ἐστιν ὁ Δεσπότης ἡμῶν, τοῦ ποιῆσαι μεθ᾿ ἡμῶν τό ἔλεος αὐτοῦ. Ἀμήν.

95′

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Ἐπειδή εἴπας μοι, Πάτερ, ἐν τῇ ἀποκρίσει ὅτι τά ὑπό νύκτα συμβαίνοντα τῷ ἀνθρώπῳ, τά μέν εἰσιν ἀπό ἐπάρσεως, κατά πειρασμόν τοῦ διαβόλου, τά δέ ἀπό ἡδονῶν, γαστριμαργίας˙ ἆρα δυνατόν τόν διάβολον κινῆσαι τοῦτο τῷ ἀνθρώπῳ ἀπό φθόνου μόνον, μήτε ἐπαιρουμένου αὐτοῦ, μήτε φιληδονοῦντος; Καί πῶς τις ὀφείλει γνῶναι, ἤ φυσικῶς γίνεται αὐτῷ ἡ κίνησις ἐν τῇ νυκτί; Καί εἰ τήν φυσικήν κίνησιν ὑπομένουσιν οἱ τέλειοι, καί εἰ ὀφείλει κλίνειν γόνυ ἐν τῇ Πεντηκοστήν ἤ οὔ;

(σελ. 224) Ἀπόκρισις

Δύναται μέν κινῆσαι ὁ διάβολος ἀπό φθόνου˙ ἀλλά μή παρούσης ἐπάρσεως, ἤ ἡδονῆς, οὐ δύναται ἐπί πλεῖον. Ὥσπερ γάρ τις θέλων οἰκοδομῆσαι οἶκον, ἄν μή εὑρίσκῃ τάς ὑπαρχούσας ὕλας, εἰς μάτην κοπιᾷ, οὕτω καί ὁ διάβολος.

Τό σημεῖον δέ τῆς φυσικῆς κικήσεώς ἐστιν, ὅταν βλέπῃ τις ὅτι οὔτε ἀπό ἐπάρσεως, οὔτε ἀπό ἡδονῆς, οὔτε ἀπό φθόνου τοῦ διαβόλου, συμβαίνει αὐτῷ ἡ κίνησις. Τό δέ μαθεῖν ὅτι οὐκ ἔστιν ἀπό φθόνου, ἀλλ᾿ αἀπό φυσικοῦ, ὅταν πεποιθώς καί δι᾿ εὐχῶν πολλῶν κοιμηθῇ τις, ὀνομάζων τήν ἁγίαν καί ὁμοούσιον Τριάδα κατασφραγίζων ἑαυτόν καί πάθῃ τοῦτο. Οἱ δέ τέλειοι οὐ πάσχουσιν οὐδέ τοῦτο˙ ἔσβεσαν γάρ καί τό φυσικόν, ὅτι εὐνούχισαν ἑαυτούς πνευματικῶς διά τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, τοῦτ᾿ ἔστιν ἐνέκρωσαν τά ἑαυτῶν μέλη.

Περί δέ τοῦ κλίνειν γόνυ ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, ἤδη ἐρρέθη σοι καί ἄλλοτε ὥστε κλίνειν ἐν τῷ σῷ κελλίῳ. Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ.

96′

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Πῶς θέλω κρατῆσαι τῆς κοιλίας μου καί ἐλθεῖν εἰς ὀλιγοτροφίαν καί οὐ δύναμαι; Ἀλλά καί ἐάν λάβω παραμικρόν, πάλιν μετ᾿ ὀλίγον ἔρχομαι εἰς τό πρῶτον μου μέτρον˙ καί εἰς τό πιεῖν ὁμοίως.

 

Ἀπόκρισις

Μνησθείη ἡ ἀγάπη σου, ἀδελφέ μου, ὅτι ὅσα ἔχων πάθη εἶπάς μοι˙ κἀγώ γάρ τά αὐτά πάσχω. Οὐδείς δέ ἀπαλλάσεται τούτων, εἰ μή ὁ ἐλθών εἰς τό μέτρον τοῦ λέγοντος, ἐπελαθόμην τοῦ φαγεῖν τόν ἄρτον μου˙ (σελ. 226) ἀπό φωνῆς τοῦ στεναγμοῦ μου, ἐκολλήθη τό ὀστοῦν μου τῇ σαρκί μου. Ὁ τοιοῦτος διά τάχους ἔρχεται εἰς ὀλιγοτροφίαν καί ὀλιγοποσίαν˙ τά γάρ δάκρυα εἰς ἄρτον γίνεται αὐτῷ˙ καί λοιπόν ἔρχεται τρέφεσθαι διά τοῦ Πνεύματος. Πείσθητί μοι, ἀδελφέ, ὅτι οἶδα ἄνθρωπον, ὅν ὁ Κύριος γινώσκει, τοιούτου μέτρου. Καί καθ᾿ ἑβδομάδα ἅπαξ, ἤ δεύτερον καί πλεῖον αἰχμαλωτίζεται εἰς τήν πνευματικήν τροφήν˙ καί ἀπό γλυκύτητος ἐπιλανθάνεται τῆς αἰσθητῆς τροφῆς˙ καί ὅταν ἔρχεται μεταλαβεῖν, ὥσπερ τις κεχορτασμένος ἤ ἠηδιασμένος, οὐ θέλει μεταλαβεῖν, μεταλαμβάνων δέ κατακρίνει ἑαυτόν λέγων, διατί πάντοτε οὐκ εἰμί οὕτως; Καί ἐπιποθεῖ τοῦ ἔτι καταλαβεῖν. Ποῦ ἐσμεν ἀδελφέ, ἀπέλθωμεν, ἀποθάνωμεν. Συγχώρησόν μοι, ὅτι μή εὑρίσκων εἴς τι τῶν ἐμῶν καυχᾶσθαι, εἰς ἀλλοτρίους πόνους καυχῶμαι, καί τοῦτο εἰς ἐμήν κατάκρισιν.

97′

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Παρακαλῶ σε, Πάτερ, ἵνα σαφηνίσῃς μοι τήν δύναμιν τοῦ πράγματος. Πῶς ἔρχεταί τις εἰς ἅ εἶπας; Ἐγώ γάρ ἀγνοῶ˙ ὁσάκις γάρ ἐπεχείρησα ὀλιγοτροφῆσαι, ἡ ἀκηδία καί ἡ ἀτονία οὐκ ἀφῆκέ με, ἕως οὗ ἦλθον εἰς τό πρῶτον μου μέτρον. Καί πῶς εἶπας, ὅτι ὁ ἐρχόμενος εἰς τό μέτρον τοῦ εἰπόντος, ἐκολλήθη τό ὀστοῦν μου τῇ σαρκί μου, οὗτος ἔρχεται εἰς ὀλιγοδείαν; καί πῶς πρό τῆς ὀλιγοτροφίας κολλᾶται τό ὀστοῦν τῇ σαρκί;

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ, ἀναγκάζεις με λαλῆσαι τά ὑπέρ μέτρον μου˙ καί φοβοῦμαι μήποτε κατακριθῶ λέγων τά ἀλλότρια κατορθώματα. Γέγραπταί ὅτι ἐκολλήθη τό ὀστοῦν μου τῇ σαρκί μου˙ τοῦτ᾿ ἔστιν ὅτι γίνεται τά ὀστᾶ ὅλα τοῦ ἀνθρώπου ἕν˙ ἤγουν ὅλοι οἱ λογισμοί τοῦ ἀνθρώπου ἕν κατά Θεόν. Καί τότε γίνεται ἡ σάρξ ἐξακολουθοῦσα τῷ κατά Θεόν λογισμῷ καί ἐγγίνεται ἡ χαρά τοῦ Πνεύματος ἐν τῇ καρδίᾳ, τρέφουσα τήν ψυχήν καί πιαίνουσα τό (σελ. 228) τό σῶμα καί ἐνδυναμοῦσα τά ἀμφότερα καί οὐκ ἔτι ἀτονεῖ οὔτε ἀκηδιᾷ. Ἰησοῦς γάρ λοιπόν γίνεται μεσίτης καί παριστᾷ τόν ἄνθρωπον ἐγγύς τῶν προπυλαίων. Ὅθεν ἔφυγεν ὀδύνη, λύπη καί στεναγμός καί πληροῦται εἰς αὐτόν ὁ λόγος ὁ γεγραμμένος, ὅπου ὁ θησαυρός σου, ἐκεῖ καί ἡ καρδία σου. Φέρει δέ τόν ἄνθρωπον εἰς τό μέτρον τοῦτο, ἡ τελεία ταπείνωσις.

98′

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν μέγαν Γέροντα.

Πῶς τις ἔρχεται εἰς ἐγκράτειαν; καί πῶς γινώσκεται ἡ φυσική ἀσθένεια καί ἡ τῶν δαιμόνων, καί πόσον δεῖ ἐσθίειν;

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ, κατά μικρόν ξύεις ἀποκαλύψαι πράγματα κεκρυμμένα, κἀγώ μωρός ἔτι, νομίζω ὅτι ὅ αἰτεῖς παρ᾿ ἐμοῦ, οὐδείς δύναται διακρίναι, εἰ μή ὁ ἐρχόμενος εἰς τό μέτρον τοῦτο. Ζῶν γάρ ἄνθρωπος, αἴσθησιν ἔχει τῆς ψυχρότητος καί τῆς θερμότητος τῶν προσφερομένων αὐτῷ˙ ὁ δέ νεκρός οὐκ αἰσθάνεται τούτων, ἀπώλεσε γάρ τήν αἴσθησιν. Καί καθώς ἔρχεται εἰς τό μετρον τῆς ἐπιστήμης τῶν πραγμάτων ὁ μανθάνων αὐτά, καί οἶδεν αὐτά διακρίναι, ὁ δέ μή μαθών ἐλθών εἰς αὐτά, μυριάκις ἐάν ἐρωτήσῃ τί εἰσι καί ἀκούσῃ, ἀκμήν καταλαβεῖν αὐτῶν τήν δύναμιν οὐ δύναται, οὕτως ἐστί καί τοῦτο˙ ὅσον λέγεις τινί χρεία μᾶλλον τῆς πείρας.

Περί δέ τῆς ἀσθενείας, ἐάν δέχεται τό σῶμα τήν καθημερινήν τροφήν καί χαυνωθῇ, τῶν δαιμόνων ἐστί˙ ἐάν δέ μή, ἀσθένειά ἐστι. Τό δέ ἐγκρατεύεσθαί ἐστι τό ἐγερθῆναι παραμικρόν ὡς ἔταξαν οἱ γέροντες τοῖς ὑποδεεστέροις˙ ὅταν δέ φθάσῃ ὁ ἄνθρωπος εἰς τό μέτρον τοῦ λέγοντος, οὐ γάρ αὐτοῦ τά νοήματα ἀγνοοῦμεν, οὐ δύναται αὐτόν λαθεῖν τό πόσον δεῖ ἐσθίειν, (σελ. 230) γεγυμνασμένος γάρ ἐστιν. Ἀναγκάζομαι εἰπεῖν πράγματα ὑπέρ ἐμέ, καί οὐ χρεία˙ τάχα δέ οὐδέ ἐστιν ὁ δυνάμενος δέξασθαι καί νοῆσαι, εἰ μή σπάνιοί τινες.

Ὁ Θεός τῶν Πατέρων ἡμῶν ἐνέγκοι σε εἰς τήν χαράν ταύτην˙ἔχει γάρ φῶς ἀνεκλάλητον˙ τηλαυγής ἐστι καί γλυκεῖα˙ οὐ μνημονεύει σωματικῆς τροφῆς˙ τά ἄνω ζητεῖ˙ τά ἄνω φρονεῖ˙ τά ἄνω μελετᾷ˙ ὅπου ὁ Χριστός ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός καθέζεται. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.

99′

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν ἄλλον Γέροντα

Ἆρα καλόν ἐστιν Ἀββᾶ τό ὁμολογεῖν τινι τῶν ἀδελφῶν περί τῆς φαντασίας, καί βαλεῖν αὐτῷ μετάνοιαν εὔξασθαι ὑπέρ αὐτοῦ;

Ἀπόκρισις

Περί τοῦ νυκτερινοῦ φαντασμοῦ, καλόν ἐστιν εἰπεῖν τῷ δυναμένῳ ἀκοῦσαι˙ βαλών δέ μετάνοιαν, ὀφείλει αἰτεῖν εὔξασθαι ὑπέρ αὐτοῦ˙ γραφικός γάρ ὁ λόγος «ἐξομολογεῖσθε ἀλλήλοις τάς ἁμαρτίας ὑμῶν, καί εὔξασθαι ὑπέρ ἀλλήλων ὅπως ἰαθῆτε».

ΣΧΟΛΙΟΝ.

Εἰπών γάρ ὁ Πατήρ καλόν ἐστι εἰπεῖν τῷ δυναμένῳ ἀκοῦσαι, ἐδήλωσε ὅτι οὐ συμφέρει πᾶσι καί τοῖς τυχοῦσι τά τοιαῦτα λαλεῖν.

ρ’

Τῶν Πατέρων τις ἡσυχάζων ἠρώτησε τόν αὐτόν˙ Πῶς ἐστι τό καθίσαι ἐν τῷ κελλίῳ;

Ἀπόκρισις

Τό καθίσαι ἐν τῷ κελλίῳ ἐστί, τό μνημονεύει τῶν ἰδίων ἁμαρτημάτων καί τό κλαίειν περί αὐτῶν καί πενθεῖν˙ νήφει δέ μή αἰχμαλωτισθῆναι (σελ. 232) τόν νοῦν˙ εἰ δέ αἰχμαλωτισθῇ, ταχέως πάλιν ἀγαγεῖν αὐτόν εἰς τόν τόπον αὐτοῦ.

ρα’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν. Πῶς γίνεται τό νόημα θηριαλώτου;

Ἀπόκρισις

Τό νόημα θηριάλωτον γίνεται, ἐάν μή προλάβῃ ἄνθρωπος καί μέμψηται ἑαυτόν˙ καί τό δῆγμα τῶν ὀδόντων ἔχει καί τόν ἀφανισμόν τῶν ὀνύχων. Λοιπόν ἐμπλάστρου χρεία, τοῦτ᾿ ἔστι μετανοίας.

ργ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Εἰ δεῖ καμμύειν τούς ὀφθαλμούς ἐν ταῖς μεθοδείαις τοῦ ἐχθροῦ˙ καί ὅταν ἐπανίσταταί μοι τό σῶμα τί δεῖ ποιεῖν.

Ἀπόκρισις

Δεικνύει ὁ διάβολος τῷ ἀνθρώπῳ πράγματα καί αἰσθητῶς καί ἀναισθήτως. Ὁ ἀσθενής ὤν, καμμύει τούς ὀφθαλμούς ἵνα μή ἴδῃ˙ ὁ δέ δυνατός καί βλέπων αὐτῶν καταφρονεῖ˙ «δίκαιος γάρ ὡς λέων πέποιθεν».

(σελ. 234) Περί δέ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ σώματος, φεῦγε γοργῶς πρός τόν Ἰησοῦν διά προσευχῆς καί ἀναπαύῃ.

ρδ’

Ἐρώτησις

Πόθεν συμβαίνει μοι μετά τήν ἐρώτησιν κατακρίνειν ἄλλον;

Ἀπόκρισις

Τό κατακρίνειν μετά τήν ἐρώτησιν ἄλλον, ὑπομένεις διά τό μή ἀποθανεῖν τό δικαίωμα ἀπό σοῦ. Κατάκρινον σεαυτόν καί ὑπάγει ἀπό σοῦ τό εἰς ἄλλους κατάκριμα.

ρε’

Ὁ αὐτός ὀχληθείς ὑπό ληστῶν καί πάνυ δειλιάσας, χάριτι δέ Θεοῦ σκεπασθείς ἀπό τῆς αὐτῶν βλάβης, ἀνήγγειλε τῷ αὐτοῦ Γέροντι περί τῆς δειλίας, αἰτῶν ἅμα καί εὐχήν πρός φυλακήν τῶν ἔμπροσθεν.

Ἀπόκρισις.

Ὁ Θεός οὐ παραδίδωσι τινά, ὁ λέγων «οὐ μή σε ἀνῶ, οὐδ᾿ οὐ μή σε ἐγκαταλείπω», ἀλλ᾿ ἡ ἀπιστία ἡμῶν ἐστιν ἡ παραδιδοῦσα ἡμᾶς˙ ὅμως δέ κατά συγχώρησιν Θεοῦ ἔρχονται πειρασμοί πρός δοκιμήν τῆς πίστεως τῶν ἐχόντων τελείως εἰς Θεόν τήν ἐλπίδα. Μή περισσότεροί εἰσιν οἱ λησταί οἱ ἐρχόμενοι, τῶν ἁρμάτων καί δυνάμεων τοῦ Φαραώ; Καί φανερόν ἐγένετο ὅτι ἑνί ρήματι καί νεύματι Κυρίου κατεποντίσθησαν ἀθρόως. Οὐ μνημονεύεις πῶς ἐτύφλωσε τούς ἐπελθόντας κατά τοῦ Ἐλισσαίου; Τίς ἐτύφλωσεν αὐτούς; Καί διά τί ὁ εἰδώς ρύσασθαι ἀπό πειρασμοῦ εὐσεβεῖς, ταῦτα πάντα ἐποίησε καί ποιεῖ; Πῶς ἐπελαθόμεθα τῆς λεγούσης Γραφῆς: «Κύριος φυλάξοι σε ἀπό παντός κακοῦ˙φυλάξοι τήν ψυχήν σου ὁ Κύριος»; Καί πῶς εἰς λήθην (σελ. 236) παρεδώκαμεν τό «ὑμῶν δέ καί οἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ἠριθμημέναι εἰσι, καί ὅτι στρουθίον οὐ πεσεῖται εἰς παγίδα ἄνευ τοῦ Πατρός ὑμῶν»; Οὐ πολλῷ μᾶλλον διαφέρει ἄνθρωπος στρουθίου; Ὤ τῆς δειλίας, τῆς θυγατρός τῆς ἀπιστίας, ποῦ ἡμᾶς κατήνεγκε! Δεινοτάτη ἐστί πάνυ˙ τυφλοῖ τόν νοῦν˙ χαυνοῖ τήν καρδίαν˙ ἀποσπᾷ ἀπό Θεοῦ τούς ἀνθρώπους˙ ἀδελφή ἐστιν ἀπελπιστίας, ἐξορίζει τούς ἀνθρώπους ἀπό τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ εἰς τήν χώραν τῆς ἀπωλείας.

Ἀδελφέ, φύγωμεν αὐτήν καί ἐξυπνίσωμεν τόν ἐν ἡμῖν κοιμώμενον Ἰησοῦν, λέγοντες˙ «ἐπιστάτα σῶσον ἡμᾶς ἀπολλύμεθα» καί ἐγερθείς ἐπιτιμᾷ τῇ προσβολῇ τοῦ ἀνέμου αὐτῶν καί ἡσυχάζει˙ ἡμῖν δέ λέγει, ἐγώ εἰμι μή φοβεῖσθε. Ἀφήσωμεν τήν καλαμίνην ράβδον καί λάβωμεν τήν ράβδον τοῦ σταυροῦ, ἐν ᾗ ἐπιστηρίζονται οἱ χωλοί˙ ἐν ᾗ ἐγείρονται οἱ νεκροί˙ ἐν ᾗ γίνεται ἡ τοῦ Ἀποστόλου καύχησις˙ ἐν ᾗ ἐλυτρώθημεν ἀπό προδοσίαν, παραστήσαντες ἑαυτούς τῷ δι᾿ ἡμᾶς σταυρωθέντι. Αὐτός γάρ ἐν αὐτῇ ποιμαίνει ἡμᾶς τά αὐτοῦ πρόβατα καί ἐν αὐτῇ ἀπελαύνει ἀφ᾿ ἡμῶν τούς αἱμοβόρους λύκους. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.

ρς’

Ὁμοίως ὁ μέγας Γέρων ἐρωτηθείς περί αὐτοῦ εἶπεν.

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ κοιμώμενε, ἐρεύνησον τήν χαύνην σου καρδίαν, ἥν ἐγώ θαυμάζω φοβουμένην τούς δούλους τούς ἔξω στήκοντας καί μή βλέπουσιν τούς δεσπότας αὐτῶν τούς ἔσω μένοντας. Οἱ αἰσθητοί λῃσταί δοῦλοι εἰσί τῶν νοητῶν λῃστῶν, τῶν δαιμόνων λέγω, τῶν ἐνεργούντων ἐν αὐτοῖς. Χάριν ὀφείλεις ἔχειν τοῖς ἐλθοῦσιν ἐπάνω σου λῃσταῖς, ὅτι ἐλθόντες ἐξύπνισαν τούς δεσπότας αὑτῶν τούς ἐν σοί κοιμωμένους λῃστάς, Ποῦ ἀπῆλθε μακράν ὁ Ἰησοῦς, ἵνα ἀπέλθῃς πρός αὐτόν καί παρακαλέσῃς αὐτόν ἐλθεῖν εἰς βοήθειαν; Μή οὐκ ἀκούει σου τό οὖς τί ψάλλει σου τό στόμα; «Ἐγγύς Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν ἐν ἀληθείᾳ˙ θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτόν ποιήσει, καί τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται καί σώσει αὐτούς». Αὐτῷ κολλήθητι, καί τούς ἔσω δεσπότας καί τούς ἔξω δούλους, καταργήσει ἀπό σοῦ.

Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.

ρζ’

Ὁ αὐτός ἠρώτησε τόν ἄλλον Γέροντα. Δύο λογισμοί ὤχλησάν με περί τῶν λῃστῶν˙ ὁ εἷς κατακρίνει με λέγων ὅτι τοῦ κοινοβίου ἐστίν ἅ ἔχεις, καί ἁμαρτία ἐστίν ἄν ταῦτα ἀφήσῃς αὐτούς λαβεῖν, ἀλλ᾿ ὀφείλεις κροῦσαι, καί κράξαι. Ὁ δέ ἕτερος λογισμός κατακρίνει με λέγων˙ ὅτι ὁ Κύριος εἶπε˙ τῷ θέλοντί σοι λαβεῖν τόν χιτῶνα, ἄφες αὐτῷ καί τό ἱμάτιον. Πῶς οὖν κελεύεις, Δέσποτα, ποιῆσαί με, ἐπεί ἀμφιβάλλω. Καί συγχώρησόν μοι˙ ὅτι τούς νοητούς λῃστάς ἀφείς εἰσέρχεσθαι καί ἐξέρχεσθαι καί συλᾶν τήν καρδίαν μου, περί τῶν αἰσθητῶν ἐρωτῶ. Εὖξαι οὖν ἵνα προηγουμένως ἐκείνους καταργήσῃ ὁ Κύριος.

Ἀπόκρισις

Εἰ οὐκ ἔχεις ἐξουσίαν τινός, μή καταφρόνει ὧν λαμβάνεις ἀγάπην ἀπό τοῦ κοινοβίου˙ ἐπεί κατάκρισιν ἔχεις˙ ἄνθρωπος γάρ ὑπό ἐξουσίαν ὤν, οὐκ ἔστιν ὑπό ἐντολήν. Λοιπόν ἀταράχως κροῦσον καί κράξον λέγων˙ εὐλόγησον ὁ ἔτι ὤν καί βοήθει καί σκεπάζει σε ὁ Θεός. Περί δέ τῶν νοητῶν λῃστῶν, ὁ Κύριος καί τούτους καί ἐκείνους καταργήσει. Ἀνδρίζου καί ἴσχυε καί εὔχου ὑπέρ ἐμοῦ.

ρη’

Ὁ αὐτός ἀνέγνω εἰς γεροντικά, ὅτι ὀφείλει ὁ θέλων ἐν ἀληθείᾳ σωθῆναι, πρῶτον μετά τῶν ἀνθρώπων βαστάσαι ὕβρεις, ἀτιμίας, ζημίας, ἐξουδενώσεις, τάς αἰσθήσεις αὐτοῦ ἐλευθερωθῆναι, καί οὕτως ἀνελθεῖν ἐπί τήν τελείαν ἡσυχίαν, ὥσπερ καί ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός ἐποίησε. Ταῦτα γάρ πάντα βαστάσας, οὕτως ἦλθεν ἐπί τόν ἅγιον σταυρόν, ὅ ἐστι νέκρωσις σαρκός καί τῶν παθῶν, καί κατάπαυσις τελεία, ἁγία.

Καί εἶπε πρός ἑαυτόν˙ ἐγώ ὁ ἄθλιος ἕν τούτων οὐκ ἐποίησα, ἀλλ᾿ ἀπό τῆς ἀσθενείας μου σκανδαλίζων ἅπαντας ἀνεχώρησα ἀπό τῶν ἀνθρώπων. Τάχα οὖν ὀφείλω πάλιν εἰς τό μέσον ἐλθεῖν τῶν ἀνθρώπων καί (σελ. 240) βοηθοῦντος τοῦ Θεοῦ ποιῆσαι ὡς εἶπον οἱ Πατέρες καί οὕτως εἰσελθεῖν εἰς τήν ἡσυχίαν, ἵνα μή εἰς κενόν γένηται ὁ κόπος μου; Καί ἀνήγγειλε ταῦτα τῷ Γέροντι τῷ μεγάλῳ.

Ἀπόκρισις.

Καλῶς εἶπον οἱ Πατέρες καί ἄλλως οὐκ ἔστιν˙ ἀλλ᾿ ἐπειδή πολλαί γίνονται προφάσεις ἐν αἷς νομίζει ὁ ἄνθρωπος καλῶς ποιεῖν καί εὑρίσκεται βλαπτόμενος δι᾿ ἑτέρας προφάσεις, χρή ἀσφαλίζεσθαι ἑαυτόν. Ἔφθασας γάρ καθίσαι, καί ἐάν ἔλθῃς εἰς τό μέσον γεννᾶταί σοι κενοδοξία˙ καί τάχα οὐδέ στήκει μετά σοῦ οὗτος ὁ λογισμός, ἤγουν τό εἶναι ἐν τῷ μέσῳ˙ καί δύο κακά γίνεται. Ἀλλ᾿ ἐάν μέμφῃ σεαυτόν ὡς μή ποιήσαντα τό ὀφειλόμενον τῇ ἀνόδῳ τοῦ σταυροῦ, λέγων, ἐν ἀγνωσίᾳ ἐκάθισα, οἶδεν ἡ μέμψις ὑβρίσαι καί ἀτιμάσαι ἑαυτήν˙ καί εἶθ᾿ οὕτως ἐνεγκεῖν τόν αὐτήν δεχόμενον εἰς τό μέτρον τοῦ σταυροῦ ἐν ἀληθείᾳ, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.

ρθ’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ ὅτι πάνυ θλίβομαι.

 

Ἀπόκρισις

Ὁ Θεός τοῦ οὐρανοῦ καί τῆς γῆς δώῃ ὑμῖν, διά τῶν εὐχῶν τῶν ἁγίων αὐτοῦ, τά αἰτήματα, ἅ αἰτῶ αὐτόν ὑμῖν παρασχεῖν. Ἐπειδή οὖν ἀκοῦσαι θέλετε καί χαρῆναι, ὑμεῖς ἐστε οἱ ἀναγκάζοντές με εἰπεῖν, ἵνα ἐν ἐμοί πληρωθῇ τό «ἐγενόμην ἄφρων, ἡμεῖς με ἠναγκάσατε». Ἐγώ καί πρό τοῦ αἰτήσασθαί με, διά τήν κατακαιομένην ὡς σφοδροτάτου πυρός φλόγα ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ ἐν ἐμοί, τοῦ εἰπόντος «ζήτησον τόν πλησίον σου ὡς σεαυτόν» ἀπό τῆς καύσεως, καί τοῦ ζέειν τῷ πνεύματι, οὐ παύομαι νύκτα καί ἡμέραν δεόμενος τοῦ Θεοῦ, ποιῆσαι ὑμᾶς θεοφόρους καί οἰκῆσαι ἐν ὑμῖν καί ἐμπεριπατῆσαι, καί καταπέμψαι τό Πνεῦμα τό ἅγιον ὑμῖν, τό Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ἵνα ὅταν ἔλθῃ διδάξῃ ὑμᾶς τά πάντα καί ὁδηγήσῃ ὑμᾶς ἐν ἀληθείᾳ, τοῦ γενέσθαι κληρονόμους τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, ἅ ὀφθαλμός οὐκ εἶδε καί οὖς οὐκ (σελ. 242) ἤκουσε, καί ἐπί καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη. Καί ἐγενόμην πρός ὑμᾶς ὡς πατήρ σπουδάζων στρατεῦσαι τά τέκνα τῷ βασιλεῖ, ἐν στρατείαις λαμπραῖς, αὐτῶν ἀμεριμνούντων. Δώῃ δέ ὁ Θεός ὑμῖν τήν καῦσιν τῆς ἀγάπης ταύτης. Πληροφορήσει γάρ ὑμῶν ὁ Κύριος, ὅτι εἰς τόν ἕβδομον οὐρανόν ἀναφέρει τούς ἀνθρώπους τούς ἔχοντας αὐτήν, καθώς τινες ἤδη μετά παρρησίας ἀνέρχονται καί εὐλογοῦνται, εἴτε ἐν σώμαται, οὐκ οἶδα˙ εἴτε ἐκτός τοῦ σώματος, οὐκ οἶδα, ὁ Θεός γάρ ἐστιν ὁ εἰδώς.

Καί ἵνα μάθητε τήν ἀρχήν τῆς ὁδοῦ τῆς χαρᾶς ταύτης, ἀκούσατε. Πρῶτον ἔρχεται τῷ ἀνθρώπῳ τό Πνεῦμα τό ἅγιον, διδάσκον αὐτόν τά πάντα, καί πῶς δεῖ ταπεινοφρονεῖν, ἅ οὐ δύνασθε ἄρτι ἀκοῦσαι. Εἶτα ὁδηγούμενος τῇ πρώτῃ καύσει ἐκείνῃ, ἀνέρχεται εἰς τόν οὐρανόν τόν πρῶτον, καί μετά ταῦτα εἰς τόν δεύτερον, καί κατά πρόβασιν ἕως τοῦ ἑβδόμου, κἀκεῖ ἐστι θεωρῆσαι ἄρρητα πράγματα καί φοβερά, ἅ οὐδείς δύναται ἀκοῦσαι, εἰ μή οἱ ἐρχόμενοι εἰς τό μέτρον τοῦτο, οὗ ὁ Κύριος καταξιώσοι ὑμᾶς. Οἱ ἀποθνῄσκοντες τελείως τῷ κόσμῳ δι᾿ ὑπομονῆς καί θλίψεως πολλῶν, δύνανται εἰς τοῦτο ἐλθεῖν.

Ὦ ἀδελφέ ἀγαπητέ, ὁ Κύριος σταυρόν ὑπέμεινε καί σύ οὐ χαίρεις ἐν τοῖς θλίψεσιν, ὧν ἡ ὑπομονή εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν; Καλῶς δέ εἴπας ὅτι θλίβῃ˙ οὐκ οἶδας ὅτι ὅταν τις αἰτῇ τούς Πατέρας εὔξασθαι ὑπέρ αὐτοῦ ἤ τόν Θεόν δοῦναι βοήθειαν αὐτῷ, τότε πληθύνονται αὐτῷ αἱ θλίψεις καί οἱ (σελ. 244) πειρασμοί πρός τήν αὐτοῦ δοκιμήν; Μή οὖν ζητήςῃς σωματικήν ἀνάπαυσιν, ἐάν μή δώῃ σοι αὐτήν ὁ Κύριος˙ βδελυκτή γάρ ἐνώπιον Κυρίου ἀνάπαυσις σαρκός. Καί ὁ Κύριος εἶπεν˙ ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε.

Ὁ Κύριος βοηθήσοι σοι κατά πάντα. Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ.

ρι’

Ὁ αὐτός ὑποπτεύσας τόν θάνατον τοῦ αὐτοῦ μεγάλου Γέροντος ἐγγύς εἶναι καί λυπηθείς ἕνεκεν τῆς ἰδίας σωτηρίας καί παντός τοῦ κοινοβίου, ἐγνώρισε τοῦτο τῷ αὐτῷ μεγάλῳ Γέροντι, ὅς καί δηλοῖ αὐτῷ ταῦτα.

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ ποθεινότατε, κινηθείς κατά θείαν ἀγάπην, ἐλάλησας ρήματα ταπεινώσεως, ἑλκύοντα εἰς συμπάθειαν καί τούς ἀνελεήμονας ἀνθρώπους πρός ἄνθρωπον ἁμαρτωλόν καί ἐλάχιστον. Καί τί ἔχω σοι εἰπεῖν ἄνθρωπος μή ἔχων συμπάθειαν μηδέ εὐσπλαγχνίαν; Συνέχομαι ἐκ τῶν λόγων σου καί τί δώσω σοι οὐκ ἔχων˙ εἰ εἶχον τίποτε, εἶχόν σε εἰπεῖν:

Οὐκ ἀφῶ ὑμᾶς τέως εἰς ταῦτα τά ἔτη, οὐδέ εἰς τόν καιρόν τοῦτον ὀρφανούς. Ἀλλ᾿ ἰδού μενῶ μεθ᾿ ὑμῶν, προστάξει Θεοῦ, τοῦ πρός τό συμφέρον ποιοῦντος τά πάντα πρός σωτηρίαν τῶν ψυχῶν ἡμῶν τῶν δούλων αὐτοῦ˙ οὐ δι᾿ ἐμέ, ἀλλά δι᾿ ὑμᾶς τούς ταῦτα αἰτήσαντας, ἵνα καρποφορήσητε τῷ Θεῷ δι᾿ ἐμοῦ, προσφερόμενοι τήν ὑμῶν σωτηρίαν. Κἀγώ εἴπω˙ ἰδού ἐγώ καί τά παιδία ἅ μοι ἔδωκας, φύλαξον αὐτά ἐν τῷ ὀνόματί σου˙ σκέπασον αὐτούς τῇ δεξιᾷ σου. Ὁδήγησον ἡμᾶς ἐπί λιμένα θελήματός σου καί γράψον τά ὀνόματα αὐτῶν ἐν τῇ βίβλῳ. Δός αὐτοῖς τόν ἀρραβῶνα τῆς ζωῆς, χαροποιῶν αὐτούς καί λέγων˙ «μή φοβοῦ τό μικρόν ποίμνιον˙ εὐδόκησε γάρ ὁ Πατήρ ὑμῶν δοῦναι ὑμῖν τήν βασιλείαν». Καί εὖξαι ἵνα δώῃ μοι εἰπεῖν. Πάτερ, δός μοι ἵνα ὅπου εἰμί ἐγώ, ὦσι καί τά ἐμά τέκνα. Πείσθητί μοι, ἀδελφέ, ὅτι τό πνεῦμα πρόθυμόν ἐστιν εἰπεῖν τῷ ἐμῷ Δεσπότῃ, χαίροντι ἐπί τῇ αἰτήσει τῶν δούλων αὐτοῦ˙ Δέσποτα, ἤ συνεισένεγκέ μοι τά τέκνα μου εἰς τήν βασιλείαν σου, ἤ κἀμέ ἐξάλειψον ἐκ τῆς βίβλου σου. Ἡ δέ ἀσθένειά μου καί ἡ ἀμέλεια κωλύει με (σελ. 246) ἔχειν τοιαύτην παρρησίαν˙ ἀλλ᾿ ὅμως τό ἔλεος αὐτοῦ μέγα ἐστίν. Ἔχοντες οὖν τοιοῦτον Δεσπότην παρακληθῶμεν, πιστεύοντες ὅτι πάντως ποιεῖ τό ἔλεος αὐτοῦ μεθ᾿ ἡμῶν. Οὐκ ἔχει ὁ Θεός παριδεῖν τόν κόπον τῆς ἀσκήσεως τῶν Πατέρων ἡμῶν τῶν κοιμηθέντων καί τῶν νῦν ζώντων, ἀλλ᾿ εἴπῃ˙ φείσομαι τοῦ τόπου τούτου δι᾿ ἐμέ καί τούς δουλεύοντά μοι γνησίως ἐν αὐτῷ. Ἐγώ γάρ πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι εἰσί τινες ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ δυνάμενοι δυσωπῆσαι τόν Θεόν ὑπέρ μυριάδων ἀνθρώπων καί οὐκ ἀθετοῦνται˙ θέλημα γάρ αὐτῶν ποιήσει Κύριος καί αἰτῆσαι ἔχουσιν, ἵνα οἱ ὀφθαλμοί Κυρίου, ὦσιν ἐπί τόν τόπον τοῦτον. Αἱ γάρ προσευχαί αὐτῶν ἀνέρχονται πρός αὐτόν, ὡς ἀστραπαί ἀστράπτουσαι καί ὡς ἀκτῖνες ἡλίου, ἐν αἷς εὐφραίνεται ὁ Πατήρ καί χαίρει ὁ Υἱός καί ἀγάλλεται τό Πνεῦμα τό ἅγιον.

Ἑαυτοῖς οὖν προσέχωμεν μόνον, ἀδελφέ, τῷ Θεῷ γάρ μέλλει περί τοῦ τόπου τούτου˙ κατάπαυσις γάρ ἐγένετο τῶν δούλων αὐτοῦ καί ἐν αὐτοῖς πληροῦται τό «φωνή ἀγαλλιάσεως καί σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων». Λοιπόν τῆς δεξιᾶς Κυρίου ἐστί τό ποιῆσαι δύναμιν˙ τό δοῦναι ἡμῖν ἰσχύν, τό χαρίσασθαι ἡμῖν ἐξαξολουθῆσαι τοῖς ἴχνεσι τῶν Πατέρων ἡμῶν, τῇ διδασκαλίᾳ, τῇ ἀγωγῇ, τῇ μακροθυμίᾳ, τῇ ἀγάπῃ, τῇ ὑπομονῇ, τοῖς διωγμοῖς, τοῖς παθήμασιν, ὅσα ἐγένετο αὐτοῖς ὑπό τοῦ ἐχθροῦ καί αἰσθητῶς καί νοητῶς˙ ἐάν γάρ μή κτησώμεθά τι τοῦ βίου αὐτῶν, πῶς ἐσόμεθα τέκνα αὐτῶν, τοῦ Κυρίου λέγοντος «εἰ τέκνα Ἀβραάμ ἦτε, τά ἔργα Ἀβραάμ ἐποιῆτε ἄν»; Ἐάν μή συμπάσχομεν αὐτοῖς κατά τήν δύναμιν τῆς ἀσθενείας ἡμῶν, πῶς συνδοξασθῶμεν αὐτοῖς ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ; Ἐάν μή συναποθάνωμεν αὐτοῖς κόπτοντες τό θέλημα, πῶς συνεγερθῶμεν αὐτοῖς, προσδοκῶντες ἀκοῦσαι, τό «δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τήν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν» καί τά λοιπά;

Ἀδελφέ, εἰ τά αἰτήματα ἡμῶν ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Θεός ἵνα ἔχωμεν τούς Πατέρας ἡμῶν ὁδηγοῦντας ἡμᾶς, πρόσχωμεν, μή ἡ ὀκνηρία ἡμῶν ἤ ἡ χαυνότης ἤ (σελ. 248) ἡ ραθυμία ἤ ἡ ἀπιστία ἡμῶν χωρίσῃ ἡμᾶς ἀπ᾿αὐτῶν. Φησί γάρ «εἰ δέ ὁ ἄπιστος χωρίζεται χωριζέσθω. Μνημονεύσωμεν τοῦ εἰπόντος ὅτι ὁ ὑπομείνας εἰς τέλος οὗτος σωθήσεται». Εὐξώμεθα τῷ Θεῷ ἀδιαλείπτως, τοῦ μή χωρισθῆναι ἑνός τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, μήτε ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ μήτε ἐν τῷ μέλλοντι. Μή ἀφήσωμεν τό φῶς καί ζητήσωμεν τό σκότος˙ μή φθονήσωμεν ἡμῖν αὐτοῖς καί ἀγαπήσωμεν τόν θάνατον˙ μή ἀντί εὐλογιῶν δεξώμεθα τάς κατάρας˙ μή παροργίσωμεν τόν Χριστόν θεραπεύοντες τόν ἐχθρόν˙ νήψωμεν, γρηγορήσωμεν, ὀξυποδήσωμεν, ἕτοιμοι γενώμεθα, ἐξυπνήσωμεν ἐκ τοῦ βαθυτάτου ὕπνου.

Νοήσωμεν τί ἡμῖν ἐχαρίσατο ὁ Θεός, οὐ τό εἶναι ἡμᾶς ὑπό τούς πόδας τῶν ἁγίων, ἀλλά καί τέκνα καί συγκληρονόμους. Μακαρία ἡ ψυχή ἡ γευσαμένη τούτων˙ μακαρία ἡ ψυχή ἡ τρωθεῖσα εἰς τήν τοιαύτην ἀγάπην˙ μακαρία ἡ ψυχή ἡ κολληθεῖσα τούτοις˙ μακαρία ἡ ψυχή ἡ τελειωθεῖσα ἐν τούτοις˙ ἐκδέχεται γάρ αὐτήν ἡ χαρά καί ἡ ἀγαλλίασις καί ἡ μισθαποδοσία ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν˙ εἰς δόξαν Πατρός καί Υἱοῦ καί ἁγίου Πνεύματος. Ἀμήν.

Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ.

ρια’

Αἴτησις εὐχῆς τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα, ἵνα χαρίσηται αὐτῷ ὁ Θεός προκοπήν.

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ, παρακάλεσον τήν ἀγαθότητα τοῦ πάντας ἀνθρώπους θέλοντος σωθῆναι καί εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν, τοῦ δοῦναί σοι γρήγορσιν πνευματικήν, τήν ἀνάπτουσαν τό πνευματικόν πῦρ, ὅ ὁ Κύριος ἦλθε βαλεῖν ἐπί τήν γῆν, ὁ Δεσπότης οὐρανοῦ καί γῆς. Καί συμπαρακαλῶ κἀγώ κατά τήν δύναμίν μου, ἵνα χαρίσηται αὐτήν ὁ Θεός, ὁ παρέχων πᾶσι τοῖς πόνῳ καί πόθῳ αἰτοῦσι χάριν. Καί ἐλθοῦσα ὁδηγήσοι σε ἐν τῇ ἀληθείᾳ˙ φωτίζει γάρ ὀφθαλμούς˙ ἀνορθοῖ τόν νοῦν˙ ἐξορίζει τόν ὕπνον τῆς χαυνότητος καί τῆς ἀμελείας˙ στιλβοῖ τά ἰωθέντα ἐν τῷ χώματι τῆς ραθυμίας ὅπλα˙ λαμπρύνει τά (σελ. 250) ρυπωθέντα ἱμάτια ἐν τῇ αἰσχμαλωσίᾳ τῶν βαρβάρων καί ποιεῖ τοῦ μισῆσαι τά βδελύγματα τῶν θνησιμαίων αὐτῶν, καί ποθῆσαι τοῦ ἐμφορηθῆναι τῆς πνευματικῆς θυσίας τῆς τυθείσης διά τοῦ μεγάλου ἡμῶν Ἀρχιερέως, περί ἧς ἤκουσεν ὁ προφήτης, ὅτι καθαίρει ἁμαρτίας καί ἀφαιρεῖ ἀνομίας. Τοῖς πενθοῦσι χαρίζεται, τοῖς ταπεινοῖς δωρεῖται˙ ἐν τοῖς ἀξίοις ἀποτίθεται καί ζωήν αἰώνιον δι᾿ αὐτῆς κληρονομοῦσιν˙ ἐν ὀνόματι Πατρός, Υἱοῦ καί ἁγίου Πνεύματος. Ἀμήν.

Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ.

ριβ’

Ὁ αὐτός ἠρώτησε τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα εὔξασθαι ὑπέρ αὐτοῦ, ὅπως καταξιωθῇ τῇ νεκρώσει τοῦ Ἰησοῦ ἑαυτόν κατορθῶσαι.

Ἀπόκρισις

Πᾶν αἴτημα ἀγαθόν, χαίρων αἰτῶ τόν Θεόν παρασχεῖν ὑμῖν. Καί πιστεύω ὅτι παρέχει, οὐ ψεύδεται ὁ λέγων, «αἰτεῖτε καί δοθήσεται ὑμῖν»˙ ὁ Θεός οὖν παράσχοι τά αἰτήματα ὑμῶν. Ἀμήν. Ὅμως μή ἀμεριμνήσῃς εἰς τό καί αὐτός κοπιάσαι μικρόν˙ καί γάρ οἱ θέλοντες ἀρχάς παρά τοῦ βασιλέως, κἄν ἔχωσι πολλύς προϊσταμένους, ὑπομένουσι καί αὐτοί θλίψεις καί κινδύνους καί πόνους ἕως ἄν ἐπιτύχωσιν. Οὕτως οὖν καί αὐτός συνεισένεγκε μικρόν πόνον, ἵνα εὕρῃς τό μέγα ἔλεος˙ «πολλά γάρ ἰσχύει δέησις τοῦ δικαίου ἐνεργουμένη».

Εἰπέ τῷ ἀδελφῷ τῷ μετά σοῦ, τῷ ἀγαπητῷ ἐν Κυρίῳ, τῷ ἀεί σε παιδεύοντι κἀκεῖ σοι παρέχοντι ἔλεος μέγα˙ μή ραθυμήσῃ παιδεύων˙ «ὅν γάρ ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει».

Ἀσπάζομαι πάντας ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ, καί παρακαλῶ εὔξασθε ὑπέρ ἐμοῦ διά τήν ἀγάπην.

ριγ’

Ὁ αύτός παρεκάλεσε τόν μέγαν Γέροντα εὔξασθαι ὑπέρ αὐτοῦ τοῦ ἐξελθεῖν ἀπό τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου.

Ἀπόκρισις

Ἄκουσον, ἀδελφέ ἀγαπητέ, καί δός τήν καρδίαν σου φυλάξαι τά λαλούμενά σοι θεῖα ρήματα, οὐκ ἐξ ἀνθρώπου, ἀλλ᾿ ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Ὁ Ἰησοῦς ἰατρός ἐστι τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων. Εἰ τραῦμα ἔχεις, εἰσάγω σε πρός αὐτόν καί δέομαι αὐτοῦ θεραπεῦσαι σε, ἄν καί σύ θελήσῃς˙ δοτήρ γάρ ἐστι πάντων τῶν ἀγαθῶν δωρημάτων˙ παρέχει δέ σοι οὐ μόνον τά αἰτήματά σου, ἀλλ᾿ ὑπερεκπερισσοῦ ὧν αἰτεῖς. Υἱός Θεοῦ καί φῶς καί δύναμίς ἐστιν ὁ Ἰησοῦς, ὁ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου σαρκωθείς Μαρίας, ὅς ἐπί γῆς ὤφθη καί τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. Καί ἑαυτόν προσήνεγκε θυσίαν ζῶσαν εὐάρεστον τῷ Θεῷ καί Πατρί ἡμῶν, τοῦ κατασκευάσαι ἡμᾶς ἑαυτῷ λαόν περιούσιον, ζηλωτήν καλῶν ἔργων, βασίλειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον. Ὁ ταῦτα δι᾿ ἡμᾶς ὑπομείνας, ὑπογραμμόν ἡμῖν κατέλιπεν ὑπομονῆς καί χαίρει ὅταν αἰτῶμεν αὐτόν. Αἰτῶ αὐτόν φωτίσαι σου τήν καρδίαν˙ συγκοπίασον καί ἵδρωσον καί αὐτός. Λέγει γάρ ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ˙ «δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι, κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς». Προσέρχομαι οὖν αὐτῷ ὑπέρ σοῦ μετά ἀναιδείας πολλῆς, ἐάν μή καί σύ προσέρχῃ, αἰσχύνη ἐστί μεγάλη. Ἰησοῦς οὐδένα ἀποβάλλεται˙ καί γάρ τῇ ἐνδεκάτῃ ὥρᾳ ἐμισθώσατο ἐργάτας εἰς τόν ἑαυτοῦ ἀμεπελῶνα. Κολλήθητι αὐτῷ καί ποίησον μικρόν κόπον, ἵνα ἀπολάβῃς τόν μισθόν τοῖς ἅπασιν ἴσως. Ἄνθρωπος γέγονεν ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ διά σέ, γενοῦ καί σύ δι᾿ αὐτόν θεός. Νοῦν σοί ἔδωκεν ὁ Θεός, αὐτόν αὐτῷ δός εἰς τόν οὐρανόν, τά ἄνω ζητῶν, τά ἄνω φρονῶν, ὅπου αὐτός τυγχάνει. Ἐκεῖ γάρ δυσωπῷ ἵνα φθάσῃς, σύν πᾶσι τοῖς ἀγαπῶσι τό ὄνομα αὐτοῦ˙ τούτῳ γάρ τῷ τρόπῳ ἐλευθεροῦταί τις τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου.

(σελ. 254) Ὁ Ἰησοῦς εἶπε τοῖς Ἀποστόλοις˙ ὑμεῖς ἐστε τό ἅλας τῆς γῆς˙ γῆν τό σῶμα ἐκάλεσε˙ φησί γάρ γῆ εἶ, καί εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Γενοῦ σεαυτῷ ἅλας ἁλίζον καί ἀναξηραῖνον τάς σηπεδόνας καί τούς σκώληκας, τοῦτ᾿ ἔστι τούς κακούς λογισμούς˙ καί εἰ τοῦτο ποιήσεις, συγκοπιῶ καί <συναλίζω> σοι, ἵνα μή ὀζέσωσι καί ἀηδίσωσιν ἀλλήλους. Σωθῆναι ἡμᾶς θέλει ὁ Θεός καί Σωτήρ ἡμῶν, ἀλλ᾿ ἡμῶν ἐστι τό βοᾶν ἀδιαλείπτως˙ σῶσόν με Κύριε, καί σώζει σε. Καί γάρ ἐβόησαν τινές καί εἰσῆλθον εἰς τόν λιμένα τοῦ θελήματος αὐτοῦ, εἰς ὅν ἐλπίζω σε εἰσελθεῖν, ἐάν δώσῃς μοι χεῖρα κατά τό δυνατόν. Νόησον τά ρηθέντα καί ἀκολουθήσας, φθάνεις κατά τόν εἰπόντα, οὕτω τρέχετε ἵνα καταλάβητε.

Εὔχου ὑπέρ ἐμοῦ, ἵνα μή κατακριθῶ λαλῶν καί μή ποιῶν.

ριδ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα. Περί διαφόρων λογισμῶν καί περί τῆς ἀκριβείας τῆς ὁδοῦ τοῦ Θεοῦ.

Ἀπόκρισις

Ὅλα ἅ ἔγραψας αἰτῶν τόν Θεόν διά τῆς ἐμῆς εὐτελείας, ἀδελφέ λήθαργε, εἰς ἕν συντείνει, τό ἐλευθερωθῆναι τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου, καί εὑρεθῆναι τῷ ἁγιασμῷ τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματος, καί σωθῆναι μετά τῶν ἁγίων εἰς τήν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν. Τοῦτο γάρ ἐστιν ὅ εἶπόν σοι μέτρον τοῦ ἀπαλλαγῆναι, καί καθαρισθῆναι ἀπό τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου. Ὑπερεκπερισσοῦ δέ ὧν αἰτεῖς αἰτῶ τόν Θεόν ἐγώ, συνεχόμενος τῇ ἀγάπῃ, τοῦ παρασχεῖν σοι. Καί ἐάν μή ἐμποδίσῃς διά τήν χαυνότητά σου καί ἀμέλειαν, θαυμάσια ἔχεις καί δοξάσαι τόν Θεόν, πῶς καταλλάσσει σε ἀπό τοῦ μή εἶναι εἰς τό εἶναι. Ὁ Θεός συγχωρήσοι σοι ἅ ἥμαρτες, καί τοῖς μετά ταῦτα ἑτοιμάσοι σοι συγχώρησιν.

Περί δέ τῶν νυκτερινῶν φαντασιῶν, κατά φθόνον πειράζει σε ὁ διάβολος, διότι μετανοεῖς τῷ Θεῷ, θέλων χλευάσαι σε, ὅτι οὐδέν ὠφελεῖ ἡ πάντα (σελ. 256) ἰσχύουσα μετάνοια. Ἀλλά σύ μή ἐνδώσῃς˙ καί γάρ πολλήν ἔχεις βοήθειαν, δι᾿ εὐχῶν τῶν ἁγίων. Σπουδήν ἐστιν ἐάν συναρπαγῇς ἐν λόγῳ, ἤ ἔργῳ εἴς τινα ἁμαρτήσας, ἵνα ἀπέλθῃς καί βάλῃς μετάνοιαν αὐτῷ καί βλέπων ὁ Θεός σκεπάζει σε ἀπό τῶν ἐχθρῶν σου.

Περί δέ τῶν βιωμάτων, μή πάνυ φροντίσωμεν τοῦ σώματος, συμβαίνει γάρ εἶναι τοῦτο πόλεμον τῶν δαιμόνων, ἵνα βάλωσιν ἡμᾶς εἰς μέριμναν, καί ἐν ταύτῃ ἀδολεσχοῦντες, ἀφήσωμεν τά προκείμενα ἡμῖν ἀγαθά.

Περί δέ τῆς ἀκριβείας τῆς ὁδοῦ τοῦ Θεοῦ, οὐ χρή εἰπεῖν ἄρτι, ἵνα μή εἰς ἀπόγνωσιν φέρω σε. Ἀλλά πίστευσον ὅτι δωρεάν σέ σώζει ὁ Θεός δι᾿ εὐχῶν τῶν ἁγίων˙ δύνανται γάρ αὐτόν δυσωπῆσαι.

Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ.

ριε’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα, περί ἀκηδίας καί ἄλλων τινῶν λογισμῶν.

Ἀπόκρισις

Ὁ Θεός ὁ μόνος ἀναμάρτητος, ὁ σώζων τούς ἐλπίζοντας ἐπ᾿ αὐτόν, ἐνδυναμώσοι σου τήν ἀγάπην, λατρεύειν αὐτῷ ἐν ὁσιότητι καί δικαιοσύνῃ πάσας τάς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου, ἐν τῷ ναῷ τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ ἔσω ἀνθρώπου˙ ἐν ᾧ νοηταί θυσίαι προσφέρονται τῷ Θεῷ, χρυσός καί λίβανος καί σμύρνα, ἐν ᾧ θύεται ὁ μόσχος ὁ σιτευτός καί ραντίζεται τό τίμιον αἷμα τοῦ ἀμώμου ἀμνοῦ˙ ἐν ᾧ κραυγαί τῶν ἁγίων Ἀγγέλων μετά συμφωνίας γίνονται˙ «τότε ἀνοίσουσιν ἐπί τό θυσιαστήριόν σου μόσχους». Τότε, πότε; Ὅτε παραγίνεται ὁ Κύριος ἡμῶν ὁ μέγας Ἀρχιερεύς ὁ τήν ἀναίμακτον θυσίαν προσφέρων καί προσδεχόμενος, ὅταν ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἀκουστή γένηται ἐν τοῖς ὠσί τοῦ παρά τήν ὡραίαν πύλην καθημένου παραλυτικοῦ, ἡ φωνή τῆς χαρᾶς˙ ἔγειρε καί περιπάτει. Τότε εἰσέρχεται εἰς τό ἱερόν περιπατῶν καί ἀλλόμενος καί αἰνῶν τόν Θεόν˙ τότε παύεται ὁ ὕπνος τῆς ἀκηδίας καί τῆς ἀμαθείας˙ τότε ἅπτουσιν αἱ φρόνιμοι πέντε παρθένοι τάς λαμπάδας αὐτῶν, καί συγχορεύουσι τῷ νυμφίῳ ἐν τῇ ἁγίᾳ παστάδι, συνᾴδουσαι ἀλλήλαις ἀθορύβως˙ «γεύσασθε καί ἴδετε ὅτι χρηστός ὁ Κύριος, μακάριος ἀνήρ ὅς ἐλπίζει ἐπ᾿ αὐτόν». Τότε καταργοῦνται οἱ πόλεμοι καί οἱ μολυσμοί καί αἱ κινήσεις, (σελ. 458) καί βραβεύει ἡ ἁγία εἰρήνη τῆς ἁγίας Τριάδος καί σφραγίζεται ὁ θησαυρός καί ἄσυλος μένει.

Εὖξαι ἵνα νοήσῃς καί φθάσῃς καί χαρῇς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.

ρις’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα, περί πειρασμοῦ κρυπτοῦ καί περί προκοπῆς.

Ἀπόκρισις.

Θαυμάζω σου τήν ἀγάπην, ἀδελφέ, πῶς ἀγνοεῖς τάς τέχνας τῶν δαιμόνων˙ ὅτι ὡς ἐμαρτύρησεν ὁ Θεός τῷ Ἰώβ, παρωξύνθησαν κατ᾿ αὐτοῦ˙ καί ὡς ἔμαθον ὅτι ἐγγύς ἦν τοῦ καθαρισθῆναι ὁ παῖς, ἐσπάραξαν αὐτόν. Οὕτω καί ὅταν ἴδωσι τινά εἰς προκοπήν ἐλθόντα, πειράζουσιν αὐτόν φθόνῳ. Οὐ πειράζουσι δέ τόν ἐλθόντα εἰς προκοπήν ἀπό τῶν αὑτοῦ ἔργων, οὗτος γάρ ἐνίκησεν αὐτούς. Ἀλλά τόν ἐλθόντα δι᾿ εὐχῶν τῶν ἁγίων χάριτι, κατά συγχώρησιν Θεοῦ, ἵνα γνῷ τήν ἑαυτοῦ ἀσθένειαν καί μή ἐπαρθῇ ἐπί τῷ χαρίσματι. Καθώς στρατιαί πολλαί εἰσιν ὑπερέχουσαι ἀλλήλων, οὕτως εἰσί μοναί παρά τῷ Πατρί τῶν φώτων ὑπερέχουσαι ἀλλήλων. Εἰ μή γάρ οὕτω, διατί πολλαί;

Ὁ Θεός ἐνισχύσοι σε ἐν τῷ φόβῳ αὐτοῦ.

Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ.

ριζ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα περί προκοπῆς ψυχῆς καί περί νουθεσίας πρός ἀδελφόν καί περί πίστεως πρός τόν κοινόν πατέρα.

(σελ. 260) Ἀπόκρισις

Πίστευσόν μοι, ποθεινότατε, ὅτι σύν Θεῷ οὐκ ἔξω στήκεις τῶν πυλῶν τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας˙ ἀλλά καλῶς προσέχων σεαυτῷ μετά ἀκριβείας τοῦ μή ἐκεῖθεν ἐξωσθῆναι. Τοῦ γάρ Θεοῦ ἐστι τό εἰσενεγκεῖν τόν ἄνθρωπον διά τῶν δεομένων αὑτοῦ ἁγίων, τοῦ δέ ἀνθρώπου ἐστί τό μεῖναι ἤ ἐξωσθῆναι. Καί κατά πρόσφασιν θελήματι Θεοῦ εἰς ὑπεροχάς σε ἄγω. Εὐθύμει οὖν ἐν Κυρίῳ καί προθύμως βάδιζε ἐν τῇ ὁδῷ αὐτοῦ καί λαμβάνεις παρ᾿ αὐτοῦ βοήθειαν ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ.

Περί δέ τοῦ ἀδελφοῦ, ταπεινῇ καρδίᾳ δέξαι αὐτόν καί λάλησον αὐτῷ εἴ τι πέμψει ὁ Θεός ἐν τῇ καρδίᾳ σου εἰπεῖν. Προσέχων ὅτι χρείας γενομένης καί τό στόμα ἤνοιξε τῆς ὄνου˙ καί εἰ ἐξ αὐτοῦ ἐστι τό πᾶν, τήν διά σοῦ γενομένην ὠφέλειαν αὐτῷ ἐπίγραψον. Καί ἐάν ἴδῃ σου τήν ταπείνωσιν ὁ Θεός, σοί ἐπιγράφει τόν μισθόν τῆς νουθεσίας, ὁ δούς ἐν τῷ στόματί σου τόν λόγον καί πληροῦται εἰς ἡμᾶς τό γεγραμμένον˙ «ἀδελφός ὑπ᾿ ἀδελφοῦ βοηθούμενος ὡς πόλις ὀχυρά καί τετειχισμένη». Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός συνεργήσει ἡμῖν πάντα εἰς ἀγαθόν.

Περί δέ τοῦ ἐλαχίστου δούλου, εἰ ὁ Θεός ἐδωρήσατό σοι τήν πίστιν, αὐτός ἐστιν ὁ αὐξάνων καί φυλάσσων. Οὐ γάρ δύναταί τις ἐλάχιστος ἀποκαλύψαι μυστήριον ἀνθρώποις, ἀλλ᾿ ὁ Θεός γίνεται τά πάντα ἐν πᾶσι.

Συγχώρησον, ἀδελφέ, καί εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ.

ριη’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν ἄλλον Γέροντα.

Τί ποιήσει ὁ θέλων ἡσυχάζειν, διά τό ὄνομα τό γινόμενον αὐτῷ; Μήποτε τό ὑπέρ αὐτόν βλάψῃ αὐτόν, καθώς εἶπον οἱ Πατέρες, ὅτι οὐαί τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ οὗ τό ὄνομα μεῖζόν ἐστι τοῦ ἔργου αὐτοῦ.

Καί εἰ ὀφείλει τισί συντυγχάνειν, ἤ μηδενί παντελῶς.

Ἀπόκρισις

Τό ἔχειν τινά ὄνομα ἤ δόξαν ὑπέρ τήν ἐργασίαν αὑτοῦ, οὐδέν βλάπτει τόν μή συνηδόμενον ἤ συγκαταθέμενον τοῖς λεγομένοις˙ ὥσπερ καί ἐπί τοῦ συκοφαντουμένου εἰς φόνον, μηδέν δέ τοιοῦτον πεπραχότος. Ὀφείλει δέ ὁ τοιοῦτος λογίζεσθαι ὅτι ἔχουσι περί ἐμοῦ οἱ ἄνθρωποι ὑπόληψιν, καί οὐκ οἴδασι τίς εἰμι.

Τό δέ τισί συντυγχάνειν, τισί δέ οὔ ἤ ἀποβάλλειν τινάς, τινάς δέ ἀποδέχεσθαι, φέρει τοῦτό τινα εἰς τό διακρῖναι τούς ἀνθρώπους. Ὁ οὖν δυνάμενος ἀμεριμνῆσαι, κατά τήν ἀφροσύνην μου λέγω, καλῶς ποιεῖ ἐπιγνούς τήν ἰδίαν ἀσθένειαν.

ριθ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν μέγαν Γέροντα.

Παρακαλῶ σε, τίμιε Πάτερ, συγκαταβῆναί μου τῇ ἀσθενείᾳ καί ἐπιτρέψαι μοι ἐάν τις τῶν Πατέρων θελήσῃ ἐλθεῖν ἐν τῷ κελλίῳ τοῦ ποιῆσαι μοι εὐχήν, ἵνα δέξωμαι αὐτόν – εἶδον γάρ ἐμαυτόν βαρυνθέντα ἐκ τῆς ἀκηδίας – ἕως οὗ ὁ Θεός διά τῶν εὐχῶν ὑμῶν στερεώσῃ μου τήν ψυχήν.

Ἀπόκρισις

Παρακαλῶ τήν ἀγάπην σου, ἀδελφέ μου, μή βάλλῃς με ἄνω, ἄφρων γάρ εἰμι καί ἐπαίρομαι˙ καί ὤφειλον γνῶναι ὅτι κάτω εἰμί. Τό γάρ εἰπεῖν συγκατάβηθι, σημαίνει ὅτι ἄνω κάθημαι ἐν τῷ ὕψει, καί οὐκ οἶδας ὅτι ἀπαιτοῦμαι εἶναι ὑπό κάτω παντός ἀνθρώπου. Ὁ ὑποκάτω ὤν, οὐκ ἔχει ποῦ κατελθεῖν.

Τήν νουθεσίαν ἔχεις τοῦ ἁγίου Ἀποστόλου λέγοντος (σελ. 264) «πάντα δοκιμάζοντες τό καλόν κατέχετε». Πᾶν πρᾶγμα ὅ ἐάν ποιήσῃ ἄνθρωπος κατά φόβον Θεοῦ, τοῦτο ὠφελεῖ τήν ψυχήν αὐτοῦ. Εἰ οὖν ὠφελεῖ σε ἡ συνστυχία, ἐγώ οὐ κωλύω ἀπό σοῦ τήν ὠφέλειαν, ἀλλά καί περίψημά εἰμι τῶν ἐρχομένων ὑπερεύξασθαί σου καί ὠφελῆσαι. Εἴτε οὖν συντυγχάνεις, εἴτε μή, ὁ Κύριος Ἰησοῦς ἐνδυναμώσοι τήν σήν γνησίαν ἀγάπην. Τί γάρ ψηφίζομαι ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἵνα καί τοῦτο ἐμαυτόν ἀπαιτήσω; Τό κέρδος σου ἐμή χαρά ἐστι. Συντυγχάνων οὖν τοῖς ἐρχομένοις ἁγίοις ὠφελούμενος, παρακάλεσον αὐτούς εὔξασθαι ὑπέρ ἐμοῦ διά τήν ἀγάπην. Τοῦτο δέ λογίζομαι, ὅτι τό συντυγχάνειν διά τόν Θεόν, καλόν ἐστι, καί τό μή συντυγχάνειν διά τόν Θεόν, καλόν ἐστι.

Ἔρρωσο.

ρκ’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Αἴτησις εὐχῆς καί περί τελείας ἡσυχίας.

Ἀπόκρισις

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ Υἱός τοῦ εὐλογημένου καί Ὑψίστου Θεοῦ, ἐνδυναμώσοι καί ἐνισχύσοι ὑμᾶς εἰς ὑποδοχήν τοῦ ἁγίου αὐτοῦ Πνεύματος, ἵνα τῇ ἀγαθῇ παρουσίᾳ αὑτοῦ διδάξῃ ὑμᾶς περί πάντων, καί φωτίσῃ τάς καρδίας ὑμῶν καί ὁδηγήσῃ ὑμᾶς ἐν ἀληθείᾳ˙ καί ἵνα ἴδω ὑμᾶς ὡς φοίνικας θάλλοντας ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ Θεοῦ, καί εὑρεθῆτε ὡς ἐλαία κατάκαρπος ἐν μέσῳ τῶν ἁγίων, καί ὡς ἄμπελος καρποφόρος ἐν τῷ θείῳ χώρῳ, ὅλη ἀληθινή. Καταξιώσοι δέ ὑμᾶς ὁ Κύριος πιεῖν ἐκ τῆς πηγῆς τῆς σοφίας˙ ὅσοι γάρ ἔπιον ἐξ αὐτῆς ἐπαλάθοντο ἑαυτῶν, ὅλοι ἔξω γενόμενοι τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου, καί ἀπό τῆς πηγῆς τῆς σοφίας, ὡδηγήθησαν εἰς ἄλλην πηγήν ἀγάπης, τῆς μηδέποτε πιπτούσης. Καί ἐν ταύτῃ γενόμενοι τῇ τάξει, κατέλαβον τό ἀρέμβαστον καί ἀμετέωρον μέτρον, ὅλοι θεοί. Ἐπόνησαν, ἐμεγαλύνθησαν, ἐδοξάσθησαν, ἀλαμπρύνθησαν, ἔζησαν, ἐπειδή πρῶτον ἀπέθανον. Εὐφραίνονται καί εὐφραίνουσιν˙ εὐφραίνονται ἐν τῇ ἀχωρίστῳ Τριάδι, καί εὐφραίνουσι τάς ἄνω δυνάμεις. Ποθήσατε τήν αὐτῶν τάξιν, δράμετε τόν αὐτῶν δρόμον, ζηλώσατε τήν αὐτῶν πίστιν, κτήσασθε αὐτῶν τήν ταπείνωσιν, τήν ὑπομονήν ἐν πᾶσιν, ἵνα καταλάβητε αὐτῶν τήν κληρονομίαν. Τήν ἄπτωτον αὐτῶν ἀγάπην κρατήσατε, ἵνα εὑρεθῆτε ἐν τοῖς ἀνεκλαλήτοις ἀγαθοῖς «ἅ ὀφθαλμός οὐκ εἶδε, καί οὖς οὐκ ἤκουσε» καί τά ἑξῆς.

(σελ. 266) Περί δέ τῆς ἡσυχίας, τέως γύμνασον σεαυτόν ἔτι μικρόν, καί ὁ Θεός ποιεῖ τό ἔλεος αὐτοῦ.

ρκα’

Πρός τόν μέγαν Γέροντα, εἰ ἐπιτρέπει αὐτῷ τήν τελείαν ἡσυχίαν.

Ἀπόκρισις

Εἶπον τῇ ἀγάπῃ σου, ἀγαπητέ ἀδελφέ, περί τῆς ἡσυχίας, τῷ τέως ἐκδέξασθαι, οὐχ ὡς μή θέλων σε ἐλθεῖν εἰς τήν κατάστασιν τοῦ τοιούτου μέτρου, μή γένοιτο˙ Ἀλλά θέλων καί εὐχόμενος, ἵνα χαρίσηταί σοι αὐτήν ὁ Θεός καί ἐπί πλεῖον. Καί γάρ ἡ χαρά μου ἡ μεγάλη ἐστίν, ἡ ὑμῶν πάντων προκοπή. Χαρίσματα δέ εἰσι πνευματικά, ὑπό τοῦ Θεοῦ διδόμενα καιροῖς ἰδίοις, καί αὐτός καλεῖ καί βοηθεῖ καί φυλάττει. Φησί γάρ «οὐχ ὁ συνιστάνων ἑαυτόν, οὗτος δόκιμός ἐστιν, ἀλλ᾿ ὅν ὁ Κύριος συνίστησιν».

Εἰ οὖν τόν οἶκόν σου θέλεις οἰκοδομῆσαι, πρῶτον ἑτοίμασον τήν ὕλην καί ὅλα τά ἐπιτήδεια˙ καί τοῦ τεχνίτου λοιπόν ἐστι τό ἐλθεῖν καί οἰκοδομῆσαι. Εἰσί δέ τά ἐπιτήδεια τῆς τοιαύτης οἰκοδομῆς, ἡ στερεά πίστις εἰς οἰκοδομήν τῶν τοίχων. Ξύλιναι θυρίδες φωτοειδεῖς εἰσφέρουσαι τό φῶς τοῦ ἡλίου πρός τό καταυγάσαι τόν οἶκον, ἵνα μηδεμίαν σκοτία εὑρεθῇ ἐν αὐτῇ˙ αἱ δέ ξύλιναι θυρίδες εἰσί τά πέντε αἰσθητήρια τά ἐν τῷ τιμίῳ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ ἠσφαλισμένα, καί εἰσφέροντα τό φῶς τοῦ νοητοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης, καί μή συγχωροῦντα μηδεμίαν φαίνεσθαι σκοτίαν ἐν τῷ οἴκῳ, τοῦ ἐχθροῦ λέγω καί μισοκάλου. Λοιπόν θέλεις στέγην σκέπουσαν τόν οἶκον, «ἵνα μή ἡμέρας ὁ ἥλιος συγκαύσῃ (σελ. 268) σε, μηδέ ἡ σελήνη τήν νύκτα». Ἑρμηνεύεται δέ ἡ στέγη, ἡ πρός τόν Θεόν ἀγάπη, ἥτις οὐδέποτε πίπτει, σκεπάζουσα τόν οἶκον καί μή ἐῶσα τήν ἥλιον δύναι ἐπί τῷ παροργισμῷ ἡμῶν, ἵνα μή εὕρωμεν αὐτόν κατήγορον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, καίοντα ἡμᾶς ἐν πυρί τῆς γεέννης˙ μηδέ τήν σελήνην μαρτυρῆσαι τῇ τῆς νυκτός ἡμῶν χαυνότητι καί ραθυμίᾳ. Χρῄζει λοιπόν ἔχειν θύραν ὁ οἶκος εἰσφέρουσαν καί φυλάττουσαν τόν ἔσω μένοντα. Ὅταν δέ εἴπω θύραν, νόησον σύ, ἀδελφέ, τήν νοητήν θύραν, τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ, τόν λέγοντα «ἐγώ εἰμι ἡ θύρα». Ἐάν οὕτως ἑτοιμάσῃς τόν οἶκον σου, μή ἔχοντά τι τῶν μισουμένων ὑπ᾿ αὐτοῦ, ἔρχεται μετά τοῦ εὐλογημένου Πατρός καί τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, καί μονήν παρά σοί ποιεῖ˙ καί διδάσκει σε τί ἐστιν ἡσυχία, καί φωτίζει σου τήν καρδίαν ἐν χαρᾷ ἀνεκληλήτῳ. Ἀμήν.

ρκβ’

Αἴτησις εὐχῆς καί διδασκαλίας πρός τόν ἐνάρετον βίον.

Ἀπόκρισις

Ὁ Θεός ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός φωτίζει σου (ἴσ. φωτίσαι σου) τούς ὀφθαλμούς τῆς καρδίας, υἱέ ποθεινότατε καί ἀγαπητέ, πρός τό καταυγᾶσαι ἐν αὐτοῖς τόν φωτισμόν τῆς ἁγίας μονάρχου καί ζωοποιοῦ καί προσκυνητῆς Τριάδος˙ πρός τό ὁδηγηθῆναι τοῦ νοῆσαι τά ἅγια αὐτοῦ μυστήρια, καί χαρῆναι αἰωνίως, καί ἐξελθεῖν τῆς Αἰγύπτου, καί σχίσαι ράβδῳ τήν θάλασσαν καί ἐξειλῆσαι τάς χεῖρας τοῦ βαρβάρου Φαραώ, καί πανηγυρίζει Θεῷ θύοντα. Καί ἐσθίοντα ἐν ἁγιασμῷ πάσχα, φοινικίζοντά τε τά χείλη σου, ἐν τῷ ἁγίῳ καί τιμίῳ αὐτοῦ αἵματι˙ περιεζωσμένον τάς ὀσφύας καί τήν ράβδον κατέχοντα χερσί καθαραῖς˙ καί ὑποδήματα φοροῦντα ἐν ποσίν ἀπροσκόπως. καί μαννατροφοθήσῃ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διά τῶν συνδούλων σου νεφελῶν. Μηκέτι παλαιωθείη σου τό ἔνδυμα, μηδέ μεγαλυνθείη σου ἡ θρίξ τῆς κεφαλῆς˙ καθαρισθείη δέ ἡ καρδία σου πρός ὑποδοχήν τοῦ δεσποτικοῦ νόμου˙ καί συντρίψεις τόν χωνευτόν μόσχον ἐκ μέσου τοῦ λαοῦ σου, καί καταπίοι ἡ γῆ τούς (σελ. 270) ἐχθρούς σου τούς ἀντιλέγοντάς σοι˙ καί κατακυριεύσεις τῶν βασιλέων τῶν Ἀμορραίων˙ καί ἐξαλείψει ὁ Θεός τά ἑπτά ἔθνη ἀπό προσώπου σου˙ καί κατακληρονομήσεις τήν γῆν αὐτῶν εἰς τόν αἰῶνα˙ καί παρέλθῃς τόν Ἰορδάνην δυνάμει θείας θαυματουργίας˙ καί κρατήσεις τήν τῶν φοινίκων πόλιν˙ καί σώσῃς Ραάβ τήν πιστεύσασαν εἰς τόν Θεόν σου πόρνην˙ καί σπείρεις, καί φυτεύσεις, καί φάγεις, καί ἐμπλησθῇς καί δοξάσεις τόν Θεόν τόν δεδωκότα σοι καί μή εὑρεθῇ ἐν σοί Θεός ἕτερος.

Ὅτι λοιπόν ἅγιος ἔσῃ τῷ Θεῷ καί οὐ λυμανοῦσί σου τήν χώραν ἀλλόφυλοι, ὅτι φοβερός γίνῃ αὐτοῖς˙ καί φονεύσεις τόν Γολιάθ, ἵνα τῷ Δαβίδ συμβασιλεύσῃς, καί ἐκβῇς ἐκ παλαιότητος, τήν καινότητα εὑρών˙ καί πιστεύσεις τῷ Χριστῷ ἵνα συσταυρωθῇς καί συναποθάνῃς καί συνταφῇς αὐτῷ καί συνεγερθῇς λαμπρῶς, καί συναναληφθῇς ἐνδόξως, καί συζήσῃς αἰωνίως. Μάλαξον λοιπόν τό κηρίον καί ἀπαλύνεται˙ ὅσον γάρ μαλάξεις αὐτό, εὑρήσεις τά ἐν αὐτῷ νοήματα εἰς ζωήν αἰώνιον, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. Ἀμήν.

Καί περί τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ μετά σοῦ, βάστασον αὐτόν κατά δύναμίν σου˙ ὁ γάρ ὑγιαίνων ὀφείλει βαστάζειν τόν ἀσθενοῦντα, ἕως οὗ ποιήσει ὁ Θεός συμφέρον αὐτῷ. Χαίρετε ἐν Κυρίῳ.

ρκγ’

Αἴτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Ἅγιε Πάτερ, εὐλόγησόν με πνευματικήν εὐλογίαν, καί ἁγίασόν μοι τό ἀποσταλέν σοι κουκούλιον καί τόν ἀνάλαβον ἵνα ἔχω αὐτά σκέπην ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ἀπό παντός κακοῦ.

(σελ. 272) Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ ἀγαπητέ, εἰ ὁ Δεσπότης Χριστός ὁ πάντα δυνάμενος, ὁ Κύριος τοῦ οὐρανοῦ καί τῆς γῆς, ἔλεγε τῷ προσελθόντι αὐτῷ κατά τήν πίστιν σου γενηθήτω σοι, ἐγώ ὁ πτωχός καί πένης τί ἔχω εἰπεῖν; Ἀλλ᾿ ὁ Θεός τῶν εὐλογιῶν, εὐλογήσοι σε ἐν πάςῃ εὐλογίᾳ πνευματικῇ, καί πάσῃ χάριτι δικαιοσύνης καί ποιήσοι σε συμμέτοχον τῆς λαμπρότητος τῶν ἁγίων, κληρονόμον τῆς βασιλείας, ἐλευθερούμενον ἀπό τῶν παθῶν τῆς ἀτιμίας, εὐχαῖς καί πρεσβείαις πάντων τῶν ἁγίων. Ἀμήν.

Περί δέ ὧν ᾔτοισας, ὁπότε οὕτω πληροφορῇ, φορῶ αὐτά τρεῖς ἡμέρας καί πέμπω σοι αὐτά, ὅταν ἁγιάζωνται διά τῆς πρός Θεόν συντυχίας τῆς διά τῶν ἁγίων προσευχῶν˙ δι᾿ ἧς καί σύ εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, παρακαλούμενος.

ρκδ’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Πῶς Πάτερ ἐπιγινώσκων ἐν τῷ κελλίῳ, εἰ κόπῳ τό θέλημά μου˙ ὁμοίως δέ καί ὤν μετά τῶν ἀνθρώπων. Καί τί ἐστι θέλημα σαρκικόν καί θέλημα τό ἐκ τῶν δαιμόνων κεκαλυμμένον τῷ ἀγαθῷ καί τό τοῦ Θεοῦ θέλημα;

Ἀπόκρισις

Τό κόψαι τό θέλημα ἐν τῷ κελλίῳ καθήμενόν ἐστι, τό καταφρονῆσαι τῆς σαρκικῆς ἀναπαύσεως κατά πάντα. Τό δέ θέλημα τῆς σαρκός ἐστι, τό ποιῆσαι ἀνάπαυσιν αὐτῆς εἰς οἱονδήποτε πρᾶγμα. Εἰ οὐ ποιεῖς τήν ἀνάπαυσιν αὐτῆς, κόπτεις τό θέλημά σου καθήμενος ἐν τῷ κελλίῳ σου. Τό δέ κόψαι τό θέλημα ὄντα μετά τῶν ἀνθρώπων, τό ἀποθανεῖν ἀπ᾿ αὐτῶν ἐστι καί εἶναι μετ᾿ αὐτῶν ὡς μή ὄντα. Τό δέ θέλημα τό κατά Θεόν ἐστι τό κόψαι τό θέλημα τῆς σαρκός κατά τόν Ἀπόστολον. Τό δέ θέλημα τό ἀπό τῶν δαιμόνων, (σελ. 274) τό δικαίωμά ἐστι, καί τό πιστεύειν ἑαυτῷ καί τότε παγιδεύεται.

Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ, καί συγχώρησόν μοι.

ρκε’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Ποίαν δεῖ καθ᾿ ἡμέραν ἑμαυτῷ διοικῆσαι τροφήν.

Ἀπόκρισις

Τό διοικῆσαι τήν καθ᾿ ἡμέραν τροφήν εἰς τό κελλίον καθώς ἠρώτησας, εἰς μέριμναν βάλλει σε καί πόλεμον, ἀλλ᾿ ὡς κατευοδοῖ ὁ Θεός, δίαγε˙ «ὅς γάρ πορεύεται ἁπλῶς, πορεύεται πεποιθώς».

ρκς’

Τοῦ αὐτοῦ πρός αὐτόν,

Ἆρα καλόν ἐστι τό ἀδολεσχεῖν με εἰς τό, Κύριε Ἰησοῦ ἐλέησόν με, ἤ μᾶλλον ἀποστηθίζειν ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καί στιχολογεῖν Ψαλμούς;

Ἀπόκρισις

Τά ἀμφότερα δεῖ ποιεῖν, ὀλίγον οὕτως καί ὀλίγον οὕτως˙ γέγραπται γάρ, «ταῦτα ἔδει ποιεῖν, κἀκεῖνα ἀφιέναι».

ρκζ’

Τοῦ αὐτοῦ πρός αὐτόν

Ὅτε ψάλλω, ὀφείλω καθ᾿ ἕκαστον Ψαλμόν τό Πάτερ ἡμῶν λέγειν, ἤ ἐν καιρῷ τό Πάτερ ἡμῶν, καί τά λοιπά εἰς δεήσεις ἀναλίσκειν;

Ἀπόκρισις

Τό ἅπαξ εἰπεῖν τό Πάτερ ἡμῶν, καί ἅπαξ δεήσεις τό αὐτό ἐστι.

ρκη’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Εἰ δεῖ ἐπί τέλει τῆς ἑσπερινῆς ἤ νυκτερινῆς δοξολογίας μνημονεύειν τῆς εἰρήνης τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν, τοῦ βασιλέως, τῶν ἀρχόντων, τῶν λαῶν καί πτωχῶν καί χηρῶν καί ὅσα τοιαῦτα. Κἄν ὁ αἰτηθείς οἶδεν ἑαυτόν ἐμπαθῆ, ὀφείλει εὔξασθαι.

Ἀπόκρισις

Καλόν ἐστι μνημονεύειν ἐν τῇ εὐχῇ τῆς εἰρήνης τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν, καί τῶν ἄλλων ἑπομένων, ἀλλ᾿ ὡς ἀνάξιον καί μή ἔχοντα δύναμιν εἰς τοῦτο˙ ἀποστολικόν γάρ ἐστι παράγγελμα, καί ὑπέρ τοῦ αἰτοῦντος καλόν ἐστιν εὔξασθαι. Ἔστι γάρ εὐαγγελικός, καί ἀποστολικός ὁ λόγος, παντί τῷ αἰτοῦντί σε δός˙ καί τό, εὔξασθε ὑπέρ ἀλλήλων ὅπως ἰαθῆτε˙ καί πάλιν, καθώς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καί ὑμεῖς ὁμοίως ποιεῖτε αὐτοῖς. Καί ὑπέρ Ἀποστόλων ηὔχοντό τινες˙ ὁ οὖν ἀμελῶν τῆς ἐντολῆς, ἑαυτόν κατακρίνει˙ ὥστε οὖν δυνάμενος μή δυνάμενος, ἀναγκάζω ἐμαυτόν διά τήν ἐντολήν.

ρκθ’

Τοῦ μεγάλου Γέροντος πρός τόν αὐτόν καί τούς συνόντας αὐτῷ ἀδελφούς, αἰτήσαντας τήν ἐκ τῆς εὐχῆς βοήθειαν κατά τῶν ἐχθρῶν˙ καί ὥστε εἰπεῖν αὐτοῖς τόν βίον τοῦ ἄλλου Γέροτος, Ἀββᾶ Ἰωάννου.

Ἀπόκρισις

Χαίρετε ἐν Κυρίῳ, παιδία ποθεινότατα καί προσφιλέστατα. Ὁ Κύριος πληρώσοι ὑμῶν τά αἰτήματα ἐν πολλοῖς ἀγαθοῖς, καί ἀσθενήσοι ἐν ὑμῖν τό τόξον τῶν δυνατῶν, καί ὑμεῖς περιζώσοισθε δύναμιν. Θαυμάζω εἰ θέλετε τήν ὠφέλειαν τῶν ψυχῶν ὑμῶν ὡς ἐγώ θέλω, καί παρακαλῶ τόν Θεόν νύκτα καί ἡμέραν περί τῆς ὑμῶν σωτηρίας. Οὐκ εἶπον οὐ θέλετε, ἀλλ᾿ ὅτι οὐκ οἴδατε˙ ἀπεντεῦθεν γάρ, φανεροί εἰσιν αἱ τάξεις καί οἱ βαθμοί καί τά (σελ. 278) μέτρα˙ καί ποῦ ἔσται ἡ κληρονομία. Καί καθώς ἄνθρωπος λαμπρός κατά τόν κόσμον καί πεπειραμένος ἐν ταῖς τοῦ βίου τούτου πραγματείαις, καί γινώσκων τήν μεγαλειότητα καί ὑπεροχήν καί τάς τιμάς τῶν στρατιωτῶν, πυκτεύει στρατεῦσαι ἐν μεγαλειότητι τά τέκνα αὑτοῦ, αὐτά δέ ὡς ἄπειρα ἀμεριμνοῦσι, τάχα δέ μή γινώσκοντα τάς τιμάς τῶν μεγάλων στρατιωτῶν, ἐπιποθοῦσιν εἶναι τεχνῖται τῶν χειροτεχνῶν, οὕτως εἰμί πρός ὑμᾶς. Ἀλλά συγχωρήσατέ μοι, ὡς γάρ ἄνθρωπος παραφρονῶν ἐλάλησα. Ἐλθών γάρ εἰς ἐμαυτόν, ἐμνήσθην, ὅτι γῆ εἰμι καί σποδός, πάντων τῶν κακῶν θύλαξ, ἐπένθησα. Τί ἐλάλησα καί εἶπα; Τί ἐκαυχήσατο γῆ καί σποδός; Ἀλλ᾿ ὅμως ἐπειδή ἔφθασα εἰπεῖν ὅτι ἐπιποθῶ τήν σωτηρίαν ὑμῶν καί παντός ἀγαθοῦ πρόξενος ὑμῖν θέλω γενέσθαι, ἐάν τοῦτο δυνηθῶ, ποιῶ τήν δύναμίν μου.

Περί δέ τῆς διαγωγῆς τοῦ ὁμοψύχου τέκνου, εὐλογημένου καί ταπεινοῦ ὑπηκόου, τοῦ κατά πάντα ἀρνησαμένου ἕως θανάτου τά θελήματα αὐτοῦ πάντα, τί ἔχω εἰπεῖν; Εἶπεν ὁ Κύριος˙ «ὁ ἑωρακώς ἐμέ ἑώρακε τόν Πατέρα». Καί περί τοῦ μαθητοῦ εἶπεν˙ ὅτι δύναται κατά τόν διδάσκαλον αὐτοῦ. Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω.

Συγχωρήσατέ μοι, καί εὔξασθε ὑπέρ ἐμοῦ.

ρλ’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Αἴτησις περί τῆς ὑγείας τοῦ Ἀββᾶ, χρονίσαντος ἐν τῇ ἀσθενείᾳ. Καί περί τῶν ψυχικῶν παθῶν. Καί εἰ δεῖ τόν πλησίον οἰκοῦντα γέροντα ἐπισκέπτεσθαι˙ καί πόθεν τό σῶμα κακῶς συγκέρασται.

Ἀπόκρισις

Χαίροις, ἀδελφέ, ἐν Κυρίῳ. Περί τῆς ὑγείας τοῦ υἱοῦ μου, ἠδύναντό τινες τῶν ἐνταῦθα ἁγίων δεηθῆναι τοῦ Θεοῦ, καθώς καί αὐτόν ἐπληροφόρησα, ἵνα ποιήσῃ αὐτόν μή ἀσθενῆσαι μηδεμίαν ἡμέραν καί ἐγίνετο οὕτως˙ ἀλλ᾿ οὐκ εἶχεν ἔχειν καρπούς ὑπομονῆς. Οὐκ οἶδεν αὐτός τί ὑπέμεινα; Ἀρρωστίας, πυρετούς, θλίψεις, ἕως οὗ ἦλθον εἰς τόν λιμένα τοῦτον τῆς εὐδίας. Πολλά ὠφέλησεν αὐτόν ἡ ἀσθένεια εἰς τήν ὑπομονήν καί τήν εὐχαριστίαν.

(σελ. 280) Περί δέ τῶν παθῶν, δουλαγωγῆσαι ὀφείλει τις τό σῶμα αὑτοῦ ἐν τῇ ἐνδείᾳ καί θλίψει κατά τό δυνατόν.

Τό ἐπισκέπτεσθαι τόν ἀδελφόν, καλόν ἐστι, τό δέ ἀργολογῆσαι, σαπρόν ἐστι˙ εἰς δοκιμήν φέρει σε τό πρᾶγμα. Ἐπίσκεψαι τόν πλησίον καί φύλαξαι τοῦ μή ἀργολογῆσαι, ἀλλά κατά τάς συντυχίας τῶν ἁγίων Πατέρων˙ οἷον, πῶς ἔχεις Ἀββᾶ; Καί τό λοιπόν, εἰπέ ἡμῖν λόγον ζωῆς, πῶς εὑρίσκομεν τήν ὁδόν τοῦ Θεοῦ˙ εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ὅτι πολλάς ἔχω ἁμαρτίας, καί τά ὅμοια τούτοις καί εὐχήν καί ἀναχώρησον ἀπ᾿ αὐτοῦ μετ᾿ εἰρήνης.

Τό βάρος τοῦ σώματός σου κακῶς συγκεκέρασται ἐκ τῆς χαυνότητός σου καί τοῦ βάρους τῶν δαιμόνων. Ἐνδυναμώσοι σε ὁ Θεός πρός αὐτούς τοῦ νομίμως ἀθλῆσαι καί νικῆσαι καί στεφανωθῆναι, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καί τό κράτος εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.

Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφέ.

ρλα’

Τοῦ αὐτοῦ μεγάλου Γέροντος πρός τόν αὐτόν.

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ, σύ εἶπας ὅτι ἀσθενῶ ψυχῇ καί σώματι˙ καί διατί οὐχ ὡμολόγησας, ὅτι ὑγιαίνεις τῷ θελήματί σου; Περί ψυχῆς καί σώματος οὐκ οἶδας, τί σοι συμφέρει˙ περί δέ τοῦ θελήματος, οὐδέ μύριοι μηχανικοί οἴδασι κατά σέ. Οὐκ οἶδας ὅτι ἀεί δάκνω σε ἅπαξ καί ἅπαξ; Εἰ δύνασαι βαστάσαι, βάστασον˙ ἐγώ γάρ ὡς ἄφρων λαλῶ. Ἐπειδή οὖν ἄφρων εἰμί, καί αὐτός αὐτό λέγεις˙ τό γάρ εἰπεῖν οὐκ οἶδα τί συμφέρει μοι, τοῦτό ἐστιν. Ὁ Κύριος δώῃ ὑμῖν σύνεσιν ἐν πᾶσι.

Συγχώρησόν μοι καί εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ.

ρλβ’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν. Ἐρώτησις καί αἴτησις περί εὐχῆς.

Δεόμαί σου τίμιε Πάτερ, φανέρωσόν μοι περί τοῦ θελήματος (σελ. 282) τοῦ καλοῦ καί τοῦ κακοῦ τί ἐστι, ἵνα μή ὡς ἔτυχε παρέλθω τούς ἁγίους λόγους σου καί συγχώρησόν μοι καί εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ, ἵνα ρυσθῶ ἐκ τοῦ διαβόλου καί τῆς αὐτοῦ ταραχῆς.

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ, πᾶσα ἀνάπαυσις σαρκός βδέλυγμα τῷ Θεῷ ἐστιν. Αὐτός γάρ εἶπε, στενή καί τεθλιμμένη ἐστίν ἡ ὁδός ἡ ἀπάγουσα εἰς τήν ζωήν. Ὁ οὖν ἐπιλεγόμενος αὐτήν τοῦτο καλόν θέλημά ἐστι˙ καί ὁ κρατῶν αὐτήν, ἐπιλέγεται εἰς πᾶν πρᾶγμα ἑαυτῷ θλῖψιν ἑκουσίως κατά τήν δύναμιν. Οὐκ οἶδας τί λέγει ὁ Ἀπόστολος; «ὑποπιάζω μου τό σῶμα καί δουλαγωγῶ». Βλέπεις ὅτι καί μή θέλοντος τοῦ σώματος ὁ θεῖος ἀνήρ ἑκουσίως ἐδουλαγώγει; Ὁ ἔχων τό καλόν τοῦτο θέλημα τῆς σωτηρίας, εἰς οἱονδήποτε πρᾶγμα τῶν χρειῶν αὐτοῦ συμμίσγει μικράν θλῖψιν. Οἷόν τι λέγω, εὑρίσκω κοιμηθῆναι ἐπάνω πλουμακίων, θλίψω ἐμαυτόν μικρόν, εἴ γε θλῖψίς ἐστι, καί κοιμηθῶ ἐπάνω κροκιδίων διά τήν ἀσθένειαν τοῦ σώματος, αἰσχυνόμενος ὅτι ἄλλοι χαμευνοῦσιν˙ ἄλλοι ἐπάνω προσκεφαλαδίων ἀχύρων, καθώς καί ὁ ἐν ἁγίοις Ἀρσένιος καί ἄλλοι πολλοί˙ ἄλλοι δέ ἀκάνθας ἔβαλλον ἐπί τήν κεφαλήν αὐτῶν, ἐπιλεγόμενοι τήν θλῖψιν. Εὑρίσκω ἐγγύς τά ὕδατα, τά μαγειρεῖα ἔχοντα ἀνάπαυσιν; Ὡς ἐργάτης ὀφείλω ἐπιλέξασθαι μακρότερα, ἵνα κινήσω μου τό σῶμα εἰς μικράν θλῖψιν. Εὑρίσκω φαγεῖν καλῶς καί καθαρόν ἄρτον; Ὀφείλω το δευτερεῖον ἐπιλέξασθαι διά τό θλιβῆναι μικρόν, μνημονεύων τῶν μή παντελῶς γευσαμένων τῶν ὄψων, μάλιστα τοῦ Δεσπότου ἡμῶν Ἰησοῦ γευσαμένου πικρίας καί ὄξους δι᾿ ἐμέ˙ τοῦτό ἐστι τό κατά Θεόν θέλημα.

Τό δέ κατά σάρκα, πᾶσαν ἔχει ἀνάπαυσιν εἰς πάντα τά ἐναντία. Οὐκ οἶδας τί λέγομεν; «Κλεῖσον ταχέως τήν θύραν, ἵνα μή ἀνεμισθῶ ἤ βραχῶ. Βλέψον, ἀδελφέ, ἐκάπνισας τό ἑψητόν καί οὐ δύναμαι αὐτό φαγεῖν» καί τά λοιπά˙ τοῦτό ἐστι τό κακόν θέλημα. Κόψον αὐτό καί σώζῃ˙ εἰ δέ ἡττᾶσαι, κατάπεμψαι σεαυτόν καί δικαίωσον τόν πλησίον.

Ἀδελφέ ὀκνηρέ, πληροφορήθητι ἐν Κυρίῳ, ὅτι ἐτάκη ὡς ἀράχνη ἡ ψυχή μου. Κόπος ἐστί τό σωθῆναι˙ καί πῶς πλανᾶταί τις, νομίζων κατά πάντα ἀναπαυόμενος σωθῆναι; Ἐάν συγκοπιάσῃς μικρόν, δέομαι τοῦ Θεοῦ τοῦ δοῦναί (σελ. 284) σοι τήν αἴτησίν σου. Καί ὅταν μνημονεύῃς αὐτοῦ καί τῶν ἁγίων αὐτοῦ, ἀφίσταται ἀπό σοῦ ὁ διάβολος καί ἡ ταραχή αὐτοῦ. Ἐάν εἴπω ὅτι οὐκ εὔχομαι, ἵνα ἐνισχύσῃ ὑμᾶς ὁ Κύριος καί ἐνδυναμώσῃ εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν, ψεύδομαι. Ἀλλά βιαστῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ˙ ἐάν μή βιασώμεθα ἡμᾶς αὐτούς μικρόν, πῶς ἔχομεν σωθῆναι; Ἤ πῶς δύναται ἡ δέησις τῶν ἁγίων πολλά ἰσχύειν, ἐάν μή ᾖ ἐνεργουμένη; Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ.

ρλγ’

Ἀπόκρισις τοῦ αὐτοῦ μεγάλου Γέροντος πρός τόν αὐτόν καί τούς συνοικοῦντας αὐτῷ.

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός ὁ Θεός ἡμῶν, εὐλογῆσαι ὑμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευματικῇ, καί πάσῃ χάριτι δικαιοσύνης. Αὐτός δέ μαρτυρεῖ πῶς θέλω τήν ἀνάπαυσιν παντός ἀνθρώπου, μάλιστα ὑμῶν˙ καί ὡς ὁμοψύχοις λαλῶ ὑμῖν θέλουσι τήν ὁδόν, ἥν ἐβαδίσαμεν στερούμενοι, θλιβόμενοι ἑκουσίως ὁδεῦσαι διά τό ὄνομα αὐτοῦ.

Ἀδελφοί, οὐ μνημονεύω, ὅτι εὑρόντες τελείαν ἀνάπαυσιν, ἡρπάσαμεν αὐτήν, ἀλλά πάντως συμμίσγομεν πάντοθεν μικράν στένωσιν καί θλῖψιν, φοβούμενοι τόν λέγοντα˙ «ἀπέλαβες τά ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου˙ καί ὅτι διά πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ». Καί τοῦτο ὅτι πολλά χρήματα ἦλθεν εἰς τάς χεῖρας ἡμῶν˙ καί αὐτός οἶδε πῶς μετά πτωχείας ἐζήσαμεν, διά τόν πτωχεύσαντα δι᾿ ἡμῶν. Οὐ καλόν τό ἀναπαῆναι ἐν πᾶσιν˙ ὁ γάρ θέλων τοῦτο, ἑαυτῷ ζῇ καί οὐ τῷ Θεῷ˙ θέλημα γάρ οὐ δύναται κόψαι ὁ τοιοῦτος.

Εὔχεσθε ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφοί.

ρλδ’

Ἐρώτησις. Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα.

Εἰπέ μοι, Ἀββᾶ μου, περί τήν πρωΐαν ἕως ὥρας περίπου δευτέρας πάσχω ὑπό λογισμῶν καί οὐκ οἶδα πόθεν τοῦτο πάσχω. Πάλιν εἰπέ μοι τοῦτο˙ πῶς δύναται δαίμων τό πρόσωπον τῆς γυναικός, ἤ τινος ἄλλου (σελ. 286) ζωγραφῆσαι ἐν τῇ διανοίᾳ μου˙ ἐν αὐτῷ γάρ τῷ λογισμῷ ἐστι καί τό πρόσωπον, καί οὐ διῃρημένως ὁ λογισμός γίνεται καί τό πρόσωπον˙ ἀλλ᾿ ἅμα ὁ λογισμός, ἅμα τό πρόσωπον. Καί τί ποιήσω εἰς τό ἐλευθερωθῆναι.

ρλε’

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ, ὅταν ἀργῇ τις, σχολάζει τοῖς ἐρχομένοις πρός αὐτόν λογισμοῖς˙ ὅταν δέ ἐργάζηται, οὐ σχολάζει τοῦ δέξασθαι αὐτούς. Ὄρθρισον οὖν καί κράτει τό μυλάριον, καί ἀλήθει τό σιτάριόν σου ἄρτους τροφῆς˙ἐάν δέ ὁ ἀντίδικός σου προλάβῃ, ζιζάνια ἀντί σίτου ἀλήθεις ἐν αὐτῷ.

Περί δέ τοῦ ἄλλου, ἀδελφέ, ἐν τοῖς ζωγράφοις τά ζωγραφούμενα πρόσωπα, σύν τοῖς βάμμασιν ἐγγίνονται˙ ἐάν δέ προγραφῇ τό σανίδιον, οὐκ ἔτι βάμματα οὐδέ πρόσωπα δέχεται τά ἐπιτελούμενα εἰς ἕν. Τό δέ ἐλευθερωθῆναί ἐστι, τό προγράψαι σου τήν σανίδα. Πυκτεύσωμεν τοῦ ποιῆσαι τήν δύναμιν ἡμῶν καί συναντιλαμβάνεται ἡμῖν ὁ Θεός˙ αὐτῷ ἡ δόξα. Ἀμήν.

Εὔξαι ὑπέρ ἐμοῦ καί συγχώρησόν μοι διά τόν Κύριον.

ρλς’

Τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν μέγαν Γέρντα δέησις καί ἱκεσία περί τῶν ἁρμοζόντων τῇ ψυχῇ ἀγαθῶν.

Ἀπόκρισις

Χαίρω ἐν Κυρίῳ, καί χαίρει ἐν ἐμοί ὁ Κύριος, ὅταν αἰτῶμαι ὑπό τῶν τέκνων μου αἰτήσεις ἀγαθάς˙ τοῦτ᾿ ἔστι περί σωτηρίας ψυχῆς, καί ζωῆς αἰωνίου. Ἀγαλλιάσθω οὖν καί τό πνεῦμά σου, ἀδελφέ, καί γάρ ἐστράτευσά σε ὑπεροχῆς στρατείαν, τοῦ εἶναί σε ἀδιαλείπτως ἐν τῷ ταμείῳ τῶν ἀνεκλαλήτων ἀγαθῶν˙ καί εἶ ἐν ταύτῃ. Λοιπόν βλέπε τοῦ κτήσασθαι λαμπρά ἱμάτια κατά τό ἀξίωμα τῆς στρατείας, ἵνα μή ἐκπέσῃς ἀπ᾿ αὐτῆς, καί (σελ. 288) σοφήν καρδίαν τεταπεινωμένην καί πρόσωπον εὐκατάστατον, ἀπεχόμενον πάσης κινήσεως ὀργῆς καί ταραχῆς˙ τοιούτων γάρ χρῄζει ὁ τόπος ὑπηρετῶν, ἀπεχομένων τῶν παθῶν καί ἐνδεδυμένων ἐνδύματα γάμου, ἵνα μή ἐκβληθῶσιν ἔξω μετ᾿ αἰσχύνης μεγάλης.

Ἰδού οὖν ἐστρατεύθης, μή ἀποβάλῃς αὐτήν, ἐκ σοῦ γάρ ἐστιν. Εἰσήνεγκά σε, μή ἐξέλθῃς˙ ἀφώρισά σε ἀπό τῶν ἀριστερῶν, μή συναναμίγνυσο αὐτοῖς˙ εὐλόγησα, μή ζητήσῃς τήν κατάραν˙ ἐζήτησα δέ στρατεῦσαί σε καί ἐν ἄλλοις ἀνεκλαλήτοις ἀχράντοις καί καθαροῖς ταμιείοις τοῦ Πνεύματος˙ καί εἶπε μή εἶναι τέως καιρόν. Ἀλλ᾿ ὅταν σπουδάσῃ ποιῆσαι ὡς τήν δεξιάν τήν ἀριστεράν, καί τόν παλαιόν, κοινόν ἄνθρωπον πρός ὑποδοχήν τοῦ Ἁγίου καί προσκυνητοῦ Πνεύματος, τότε λαμβάνει τό Πνεῦμα καί διδάσκει αὐτόν πάντα, καί ὁδηγεῖ καί εἰσφέρει αὐτόν εἰς τάς τοιαύτας σκηνάς, εἰς ἅς ὀλίγοι εἰσέρχονται, δία τήν ταπείνωσιν αὐτῶν καί ὑπακοήν, πραότητά τε καί ὑπομονήν. Μή οὖν ἀργήσῃς, ἀλλ᾿ ἔργασαι˙ μή τήν βρῶσιν τήν ἀπολλυμένην, ἀλλά τήν μένουσαν εἰς ζωήν αἰώνιον, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, τῷ Κυρίῳ ἡμῶν˙ ἐν ᾧ ἔρρωσο διά παντός, εὐλογημένε.

ρλζ’

Ὁ αὐτός παρεκάλεσε τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα, εὔξασθαι ὑπέρ αὐτοῦ, καί δηλωθῆναι αὐτῷ πῶς τις ἀξιοῦται καθαρᾶς καί πνευματικῆς ζωῆς.

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ ἀγαπητέ, ἐν Κυρίῳ˙ ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Θεός βαδίσαι εὐκόλως εἰς τήν ὁδόν τῶν θελημάτων αὐτοῦ, τήν ἀπάγουσαν εἰς ζωήν αἰώνιον˙ καί λέγω τί ἐστι καί πῶς δυνάμεθα καταλαβεῖν αὐτήν, ἵνα οὕτως ἐπιτύχωμεν (σελ. 290) ὅλων τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἐπειδή ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός εἶπεν «αἰτεῖτε καί δοθήσεται˙ ζητεῖτε καί εὑρήσετε˙ κρούετε καί ἀνοιγήσεται ὑμῖν», δεήθητι αὐτοῦ τοῦ ἀγαθοῦ Θεοῦ, ἵνα πέμψῃ ὑμῖν τό Πνεῦμα τό ἅγιον τό Παράκλητον, καί ἐλθόν διδάσκει ὑμᾶς περί πάντων καί τά μυστήρια ὅλα ἀποκαλύπτει ὑμῖν˙ ὑπό τούτου ζήτησον ὁδηγηθῆναι. Οὐκ ἀφῇ πλάνην ἤ ρεμβασμόν ἐν τῇ καρδίᾳ˙ οὐκ ἀφῇ ἀκηδίαν οὐδέ νυσταγμόν ἐν τῇ διανοίᾳ˙ φωτίζει ὀφθαλμούς˙ στηρίζει καρδίαν˙ ὑψοῖ τόν νοῦν˙ τούτῳ κολλήθητι˙ τούτῳ πίστευσον˙ τοῦτον ἀγάπησον. Σοφίζει γάρ τούς ἄφρονας, γλυκαίνει διάνοιαν, δύναμιν παρέχει, σεμνότητα καί χαράν καί δικαιοσύνην, μακροθυμίαν τε καί πραότητα, ἀγάπην καί εἰρήνην διδάσκει καί χαρίζεται. Ἔχεις οὖν τήν στερεάν Πέτραν, μή ὀλιγορήσῃς˙οἱ ἄνεμοι γάρ καί οἱ ὄμβροι καί ποταμοί οὐκ ἰσχύσουσι καταβαλεῖν τήν ἐπ᾿ αὐτῆς οἰκοδομηθεῖσαν οἰκοδομήν. Ἔχεις τόν μέγαν κυβερνήτην, τόν ἐπιτιμῶντα τοῖς ἀνέμοις καί τῇ θαλάσσῃ καί ἡσυχάζουσι καί φυλάττεται μή ναυαγοῦσα ἡ ναῦς. Ἔχεις τόν διδάσκαλον τόν ἀγαθόν, νομοθετοῦντα ἐπιλαθέσθαι τῶν εἰς τά ὀπίσω καί ἐπεκτείνεσθαι εἰς τά ἔμπροσθεν. Ἰδού θησαυρός ἄσυλος, ἰδού ἀκατάβλητος πύργος. Τί οὖν ψηφίζεις με; Καί οὐ δύναμαι ἐλθεῖν εἰς ταῦτα, ἐάν μή νικήσω τήν ὀργήν καί πνίξω τόν θυμόν καί κτήσωμαι κατάστασιν γαληνότητος, ἐν ᾗ ἀναπαύεται το Θεῖον.

Ἀφήσωμεν οὖν τήν πανουργίαν, καί ἀναλάβωμεν ἀκεραιότητα˙ βαθουργήσωμεν καί ποιήσωμεν εὐφροσύνης οἶνον˙ ἴνα μεθυσθέντες ἐπιλαθώμεθα τῶν θλίψεων καί ὀδυνῶν τῶν κατεχουσῶν ἡμᾶς εἰς ἀπώλειαν ψυχῆς. Ἀδελφέ, θέλημά ἐστι τοῦ Δεσπότου ἡμῶν ἵνα σωθῶμεν˙ διατί ἡμεῖς οὐ θέλομεν; Εὖξαι οὖν πάντοτε ἐκτενῶς ἵνα ἔλθῃ ἡμῖν ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος˙ ἐμπλησθέντες γάρ οἱ πατέρες, ἐκολλήθησαν αὐτῷ ἐν τελείᾳ ἀγάπῃ κράζοντες˙ «τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπό τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ»; Καί εἶπον, οὐδέν.

Ἀγαπήσωμεν οὖν, ἵν᾿ ἀγαπηθῶμεν˙ προσέλθωμεν ἐν ὅλῃ καρδίᾳ, ἵνα προσδεχθῶμεν˙ λίαν ταπεινωθῶμεν, ἵνα ὑψώσῃ ἡμᾶς˙ κλαύσωμεν, ἵνα γελάσωμεν˙ λυπηθῶμεν, ἵνα χαρῶμεν˙ πενθήσωμεν, ἵνα παρακληθῶμεν˙ παρακαλέσωμεν ἐλθεῖν ἡμῖν τό Πνεῦμα, ἵνα ὁδηγήσῃ ἡμᾶς ἐν ἀληθείᾳ ὅλη. Οὐ ψεύδεται γάρ ὁ λέγων˙ «αἰτεῖτε καί λαμβάνετε». Ὁ Κύριος συνέλθῃ ἡμῖν ἐν πᾶσι κατά τό ἔλεος αὐτοῦ, εἰς τό μαθεῖν ἡμᾶς τίνες ἐσμέν, καί τί χρῄζομεν, ἤ τί θέλομεν.

Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.

ρλη’

Ὁ αὐτός κόψας τήν τῶν πολλῶν συντυχίαν, ἐζήτησε συντυχεῖν τινι, καί ἠρώτησε τόν αὐτόν μέγαν Γέροντα˙ ἐπειδή ἔχω σχέσιν ἀγάπης μετά τινος ἀδελφοῦ καί θέλει μοι συντυχεῖν, συντύχω αὐτῷ ἤ οὐ;

Ἀπόκρισις

Εἰ ὅλως ἔχεις σχέσιν ἀγάπης πρός τινα, τί ἔχεις τόν λογισμόν περί τῶν ἄλλων; ὅτι μέσον οὐ συντυχγάνεις αὐτοῖς; ἤ τί;

Μάθε ποῦ εἶ τέως. Καί ἐάν θέλῃς, μεμφόμενος σεαυτόν σύντυχε˙ Εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ.

ρλθ’

Τίς ποτε τῶν Πατέρων πρεσβύτερος, πολλά καμών ἐν ταῖς ἐρήμοις, εἶτα ἐλθών ἡσυχάσαι ἐν τῷ κοινοβίῳ, ἠρώτησε τόν ἄλλον Γέροντα πῶς δεῖ ἄρξασθαι τῆς ἡσυχίας.

Ἀπόκρισις Ἰωάννου.

Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής εἶπε τῷ Δεσπότῃ ἡμῶν Χριστῷ τῷ Θεῷ˙ἐγώ χρείαν ἔχω ὑπό σοῦ βαπτισθῆναι, καί σύ ἔρχῃ πρός με; Ὅμως καλῶς ἐποίησεν ἡ ἀγάπη σου, διά ταπεινώσεως παιδεύουσα ἡμᾶς, ἵνα κἄν οὕτως αἰσχυνθῶμεν καί εἴπωμεν ἡμῶν τά πάθη˙ «χωρίς γάρ πάσης ἀντιλογίας τό ἔλαττον ὑπό τοῦ κρείττονος εὐλογεῖται». Σύ οὖν ὀφείλεις με θεραπεῦσαι. Σύ γάρ καί πρεσβύτερος εἶ, ἱερεύς τοῦ Θεοῦ πνευματικός, ὅστις καλούμενος ἐλαίῳ ἀλεῖψαι τούς κακουμένους καί θεραπεύων αὐτούς ἀπό τῆς σωματικῆς ἀσθενείας, συμμίσγεις τῇ ἀλείψει καί ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Ἐγώ οὖν ὁ μή ψηφισθείς εἰς κλῆρον διά τήν ἀναξιότητά μου καί ὅτι τό ἄνθος τῶν τριχῶν μου τῶν λευκῶν οὐκ ἐκώλυσε τά νεωτερικά μου ἐνθυμήματα, πῶς δύναμαι τῷ μείζονί μου (σελ. 294) συμβουλεῦσαι; Εἰ γάρ ἦν κατ᾿ ἐμέ ὁ ἐρωτῶν με ἄνθρωπος, οὐκ ἤφιέ με ἡ φλυαρία μου ἡσυχάσαι τοῦ μή ἀποκρίνασθαι αὐτῷ, ἀκατάσχετον γάρ ἔχω τήν γλῶτταν. Καί εἶχον εἰπεῖν αὐτῷ˙ ὅτι παῖς ἀπό τῶν μικρῶν μαθημάτων προκόπτει ἐπί τά μείζονα. Μή οὐκ εἶχεν εἰπεῖν πάντως ναί; Καί ἐπειδή εἴ τι λογίζομαι εἶχον εἰπεῖν αὐτῷ, ἔλεγον αὐτῷ˙ οὐκοῦν καί σύ ἡσύχασον τάς πέντε ἡμέρας καί συντύγχανε τάς δύο˙ καί ἐάν ᾖ κατά Θεόν τό κάθισμά σου, τοῦτ᾿ ἔστιν ἐάν γινώσκῃς τί ἐστίν ὅ θέλεις καθήμενος, οὐκ ἐμπίπτεις εἰς τάς χεῖρας τοῦ δαίμονος τῆς κενοδοξίας. Ὁ γινώσκων γάρ τί εἰσῆλθε ποιῆσαι εἰς τήν πόλιν αὐτό θέλει καί οὐκ ἐκκλίνει τήν καρδίαν αὑτοῦ, <ἐ>πεί ἐκπίπτει τοῦ ζητουμένου πράγματος.

Συγχώρησόν μοι Ἀββᾶ, ὅτι πρός σέ οὐκ ἔχω ἄλλο τι εἰπεῖν, ἀλλ᾿ εὖξαι ὑπέρ ἐμοῦ διά τόν Κύριον˙ οὔτε γάρ ἔργον ἔχω οὔτε λόγον.

ρμ’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Ἐπειδή δίδοντός μου τῷ σώματι καί ὑπέρ τήν χρείαν οὐχ ὑπουργεῖ εἰς τήν λειτουργίαν˙ καί πάλιν ἔλαττον δοῦναι φοβοῦμαι μή ταχέως καταπέςῆ, τί ὀφείλω περί τούτου ποιῆσαι;

Καί περί τῆς ἁγίας Κοινωνίας, ἐπειδή καθ᾿ ἡμέραν θέλω κοινωνεῖν, εἰς βάρος μοί ἐστι τό ἀνέρχεσθαι πρός με τόν ἁμαρτωλόν τήν ἁγίαν Κοινωνίαν ἤ ὀφείλω κατέρχεσθαι καί κοινωνεῖν;

Καί πῶς πάλιν σώζεται τά τῆς ἡσυχίας;

Ὰπόκρισις

Προεῖπον τῇ ἀγάπῃ σου, Ἀββᾶ, τούς λόγους Ἰωάννου πρός τόν Σωτῆρα˙ καί πάλιν προσέθηκας τοῦ γράψαι μοι τῷ ἄφρονι καί ἰδιώτῃ; Εἰ οὖν Ἰωάννην ὕστερον οὐκ ἀντέλεξεν, ἐγώ τίς εἰμι ὁ ἐξουδενωμένος ἀντιλέγειν; Λέγω σοι οὖν τήν ἀλήθειαν, ὅτι οὐδέν εἰμι καί οὐδέν οἶδα˙ ἀλλά διά τήν ὑπακοήν, εἴ τι ἔχω ἐν τῇ καρδίᾳ μου λέγω˙ οὐ λέγω δέ ὅτι πάντως οὕτως ἐστίν, ἀλλ᾿ ὡς ἔχω λέγω.

Οὐκ ἀπαιτεῖ ὁ Θεός παρά τοῦ ἀσθενοῦντος λειτουργίαν σωματικήν, ἀλλά πνευματικήν, τοῦτ᾿ ἔστι τήν εὐχήν˙ φησί γάρ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε. Περί (σελ. 296) δέ τῆς διαίτης τοῦ σώματος, εἰ ὅταν λάβῃ τήν ἱκανήν τροφήν οὐ δύναται λειτουργῆσαι, ἐάν δέ μή λάβῃ φοβούμεθα τήν ἀσθένειαν, κράτει τήν μεσότητα˙ μήτε ἄνω ἄνω, μήτε κάτω κάτω. Καί πληροῦται ἡ γραφή ἡ λέγουσα˙ «μή ἐκκλίνῃς εἰς τά δεξιά, ἤ εἰς τά ἀριστερά». Ἀλλά δός τῷ σώματι τήν χρείαν αὐτοῦ παραμικρόν. Αὕτη γάρ ἡ ὁδός ἐστι τῶν Πατέρων, τό μήτε σπαταλᾶν, μήτε βαρηθῆναι ἐν τῇ πολιτείᾳ.

Περί δέ τοῦ ἔρχεσθαι τήν ἁγίαν Κοινωνίαν, ὁπότε κατά καταφρόνησιν οὐ γίνεται, ἀλλά κατά ἀσθένειαν, οὐκ ἔστι κατάκρισις˙ καί γάρ ὁ ἀρχιατρός πρός τούς πάνυ κάμνοντας, καί κακῶς ἔχοντας δι᾿ ἑαυτοῦ ὑπάγει, ὡς ἤδη πρός ἡμᾶς τούς ἁμαρτωλούς καί κακῶς ἔχοντας, ἀφ᾿ ἑαυτοῦ ἦλθεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός.

Συγχώρησον, Πάτερ, ὅτι ὑποτασσόμενος ἐλάλησα ὁ ἀνάξιος.

ρμα’

Ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ πρός τόν αὐτόν.

Ἐπειδή χήρα ἀδικουμένη ἀπέστειλεν παρακαλοῦσα, ἵνα γράψω τῷ δομεστίκῳ βοηθῆσαι αὐτῇ, ἔχω περί τούτου δύο λογισμούς. Ὁ εἷς λέγει, ὅτι εἰς νέκρωσιν ἦλθον ὧδε καί ἀν γράψω αὐτῇ παραβαίνω τήν σύνταξιν τῆς νεκρώσεως˙ ἐάν δέ μή γράψω, παραβαίνω τήν ἐντολήν τήν λέγουσαν βοηθῆσαι τοῖς δεομένοις. Ποίησον ἀγάπην, Πάτερ, καί εἰπέ μοι τί ποιήσω;

Ἀπόκρισις

Εἰ ᾖς νεκρός καί ἦλθε χήρα ἀδικουμένη, ἠδύνου αὐτῇ βοηθῆσαι; Ἐάν δέ ταύτῃ βοηθήσῃς καί ἄλλη ἔλθη, παριδεῖν ἔχεις αὐτήν καί παραβῆναι τότε τήν ἐντολήν; Ὁ νεκρός οὐ φροντίζει τινός τοιούτου˙ κἄν γογγύσωσι κατά σοῦ, οὐδέν σε τοῦτο ἀδικεῖ.