9 Νοεμβρίου
† Μνήμη Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως
Ο Άγιος Νεκτάριος, κατά κόσμον Αναστάσιος Κεφάλας εγεννήθη την 1ην Οκτωβρίου του 1846 (βεβαίως με το παλαιόν ημερολόγιον) εις την Σηλυβρίαν της Θράκης από γονείς ευσεβείς, τον Δήμον και την Βασιλικήν. Η οικογένεια του απετελείτο εκ πέντε ή εξ ακόμη τέκνων. Την πρώτην εγκύκλιον παιδείαν έλαβεν εις την γενέτειράν του, εν συνεχεία δε μετέβη εις Κωνσταντινούπολη, όπου ηργάσθη εις καπνοπωλείον προς εξοικονόμησιν του επιουσίου άρτου.
Η ιδιαιτέρα αγάπη του προς την Εκκλησίαν και ειδικώτερον προς την μελέτην των συγγραμμάτων των Αγίων Πατέρων της Εκκλησίας εφάνη λίαν ενωρίς. Παραλλήλως προς την κοπιαστικήν εργασίαν του καπνοπωλείου εύρισκε χρόνον να αποδελτιώνη χωρία εκ της Αγ. Γραφής, εκ των αγίων Πατέρων, αλλ’ ακόμη και εκ των Ελλήνων φιλοσόφων. Ταύτα εξέδωσεν αργότερον εις δυο τόμους υπό τον τίτλον «Ιερών και φιλοσοφικών λογίων θησαύρισμα». Θέλων ευθύς εξ αρχής να καταστήση κοινωνούς και τους άλλους των θησαυρών τούτου και μη έχων τα προς τούτο αναγκαία χρήματα ηναγκάζετο, ως ο ίδιος παρατηρεί, «να χρησιμοποιή ως δημοσιογραφικά φύλλα τα χάρτινα καπνοσακκίδια των εν Κωνσταντινουπόλει καπνοπωλών». «Επί ικανού αριθμού τοιούτων φύλλων», παρατηρεί, « έγραφον καθ’ εκάστην διάφορα εκ των θησαυρισθέντων γνωμικών, όπως οι χρώμενοι τούτοις εκ περιέργειας αναγινώσκοντες τα γεγραμμένα, διδάσκωνται τα σοφά και ωφέλιμα».
Από τον χρόνον της εν Κων/λει παραμονής του αναφέρομεν και εν περιστατικόν, το οποίον μνημονεύει ο βιογράφος του μοναχός Αβιμέλεχ και το οποίον μας υπενθυμίζει ανάλογον περιστατικόν εκ της ζωής του Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου, ότε μετέβαινεν δια σπουδάς εξ Αλεξανδρείας εις Αθήνας.
Εις ηλικίαν είκοσι ετών εγκαταλείπει την Κων/λιν και αναλαμβάνει καθήκοντα δημοδιδασκάλου εις το χωρίον Λίθειον της Χίου. Εις την θέσιν αυτήν υπηρέτησεν επί μίαν επταετίαν ζων με αυστηράν λιτότητα, κηρύσσων δε ανελλιπώς τον θείον λόγον εις τους ναούς. Την εποχήν εκείνην επεσκέπτετο τακτικώς τον διακρινόμενον δια την αγιότητα του όσιον Παχώμιον, ηγούμενον της ιεράς μονής των αγίων Πατέρων, δια να λαμβάνη συμβουλάς. Εν συνεχεία έχων έμφυτον κλίσιν προς τον μοναχικόν βίον και την ιερωσύνην εισήλθεν ως δόκιμος μοναχός εις την γνωστήν Νέαν Μονήν της Χίου, όπου εκάρη μοναχός την 7ην Νοεμβρίου του 1876 ονομασθείς Λάζαρος.
Μετά την αποπεράτωσιν των σπουδών του επιστρέψας ο ιεροδιάκονος Νεκτάριος εις Αλεξάνδρειαν εχειροτονήθη εις πρεσβύτερον υπό του πατριάρχου Αλεξανδρείας Σωφρονίου εις τον πατριαρχικόν ναόν του Αγ. Σάββα την 23ην Μαρτίου του 1886, τον Αύγουστον δε του αυτού έτους έλαβε το οφφίκιον του Αρχιμανδρίτου εις τον Ι.Ν. του Αγ. Νικολάου εις το Κάϊρον.
Ενώ ευρίσκετο ως Διευθυντής εις την Ριζάρειον και ειδικώτερον το θέρος του 1898 ο άγιος Νεκτάριος επεσκέφθη τας μονάς του Αγίου Όρους, όπου παρέμεινεν επί αρκετόν προσευχόμενος και μελετών. Ο τότε πατριάρχης Κωνσταντίνος ο Ε΄ πλην της συστατικής επιστολής έστειλε και ετέραν, δια της οποίας εζήτει πληροφορίας περί της εν τω Αγίω Όρει καταστάσεως. Ενδιαφέρουσα θα ήτο η απάντησις του αγίου, η οποία δυστυχώς δεν διεσώθη. Η αλληλογραφία μετά του πατριαρχείου επεκτείνεται και εις το θέμα της υπό των Παλαιοκαθολικών καταβληθείσης προσπάθειας ενώσεως μετά των Ορθοδόξων και αποδεικνύει τον ορθόν τρόπον αντιμετωπίσεως του θέματος.
Μετά τον θάνατον του γέροντος πατριάρχου Αλεξανδρείας Σωφρονίου πολλοί προσέβλεψαν προς το πρόσωπον του Αγ. Νεκταρίου. Ο διευθυντής του περιοδικού « Ανάπλασις » εις το τεύχος της 9 ης Σεπτεμβρίου του 1899 έγραψε μεταξύ των άλλων: «Η υποψηφιότης του είναι εκ των μάλιστα βαρυνουσών, διότι είναι εις εκ των πλέον διακεκριμένων και ευπαιδεύτων και θερμουργών και αδιάβλητων Ιεραρχών, ους έχει να επιδείξη η Ορθόδοξος Ανατολική Εκκλησία. Συγγραφεύς γονιμώτατος, ακαταπόνητος του πνεύματος εργάτης, τροφήν και τρυφήν του έχων την διακονίαν του λόγου, και την αλήθειαν, αφιλάργυρος μέχρις υπερβολής, φιλάγαθος μέχρι μανίας, γαλήνιος αλλά και ισχυρός, πράος αλλά και ευσταθής. Είναι προσωπικότης επισκοπική εκ των μάλλον υπεροχών, το δε αρμονικόν και σύμμετρον σύνολον των αρετών του τον τάσσει εν τοις επιλέκτοις της πρώτης γραμμής». Αλλ’, ως γνωστόν, τα κριτήρια της εκλογής είναι διαφορετικά και εν τέλει εξελέγη αντ’ αυτού ο Φώτιος.
Το έτος 1904 ο Αγ. Νεκτάριος ίδρυσε την Ιεράν Μονήν της Αγίας Τριάδος εις Αίγιναν και εις απόστασιν εξ χιλιομέτρων από της πόλεως. Η τοποθεσία ωνομάζετο « Ξάντος», εκεί δε υπήρχε παλαιά μονή της Ζωοδόχου Πηγής. Εν αρχή έστειλε τρεις μοναχάς, την Ξένην, τυφλήν και πρώτην ηγουμένην της μονής, συγγράψασαν αργότερον και βιογραφίαν του αγίου, την Ακακίαν και την Κασιανήν. Ολίγον κατ’ ολίγον ο αριθμός ηυξάνετο. Η μονή ηκολούθει το κοινοβιακόν σύστημα.
Όταν δια λόγους υγείας ο άγιος ηναγκάσθη την άνοιξιν του 1908 να παραιτηθή της διευθύνσεως της Ριζαρείου Σχολής, απεσύρθη εις Αίγιναν και ετέλει καθήκοντα εφημερίου της μονής. Συγχρόνως ημέραν και νύκτα ησχολείτο είτε με την συγγραφήν είτε με χειρωνακτικάς εργασίας ως απλούς μοναχός.
Προσβληθείς εξ επιπόνου γεροντικής ασθενείας υπέμεινε μετ’ υποδειγματικής υπομονής τους πόνους και παρά τας επιμόνους παρακλήσεις των πνευματικών του τέκνων μόλις τους τελευταίους δύο μήνας εδέχθη να νοσηλευθή εις το Αρεταίειον νοσοκομείον. Προ της αναχωρήσεως του εξ Αιγίνης επεσκέφθη την ιεράν μονήν της Χρυσολεοντίσσης, όπου σώζεται θαυματουργός εικών της Παναγίας, την οποίαν πάντοτε επεκαλείτο εις τας προσευχάς του, συνθέτων και ο ίδιος ωραιότατους ύμνους.
Η εις Κύριον εκδημία του αγίου εγένετο την νύκτα της 8ης προς την 9ην Νοεμβρίου, δια τούτο και καθιερώθη η 9η Νοεμβρίου ως ημέρα εορτασμού της μνήμης του.
† Μνήμη των Αγίων Ονησιφόρου και Πορφυρίου μαρτύρων
